Apollo (ғарыш кемесі)

Қазақша Уикипедияның мағлұматы

Аполло ғарыш кемесі: Басқару, Қызметтік және Айлық бөліктері.

Аполло (ағылшынша: Ароllо; грекше: Ἀπόλλων — жарық құдайы) — адамның басқаруымен Жер төңірегінде және Айға «Apollo» бағдарламасы бойынша сапар жасауға арналған Американың топтамалы үш кісілік ғарыш кемелерінің аты.

[өңдеу] Жалпы сипаттамасы

«Аполло» негізгі бөлік пен Ай кабинасынан тұрады. Біріншісі үш астронавты Айдың селеноцентрлік орбитасына және Жерге, екіншісі олардың екеуін селенцентрлік орбитадан Ай бетіне, одан қайта сол биіктікке жеткізуге арналған.

Негізгі бөлік экипаж бөлімі мен қозғалтқыш бөлімінен тұрады, экипаж бөлімі суға қонуға лайықталған, ал кездейсоқ қажет жағдайда құрғақ далаға табан тірейтін тіректері бар. «Аполлоның» ең салмақтысы 47 т. Ай кабинасы 14,7 т. Кеменің тұтас ұз. 17,68 м, Ай кабинасыныкі 6,98 м, екеуінің де диам. 4,29 м. Кемедегі 20 жүйе пультпен байланыстырылған орталық есептеу машинасымен басқарылады. Негізгі бөліктің байланыс құрылымы сантиметрлік, метрлік және қысқа толқындарда жұмыс жасайтын жүйелерден тұрады, ол радиолокациялық қабылдауыш және таратқышпен жабдықталған.

Астронаутар тіршілігін қамтамасыз ететін жүйеде 16 тәулікке жететін ауа, су мен тамақ болады. Жалпы массасы 460 кг келетін ол ортада 21—27 °C тұрақты температура сақталып тұрады. Ғарышқа ұшып шыққаннан кейін кабинадағы оттегі көбейтіледі (98 % оттеті, 2 % азот), ауаның қысымы 0,035 — 0,039 мПа, ылғалдығы 40—70 %-ке реттеледі. Арнайы амортизаторларға ілінген орындықтары әр түрлі қалыпта бекітілетін креслоларға астронавтар (сол жақ шетте кеме басшысы, ортада бірінші үшқыш, онан кейін екінші ұшқыш) жайғасады.

Ай кабинасы қонатын және ұшатын сатылардан тұрады. Қонатын саты, экипаж кері аттанғанда, ұшып шығатын алаңша қызметін атқарып, Ай бетінде қалады. Ай кабинасына екі астронавт орналасады. Онда бірі жоғары, екіншісі алға қараған екі люк бар.

Ұшыру алаңында төтенше жағдай қалыптасқанда құтқару операциясының сынақ амалы (NASA)

Жоғарғысы астронавтардың экипаж бөлімінен Ай кабинасына, онан кейін қарай өтуге, алдыңғысы қонғаннан соң Ай бетіне түсіп, қайта мінуге арналған. Ай кабинасының барлық жүйесі пультпен байланыстырылған орталық есептеу машинасымен басқарылады. Соңғы ұшқан үш «Apollo» кемелерінде Ай бетінде астронавтар зерттеулер жүргізетін екі кісілік көлік болды. «Apollo» ғарыш кемелерін ұшыру «Saturn-IB» («A.-i» — "A.-3 ", «А.-5», «А.-7») және «Skylab» пен ЭПАС бағдарламалары бойынша, «Saturn-5» («А.-4», «А.-6», «А.-8» — «A.- 17») зымыран тасығыштарымен жүзеге асырылды.

[өңдеу] Айға қону бөлігі (АҚБ)

Толық мақаласы: Айға қону бөлігі

Apollo ғарыш кемесі: Apollo Айға қону бөлігінің бейнесі.

Айға қону бөлігі — «Apollo» ғарыш кемесінің Айға қонып, Айдың айналасындағы орбитаға қайтып оралған бөлігі. Ол екі басты бөлікке: қону бөлігі мен ұшу бөлігіне бөлінген. Ол арнайы ғарышта ұшуға бейімделіп жасалған. Оның құрамында екі астронауттың 4-5 күн өмір сүруіне мүмкіндік беретін тіршілік сақтау жүйесі орнатылған. Айға қону бөлігін дамытып, жасап шығарған — «Grumman Aircraft Company» компаниясы.

Айға қону бөлігі мыналардан тұрады: қону тіректері, қону радар антеннасы, тежегіш зымыран қозғалтқышы, Айдың бетіне қонуға арналған отын қоры. Оның денесіне бірнеше жүк қораптары бекітілген, соның ішінде Айдың бетінде қолданылатын аспаптар жиынтығы, жылжымалы аспаптар арбасы («Rover» өздігінен жылжитын арбасы), беттік телевизия камерасы, беттік аспаптар және Ай топырағын жинайтын қораптар.

Айдан ұшу бөлігі экипаж орналасатын кабина, аспаптар панелі, ғарыш кемесімен түйісу құрылғысы, алдыңғы есік, оптикалық және электрондық бағыттау жүйелері, реактивті басқару жүйесі, радар және байланыс антенналары, ұшыру зымыран қозғалтқышы және Айдың орбитасына оралып, Apollo Басқару және қызмет бөліктерімен қайта табысуға арналған отын қоры.

[өңдеу] Техникалық сипаттамалары

[өңдеу] Ұшу бөлігі

• Адам саны: 2
• Экипаж кабинасының көлемі: 6.65 m³
• Биіктігі: 3.54 m
• Диаметрі: 4.27 m
• Салмағы: 4,547 kg
• Отын салмағы: 2,358 kg
• RCS Thrust: 16 × 440 N
• RCS Propellants: N₂O₄/UDMH
• RCS Specific Impulse I_sp: 290 s (2.84 kN•s/kg)
• Ascent Engine Thrust: 16 kN
• Ascent Engine Propellants: N₂O₄/Aerozine 50 (UDMH/N₂H₄)
• Ascent Engine Engine I_sp: 311 s (3.05 kN•s/kg)
• Ascent Stage Delta-V: 2.22 km/s
• Electric System Batteries: 17 kW•h, 800 A•h

[өңдеу] Қону бөлігі

• Биіктігі: 2.83 m
• Диаметрі: 4.21 m
• Тіректердің диаметрі: 9.37 m
• Қону бөлігінің салмағы: 10,149 kg
• Қону қозғалтқышының отыны: 8,165 kg
• Descent Engine Thrust: 44 kN
• Descent Engine Propellants: N₂O₄/Aerozine 50 (UDMH/N₂H₄)
• Descent Engine Engine Specific Impulse I_sp: 311 s (3.05 kN•s/kg)
• Descent Stage Delta-V: 2.47 km/s
• Электр жүйесінің батареялары: 33 kW•h, 1,600 A•h

[өңдеу] Тағы қараңыз

• Apollo 1
• Apollo 2
• Apollo 3
• Apollo 4
• Apollo 5
• Apollo 6
• Apollo 7
• Apollo 8
• Apollo 9
• Apollo 10
• Apollo 11
• Apollo 12
• Apollo 13
• Apollo 14
• Apollo 15
• Apollo 16
• Apollo 17

• Apollo (ғарыш бағдарламасы)

[өңдеу] Сыртқы сілтемелер

• North American Rockwell, 'Apollo Command Module News Reference', 1968.
• NASA TN D-7083: Launch Escape Propulsion Subsystem