Қызғалдақ төңкерісі

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу

Қызғалдақ төңкерісіҚырғызстанда 2005 жылының көктемінде болған саяси оқиға.

Қызғалдақ төңкерісінің арқасында Қырғызстанның бірінші президенті Асқар Ақаевтың режимы құлаған еді. Қызғалдақ төңкерісінің болуына жақында Гүржістан мен Украинада болған төңкерістері әсер еткен. Қызғалдақ төңкерісінің себебі — Қырғызстан халқының ахуалы нашарлағаннан, экономикалық және саяси тұрақтығы болмағандықтан, көп жұрттың кедей болып кеткенінен болған.

Қызғалдақ төңкерісі Қырғызстанда парламент сайлауынан кейін басталды. Жұрт өткен сайлаудың нәтижелерімен наразы болды, өйткені үкімет әкімшілік ресурсын қолданып, сайлаудың әділсіз нәтижелерін жарияланып, парламентқа үкіметке қарсы күштерінің өкілдерін жібермей, өз жақтанушыларын жіберді. Сөйтіп, сайлаушыларын алдады.

Төңкеріс Қырғызстанның оңтүстігінде наурыз айында басталған. Наурыздың 19-ында төңкеріс Жалалабат облысында бастап, келесі күн Ошқа таратылды. Наурыз мейрамынан кейін, төңкерісшілер Ош пен Жалалабат облыстарында билігін өзіне қаратты. Наурыздың 24-інде төңкеріс Қырғызстанның астанасы — Бішкек қаласында бастады. Нәтижесінде, наразы болған жұрт Ақ үйін алып, үкіметті құлатты. Ақаев мемлекеттен қашып, президенттік билігінен бас тартты. Наурыздың 24-інің кешінде, таңға дейін қалада тәртіпсіздік тоқтамады. Көптеген дүкендер, мейрамханалар өрттенді, қалада тоңау басталды. Келесі күнде де тәртіпсіздік баспаған.

Президенттің міндеттерін уақытша Ишенбай Қыдырбеков атқарды, үкімет басшысы Құрманбек Бәкиев боп тағайындалды. Абақтыдан оппозицияның жетекшісі Феликс Құлов босатып, қолына бар қарулы күштерін, тәртіп орнату күштерін, милицияны және қауіпсіздік органдарын алды. Қалада тәртіпті орнатты. Бір күннен кейін, Қыдырбеков орнынан кетіп, мемлекетте жоғарғы билігі Құрманбек Бәкиевтың қолына түсті. Құлов ішкі істер министрі болып тағайындалды. Жаңа министрлердің кабинеті үкіметін құрды. Сөйтіп, қызғалдақ төңкерісі аяқтады. Төңкерісті жетекшілері Қырғызстанның Халық Қозғалысы, «Ар-Намыс» партиясы, «Атамекен» партиясы, жастардың «Кел-Кел» қозғалысы еді.

Төңкерісті ұйымдастырған және оны қолдаған адамдар сары және қызғылт түсті жалаулары астында шыққаны үшін және оқиға көктемде болғаны үшін оны басқа бейбіт төңкерістері сияқты «қызғалдақ төңкерісі» деп атаған.