Һегел, Георг Вильһельм Фридрих

Қазақша Уикипедияның мағлұматы

Батыс пәлсапасы 19-шы ғасыр пәлсапасы
Г.В.Ф. Һегел
Аты:	Георг Вильһельм Фридрих Һегел
Тууы:	1770 жылғы тамыздың 27-сі (Штутгарт, Алмания)
Өлімі:	1831 ж. қарашаның 14 (61 жаста) (Берлин, Алмания)
Ағымы/салты:	Неміс идеализмі; һегелшілдіктің негізін қалаушы
Басты мүдделері:	логика, тарих пәлсапасы, эстетика, дін, метафизика, эпистемология, саясаттану,
Елеулі идеялары:	абсолютті идеализм, диалектика, субляция
Ықпалы:	Аристотель, Һераклитус, Анселм, Декарт, Гөте, Спиноза, Руссо, Бөме, Кант, Фихте, Һөлдерлин, Шеллинг
Ықпалданғандар:	Барт, Бауер, Букчин, Бредли, Кроче, Делөз, Дилтей, Емерсон, Енгелс, Фойербах, Фукуяма, Гадамер, Джентиле, Һабермас, Һайдеггер, Ильенков, Киркегард, Күнг, Лакан, Ленин, Лукач, Маркс, Мольтманн, О'Доноһу, Сартр, Штирнер, Тейлор, Жижек

Георг Вильһельм Фридрих Һегел (IPA: [ˈgeɔʁk ˈvɪlhɛlm ˈfʁiːdʁɪç ˈhegəl]) (1770 жылғы тамыздың 27-сі (Штутгарт, Алмания) — 1831 жылғы қазанның 14-і) — неміс пәлсапашысы. Йоһанн Готтлиб Фихте және Фридрих Вильһельм Йозеф Шеллингпен бірге неміс идеализмінің негізін қалаушы.

Һегелдің ілімі әртүрлі көзқарастарды ұстанатын жазушыларға әсер еткен. Солардың арасында Һегелді қолдайтындар да (Бауер, Маркс Бредли, Сартр, Күнг), оның ілімін сынайтындар да (Шеллинг, Киркегард, Шопенһауер, Ницше, Һайдеггер, Расселл) бар. Һегелді пәлсапашы ретінде қызықтырғаны — табиғат пен азаттықтың арасындағы қатынас, имманенттік, трансценденттік, және осы жұптардың екі бөлігінің біреуін жоймай, немесе біреуін екіншісіне тәуелді етіп жібермей отырып біріктіру. Оның кең танымал және ықпалды ұғымдары: спекулятивті логика, яғни «диалектика», «абсолютті идеализм», «Рух», «Қожайын-құл» диалектикасы, «этикалық өмір» және тарихтың маңыздылығы. Һегелді кейбіреулер нацизмнің пайда болуына ықпал жасағандардың қатарына жатқызады, бірақ басқалар бұнымен келіспейді.