Юбка

Юбка - Юбкасы тік, 9 көлденең жолақтан тұрады. Бұл жолақтардың әрқайсысы көлбеу бағытта тоқылады. Қосымша жіппен машинаның сол жақ шетінен 26 шалу теріп алады да, бірнеше қатар тоқиды. 26 инені жоғарғы рельске жыл жытып, оң жақтан қосымша жіппен 112 шалу теріл алады да, бірнеше қатар тоқырай соң 1 қатар негізгі жіппен тоқиды. 112 инені жоғарғы рельске жылжытады. Каретканы оң жаққа қояды. Негізгі жіпті шалумен 26 жіптің біріншісіне бекітеді. Оңнан солға қарай 26 инемен 1 қатар тоқиды. Каретка сол жақта. 112 иненің сол жақтағы бірінші инесін жұмыс қалпына қайтарыл, 27 инемен оңға қарай тоқиды. Каретка оң жақта, 27 иненің сол жақтағы бірінші инесін жоғарғы рельске жылжытып, 26 инемен солға қарай 1 қатар тоқиды. Қаретка сол жақта. Осылайша жолақты аяғына дейін тоқиды: бір инені жұмыс қалпына қайтарыл оңға қарай 27 инемен 1 қатар, солға қарай жоғарғы рельске бір инені жыл-жытып, 26 инемен 1 қатар тоқиды. Оң жақта жұмыс қалпында қалған 26 инемен қосымша жіппен 20 қатардай тоқиды. Бұдан кейін кері тәртіппен екінші жолақты тоқуға кіріседі. Оңға қарай 26 инемен бір қатар тоқиды. Каретка оң жақта. Сол жақтан кезекті инені жұмыс қалпына келтіріп, 27 инемен солға қарай 1 қатар тоқиды. Екінші жолақты тоқып бітірген соң, қосымша жіппен 26 инемен солға қарай 20 қатардай тоқып, бұдан кейін келесі жолақты тоқуға кірісу керек. 9 жолақ тоқылып біткен соң, қосымша жіппен 26 инемен бөлек, 112 инемен бөлек тоқып, барлық шалуларды босату керек. Қайыру үшін негізгі жіптен жіңішкерек жіппен тағы бір жолақ тоқуға болады. Юбканың екінші бөлігі де осылай тоқыл ады.

Артқы бой

Қосымша жіппен 176 шалу теріл алынады, кеттельдеу үшін негізгі жіппен 4 қатар тоқылады, сосын детальды өзіне теріс жағын қаратыл, осы инелерге юбканың бір бөлігінің шалуларын іледі. Юбканың жоғарғы шегіндегі 112 шалуды былайша іледі : 2 шалу орауымен, 1 ине бос қалады; 2 шалу орауымен 1 ине бос қалады; 2 шалу орауымен,1 ине бос қалады; 1 шалу орауымен, 1 ине бос қалады; Осылайша аяғына дейін іліп шығады. Бос инелерге көршілес шалудың орауы ілінеді.

Бүйір сызығы мен бел сызығына дейін 10 рет 6 қатар аттатып 1 шалудан қысқарта отырып, 60 қатар тоқиды. 8 қатар тоқыған соң арт ждқтағы тік бүрмелерді шығара Бастайды, олардың ұзындығы 42 қатарға тең. Бүрмелердің орталық инесі орталан санағандағы 41-ине болады. 6 қатар аттатып

2 шалудан қысқартады. Бүйір бүрмелердің шығуына 10 қатар қалғанда белдегі көлденең бүрмені тоқи бастайды. Бұл үшін каретка жағынан 30 инені жұмыс қалпында қалдырыл, қалған инені жоғарғы рельске жылжытады. Жұмыс қалпында қалдырылған инелерден орталан шетке қарай жоғарғы рельеҚе 5 рет 6 инеден жылжытады. Барлық инелерді жұмыс қалпына келтіріп, 1 қатар тоқиды да, бүрмені қарама-қарсы жақтан шығарады.

Бел сызығынан кеуде сызығына қарай бүйір сызығы бойымен 7 рет ІЗ қатарлан кейін 1 шалудан қосып отырады. Бүрме үшін тоқыма ішінен 8 қатар аттатып 2 шалудан қосады. Бүрме үшін тоқыма ішінен 8 қатар аттатып 2 шалудан қосады. Қолтық ойындысы үшін тоқыманың шетінен 1 рет 5 инеден, 1 рет 3 инеден, 1 рет 2 инеден, 7 рет 1 инеден жоғарғы рельеке жылжытады. Негізгі жіп үзіндісі мен 1 қатар, қосымша жіппен бірнеше қатар тоқып, тоқыма Iеттерінен 17 шалудан босатады. Нықтық қиық сызығына дейін өзгеріссіз 79 қатар тоқиды. Нықтық қиық сызығыи шығару үшін тоқыма шеттерінен жоғарғы рельске 8 рет 5 инеден жыл-жытады. 6 қатар тоқыған соң мойын ойындысын шығару үшін артқы бойдың артынан 5 инеден жоғарғы рельске жылжыту керек. Иықтың қиғаш сызығындағы 41-шалуды босатып, негізгі жіппен 1 қатар және қосымша жіппен бірнеше қатар тоқиды. Артқы бойлық екінші жартысын тоқиды. Жоғарыда корсетілгендей әуелі иықтың, сосын мойын ойындысының шалуларын босатады.

