Қарашай-балқар тілі
Уикипедияден
| Қарашай-балқар Къарачай-Малкъар/Qarachay-Malqar |
||
|---|---|---|
| Сөйлеу орны: | Ресей | |
| Аумағы: | Кабардино-Балқария, Қарашай-Черкесия | |
| Барлық сөйлеушілері: | 400,000 | |
| Тіл ұясы: | Алтай[1] (controversial) Түркі Қыпшақ Қыпшақ-құман Қарашай-балқар |
|
| Жазу әдісі: | Кирил әліпбиі | |
| Тіл белгілері | ||
| ISO 639-1: | ешқандай | |
| ISO 639-2: | krc | |
| ISO 639-3: | krc
|
|
| Құлақтандыру: Бұл бетте IPA фонетикалық юникод нышандары болуы мүмкін. | ||
Қарашай-балқар тілі — қарашайлар мен балқарлар сөйлейтін түркі тілі. Оның екі диалектісі бар, айырмашылығы — қарашайлар /tʃ/ және /ʒ/, ал балқарлар /ts/ және /z/ деген екі дыбысты қолданады. Түркі тілдерінің қыпшақ тобына жатады. Негізінен Ресей Федерациясының Қарашай-Шеркес және Кабарда-балқар республикаларында таралған. Осы екі республикада мемлекеттік тіл болып табылады. Ресейде 303 мың адам сөйлейді (2002 ж. Санақ). Қазіргі жазуы кириллицаға негізделген.
Мазмұны |
[өңдеу] Әліпбиі
Қазіргі заманғы қарашай-балқар әліпбиі
| А а | Б б | В в | Г г | Гъ гъ | Д д | Дж дж | Е е |
| Ё ё | Ж ж | З з | И и | Й й | К к | Къ къ | Л л |
| М м | Н н | Нг нг | Нъ нъ | О о | П п | Р р | С с |
| Т т | У у | Ў ў | ý | Ф ф | Х х | Ц ц | Ч ч |
| Ш ш | Щ щ | ъ | Ы ы | ь | Э э | Ю ю | Я я |
[өңдеу] Мысалдар
- Сәлеметсіз бе! ... Кюнюгюз ашхы болсун! ... Künügüz aşhı bolsun!
- Қалайсыз? ... Къалайса? ... Qalaysa?
- Сенің атың кім? ... Атынг къалайды сени? ... Atıng qalaydı seni?
- Сенің жасың нешеде? ... Ненча джыл болду санга? ... Nença cıl boldu sanga?
- Кешіріңіз! ... Кечириксиз! ... Keçiriksiz!
- Бала шөлмекті сындырды. ... Джашчакъ ишаны сындыргъан эткенди. ... Caşçıq işanı sındırğan etkendi!
[өңдеу] Сандар
- 0.ноль
- 1.бер
- 2.эки
- 3.юч
- 4.тёрт
- 5.беш
- 6.алты
- 7.джети
- 8.сегиз
- 9.тогьуз
- 10.он
[өңдеу] Сілтемелер
[өңдеу] Сыртқы сілтемелер
- http://salpagarov.narod.ru Қарашай-балқар тілі мен халқы туралы мәліметтер (орыс және қарашай-балқар тілдерінде)
- http://kcr.narod.ru/dictionary/kkrs.htm қарашай-балқар тілінің сөз тізімі (орысша)
| Түркі тілдері • Моңғол тілдері • Тоңғыс тілдері • Жапон тілдері* • Кәріс тілі* |
| Ескертпе: *Жапон тілі мен кәріс тілінің Алтай тілдеріне жататын-жатпайтыны туралы бірыңғай пікір қалыптасқан жоқ. Тағы қараңыз: Пуйо тілдері. |
|
|
|||
| Оғыр | Бұлғар† | Шуаш | Ғұн† | Қазар† | Авар† | ||
| Ұйғыр | Көне түркілік† | Айни² | Шағатай† | Іле түркі | Лоп | Ұйғыр | Өзбек | ||
| Қыпшақ | Параба | Башқұрт | Қырымлы¹ | Құман† | Қарашай-балқар | Қарайым | Қарақалпақ | Қазақ | Қыпшақ† | Қырымшақ | Құмық | Ноғай | Ежелгі татар† | Татар | Ұрым¹ | Алтай | Қырғыз | ||
| Оғыз | Афшар | Әзірбайжан | Қырымлы¹ | Ғағауыз | Қорасан түркі | Османлы† | Печенег† | Қашқай | Салар | Түрік | Түрікмен | Ұрым¹ | ||
| Арғы | Халадж | ||
| Солтүстік-шығыс | Шұлым | Долған | Пуйо қырғыз | Хақас | Шор | Тофа | Тыуа | Батыс ұйғыр | Саха | ||
| Ескертпелер: ¹Бір топтан көбірек тізімделінеді, ²Аралас тіл, ³Дауласта, †Өлі | |||
