Қадиянилер

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Ұлыбританиядағы қадиянилердің Байт әл-Футух мешіті

ҚадиянилерИсламның, Үндістан діндерінің, мистицизм мен христиан гностицизмінің сенімдері араласқан діни ағым. Кейде ахмадилер деп діни көсемдері мырза Ғуләм Ахмад Қадиянидің есіміне сәйкес аталады. Бұл діни ағымның өкілдері мұсылман ретінде қабылданбайды[1].

Тарихы мен діни сенімдері[өңдеу]

Ислам діні мен Үндістандық сенімдерді біріктіу ойлары кейбір мистиктермен бұрын да ұсынылған еді. Үндістанды ағылшындар бодандыққа алғаннан кейін, ағылшындар өздеріне жақсы көзбен қараған үнді сенімдерімен Ислам дінін араластырып, сонымен Үндістандық мұсылмандардың ұлт-азаттық қозғалысын бәсеңдеткісі келді. Қадиянилер қозғалысы Пенджабтың (Үндістан) кішкене ғана Қадиян елді мекенінде мырза Ғуләм Ахмадпен 1889 жылы құрылған. Мырза Ғуләмның отбасы британ үкіметінің қызметінде болып, ол өмірінің соңына шейін британдықтарға жақсы көзқарасын жасырмады.

Бастапқыда Ғуләм Ахмадтың сенімдері дәстүрлі Ислами сенімге сәйкес болды, бірақ артынан ол Кашмирге барып, сол жақта Иса пайғамбардың қабірін тапқанын жариялайды. Оның айтуынша Иса қайтыс болып, жерленген және бұл өмірге қайтып кемейді. Бұнымен ол Исламның Құран мен Сүннетте бекітілген Иса пайғамбардың Аллаһқа көтерілгендігі, оның Қиямет алдында қайтып келетіндігі туралы сеніміне қайшы келді. Содан кейін ол Исаның күші оған дарығанын айтты. Бұнымен қоймай ол өзін «муджаддид» (дінді жаңартушы) және «мәһди» деп жариялайды, өзін Құдайдан аян алатынын, Аллаһтың және үнді құдайы Кришнаның жердегі кейіпі екенін айтады. Өзін жаңа пайғамбар деп, Мұхаммед пайғамбардың La bracket.pngMohamed peace be upon him.svgRa bracket.png соңғы елші екенін жоққа шығарады. Өзінің тылсым күштері бар деген ол 1894 жылы болған күн тұтылуын өзінің қалауымен болғанын айтады.

Қадиянилер адамдарды үш топқп бөледі:

  • Ғуләм Ахмадқа бағынып, оның миссиясына сенетін адамдар;
  • Олардың сенімі туралы нақты мағлұмат жоқ адамдар;
  • Оның миссиясын жоққа шығарып, оған қарсы шығатындар.

Қадияни әйелдерге мұсылмандарға күйеуге шығуға болмайды, алайда қадияни ерлерге мұсылман әйелдерге үйленуге болады. Яғни мұсылмандар дәрежесі оларда Кітап иелері саналатын христиандар мен яһудилермен тең. Меккеге қажылықтың орнына олар Қадиян ауылына жиналады.

Қадиянилердің Исламға қайшы тұстарын мұсылман ғалымдар әшкерелеген соң Ғуләм Ахмад оған сенбегендердің барлығын «кәпір» деп жариялайды. Мырза Ғуләм Ахмад 1908 жылы холера ауруынан қайтыс болып, өлердің алдында өзінен кейін халифа таңдауды өсиет етеді. Қадиянилердің бірінші «халифасы» болып Маула Нур әд-Дин сайланады[1].

Дереккөздер[өңдеу]

  1. a b Кадианиты — Исламский энциклопедический словарь. А. Али-заде, Ансар 2007 жыл

Тағы қараңыз[өңдеу]