Өңір

Қосымша жіптен 176 шалу теріл алып, кеттельдеу үшін негізгі жіппен 4 қатар тоқиды да, осы инелерге юбканың екінші жартысының шалуларын жоғарыда көрсетілгендей етіп іледі. Бел сызығына дейін екі жағынан бір мезгілде 10 рет 6 қатар аттатып, 1 шалудан қысқарта отырып 60 қатар тоқиды. Бел сызығынан кеуденің көлденең бүрмесіне дейін әр 10 қатардан кейін 1 шалу қоса отырып 79 қатар тоқиды. Кеудедегі көлденең бүрмені тоқу үшін тоқыма шеттерінен жоғарғы рельске 4 рет 10 инеден жылжытып, содан соң кері тәртіппен 10 инеден жұмыс қалпына қайтарыл отырады. Бүрмеден кеуде сызығына дейін қалған 16 қатарлы өзгеріссіз тоқиды.

Қолтық ойындысын шығару үшін жоғарғы рельске 1 рет 7 ине, 1 рет 5 ине, 1 рет 3, 2 рет 1 инеден жылжытады. Тоқыма шеттерінен артқы бой сияқтандырып, 17 шалудан босатады. Бұдан әрі 5 рет 7 қатар аттатып 1 шалудан қысқарта отырып 35 қатар тоқиды, 9 қатар еш өзгеріссіз, 5 рет 7 қатар аттатып 1 шалудан қоса отырып 35 қатар тоқиды. Кеуде сызығынан 65 қатар тоқылған соң алдыңғы бойдың ортасынан жоғарғы рельске 1 рет 7 ине, 1 рет 3 ине, 1 рет 2 ине, 15 рет 1 инеден жылжыта отырып мойын ойындысын шығара бастайды. Мойын ойындысының шығуына 16 қатар қалғанда шетінен 5 инеден жоғарғы рельске жылжыта отырып нықтық қиық сызығын шығарады. Мойын ойындысындағы соңғы 9 қатар өзгеріссіз тоқылады. Алдының екінші бөлігін тоқып иық пен мойын ойындысының шалуларын артқы бой сияқты босатады. Тоқыманың бүйір шалулары созылып кетпеуі үшін шеттеріне тигізбей артқы бой мен алдын булайды. Бір нықтық ашық шалуларын трикотаж тігісімен тігеді. Мойын ойындысы көлбеу тоқылған тік жағымен өңделеді. Тоқым айы өзіне теріс жағымен қаратыл, машинаның оң жақ шетіне мойын ойындысының шалуларын іледі, артқы бойла әр 6- инеге 2 шалудан іліп, сәл жыл-жытады. Есептегеннен тығызырақ етіп 8 қатар тоқиды, барлық инелерді жоғарғы рельске жылжытады. Сол жақтан қосымша жіптен 60 шалу теріп алады. Тік жаға үшін юбка тоқығандай етіп көлбеу жолақ тоқиды бірақ Оңға қарай 61 инемен, солға 60 инемен тоқылады. 60 шалу босаған кезде қалған инелермен 8 қатар тоқып, қосымша жіппен аяқтайды. Екінші нықтық ашық шалулары мен тік жағаның көлбеу жола-ғын тігеді.

Жең

Тоқыманы өзіне теріс жағымен қаратыл, қолтықтың барлық шалуларын: ашықтарды да (қосымша жіппен тоқылған жолақтарды оң жаққа қайырады), түйін аралықтарды да инелерге іледі. Қолтық ойындысындағы жеңнің ені 12 шалуға артық болғандықтан, иық тігісінен оңға және солға қарай 4 ем бөліктен 12 «түйінді» алып ілу керек.

Ортадағы 16 инеден басқасын жоғарғы рельске жыджытады. Негізгі жіппен 16 ине-мен 2 қатар тоқыған соң екі жақтан да 2 рет 3 инедей, 2 рет 2, 33 рет 1 инеден, 2 рет 2, 1 рет 8 инеден жұмыс қалпына келтіреді. Барлық инелерді жұмыс қалпына келтірген соң 185 қатар еш өзгеріссіз тоқыл ады.

Барлық шалуларды айналма бізге өткізеді. 44 инені жұмыс қалпына қойып, 2 шеттегі инелерге 1 шалудан, екінші инелерге 2 шалудан, ал қалғандарына 2 инеден іледі. Есептегеннен гөрі сирек етіп 1 қатар тоқып, 44 инені жоғарғы рельске жылжы-тады. Сол жақ жанынан қосымша жіптен 40 шалу теріл алып, бірнеше қатар тоқиды. Негізгі жіппен юбкадағы сияқтандырып ман-жета үшін көлбеу жолақ тоқиды, бірақ оңға қарай 41 ннемен, солға қарай 40 инемен тоқылады. Екінші жеңді тоқиды. Бөліктерді булап, ашық шалуларды көлденең трикотаж тігісімен, бүйірлерді тік тігіспен тігеді. Манжеталар мен жағаның теріс жақтарын манжеталар мен жағаның алғашқы қатар-ларына қолмен тігеді.^[1]

Пайдаланған әдебиет

1. Шаңырақ : Үй-тұрмыстық энциклопедиясы. Алматы : Қаз.Сов.энцикл.Бас ред., 1990 ISBN 5-89800-008-9