Қырғыз Алатауы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
Қырғыз Алатауы
Қырғыз Алатауы.jpg
Қырғыз Алатауы
Координаттар: Координаттар: 42°30′00″ с. е. 74°35′00″ ш. б. / 42.5° с. е. 74.583333° ш. б. (G) (O) (Я)42°30′00″ с. е. 74°35′00″ ш. б. / 42.5° с. е. 74.583333° ш. б. (G) (O) (Я)
Орналасуы

Орталық Азия,  Қырғызстан

Тау жүйесі

Тянь-Шань

Ұзындығы

375 км

Ең биік шыңы

Батыс Аламедин

Биіктігі

4857 м

Қырғыз Алатауы (Қырғызстан)
Montanya.svg
Қырғыз Алатауы

Қырғыз Алатауы, Қырғыз жотасы (қыр. Кыргыз Ала-Тоо, қаз. Қырғыз Алатауы) — Қырғызстандағы таулы жота. Батыс бөлігінің солтүстік беткейі Қазақстан жерінде (Жамбыл облысы). Жалпы ұзындығы 375 км (шамамен 160 км бөлігі Қазақстан аумағында, Аспара асуы). Батысында Тараз қаласы атырабынан басталып, шығысында Шу өзенінің аңғарындағы Боам шатқалына тіреледі. Жотаның биік жері шығысындағы Батыс Аламедин шыңы (4875 м). Қазақстандағы ең биік жері Меркі өзенінің бастауындағы шың (4102 м)

Геологиясы мен сипаты[өңдеу]

Қырғыз Алатауы метаморфтық тау жыныстарынан, шөгінділерден және порфирит, граниттен түзілген. Солтүстік беткейі оңтүстігіне қарағанда жатық, бірнеше сілемдерден тұрады. Бөктерлерінде суармалы егіншілік дамыған. Орта биіктіктегі белдеу малшылардың жазғы жайлауы саналады. Беткейлерінде 2500 м биіктікке дейін дала өсімдіктері, шырша, арша, одан жоғары жағында субальпі, альпі шалғындығы өседі.

Климаты[өңдеу]

Тау бөктерінде ауаның орташа температурасы қаңтарда –5 — 6˚C, шілдеде 23 — 24˚C, жылдық орташа жауын-шашын мөлшері 300 мм, тау шақалдарында 800 мм. Жазы қоңыржай жылы, биік таулы өңірінде салқын.

Топырағы[өңдеу]

1100 — 1200 м биіктікке дейін сұр, бозғылт қоңыр топырақты, 2200 — 2500 м-ге дейін қоңыр қызғылт және қара топырақты таулы дала алқабы қалыптасқан. 2500 — 3000 м-ге дейін биік таулы шалғынды дала белдемі орналасқан.

Мұздықтары[өңдеу]

Қырғыз Алатауы

3700 м-ден жоғарыда көп жылдық қар және мәңгі мұздықтар кездеседі. Мұздықтардың аумағы 223 км² (Қазақстанда Меркі өзенінің бастауында шағын мұздық орналасқан).. [1][2]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Қазақстан Энциклопедиясы
  2. Қазақстан табиғаты:Энциклопедия / Бас ред. Б.Ө.Жақып. - Алматы:" Қазақ энциклопедиясы" ЖШС, 2011. Т.З. - 304 бет. ISBN 9965-893-64-0 (Т.З.), ISBN 9965-893-19-5