WikiBilim

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
(WikiBilim Қоғамдық Қоры бетінен бағытталған)
Мұнда ауысу: шарлау, іздеу
«WikiBilim» қоғамдық қоры
WikiBilim
WikiBilim.png
Ресми тілі:

қазақ

Басшылары
Қамқоршылар кеңесінің төрағасы

Рауан Кенжеханұлы

Президент

Нұрбек Матжани

Құрылуы

2011 жыл

https://wikibilim.kz

Алматы, "Кең дала" БО, 8 қабат

"WikiBilim" қоғамдық қоры - қоғамдық негізде құрылған қор нысанындағы қазақстандық коммерциялық емес заңды тұлға. Қор қазақ тіліндегі ағартушылық мазмұнды дамытуды мақсат етеді[1].

Қор атауы "Wiki" (Уики) - қолданушылар тарапынан жасалатын контентке негізделген технологияның атауы (жылдам, тез деген мағына береді) және "Білім" сөздерінен құралған. Wiki интернет кеңістігінің дамуына ерекше үлес қосқан технология, мәдениет.

Қор бірнеше ірі жобаларды жүзеге асыруда, солардың қатарында "Қазақша Википедия", "Қазақстанның ашық кітапханасы", "Қазақ тілінің әмбебап сөздігі", "Қазақ әдебиетінің аудиохрестоматиясы", "Google аудармашы қызметіне қазақ тілін қосу" жобалары бар.

Қор Қазақстанда және халықаралық деңгейде танымал. Википедия онлайн энциклопедиясының негізін қалаушы Джимми Уэйлс энциклопедияның қазақ тіліндегі нұсқасын дамытуға қосқан үлесі үшін қорды және қор басшысы Рауан Кенжеханұлын "Жыл Википедиясы" номинациясымен марапаттады.

Тарихы[өңдеу]

Қор 2011 жылдың мамыр айында бір топ жастардың бастамасымен құрылған болатын. Қордың жарғысына сәйкес негізгі мақсаты ретінде интернеттегі қазақ тіліндегі ағартушылық мазмұнды дамыту және насихаттау деп белгіленген. Қор осы мақсатта бірнеше жобаларды жүзеге асыруда.

Жобалар[өңдеу]

Қазақша Уикипедия[өңдеу]

Kazakh Wiki-logo-200000.png

Уикипедия әлемдік ашық онлайн интернет энциклопедиясының қазақ тіліндегі бөлімін дамыту және насихаттау мақсатында "WikiBilim" қоғамдық қоры 2011 жылдың маусым айында "Қазақша Уикипедия" жобасын бастады. Жобаның негізгі мақсаты қазақ тілінде жазылатын энциклопедиялық мақалалардың санын және сапасын арттыру, энциклопедияға белсенді қатысушылардың санын көбейту. Уикипедия интернет энциклопедиясының аясында интеллектуалдық қауымдастық құру, тіл жанашырларының хоббиіне айналдыру. "Қазақша Уикипедия" жобасы басталмай тұрып, энциклопедияда қазақ тілі 127 орында тұр еді. Айналдырған бір жыл ішінде қазақ тілі 25-орынға көтерілді.[2]

Қор жобаны жүзеге асыру жұмысына көптеген ұйымдар мен мекемелерді жұмылдырды. Жобаға Қазақстан Республикасының Премьер Министрі Кәрім Мәсімов қолдау көрсетті[3]. Бас демеуші ретінде "Самрұқ-Қазына" Ұлттық әл-ауқат қоры екі жылға 50 миллион теңге бөлді. [4].

Қатысушыларға арнап Нокиа компаниясы аптаның үздік мақаласына С3-00 телефондарын табыстады [5].

Қазақ энциклопедиясының бас редакциясы өзінің дайындаған он томдық "Қазақстан" энциклопедиясының мәтінін Википедияға орналастыруға рұқсат бері. Бұл материалдарды Халықаралық Ақпараттық Технологиялар Университеті студенттері өңдеп, энцикллпедияға орналастыру жұмысын өткізді. Студенттер аталған оқу тәжірибесі кезінде вики мәтін және медиавики жүйесімен танысты[6].


Қазақстанның ашық кітапханасы[өңдеу]

Kitap.png

Интернеттегі қазақтілді мазмұнды дамыту мақсатында WikiBilim қоғамдық қоры "Қазақстанның ашық кітапханасы" жобасын қолға алды. "Қазақстанның ашық кітапханасы" — 170-тен астам автордың 1700-ге жуық шығармасы орналасқан тегін әрі қазақтілді онлайн кітапхана.«Қазақстанның ашық кітапханасында» Creative Commons лицензияларының негізінде жарық көрген үлкен кітап қоры, аудио- және видеофайлдар жинақталған. Оның негізін «Мәдени мұра» мемлекеттік бағдарламасының аясында жарық көрген туындылар құрайды. Портал қазақстандық интернет үшін кітапты онлайн оқуға және оның мәтінмен жұмыс істеуге мүмкіндік беретін бірегей қосымшасымен ерекше.


AudioBooks.jpg

Онлайн кітапханада қазақ әдебиеті классиктерінің шығармалары шинақталған. Кітапхана қазақ әдебиеті классиктерінің шығармаларымен толығу үстінде. Атап айтсақ, Мұхтар Омарханұлы Әуезовтің 200-ге жуық шығармалары топтасқан.[7],[8]





Google Translate қызметіне қазақ тілін қосу[өңдеу]

Google Аудармашы жобасы.png

Қордың қазақ тіліне байланысты, әсіресе интернеттегі қазақтілді танымдық, ағартушылық мазмұнды толтыру мәселелеріне қатысты көтерген бастамалары көп. Солардың бірі - Google Translate қызметіне қазақ тілін қосу бастамасы. Қазақ тілін ғаламдық аударма қызметіне қосу үшін қазақ тілінің жанашырлары, жалпы ел азаматтары белсенді атсалысуы тиіс. Бүгінгі таңда Google Translate аударма қызметі 71 тілде жұмыс істейтін ғаламдық сервиске қазақ тілін қосу жайындағы бастаманы алғаш көтерген - "WikiBilim" қоғамдық қоры.[9]







TED конференциялары[өңдеу]

Ted talks.png

Таратуға әбден лайық идеялардың қоймасы - TED конференциялары. 2012 жылдың қараша айындағы мәліметтерге қарағанда, TED конференциялары миллардтан көп қаралған.[10] Әр жыл сайын ең ұтымды ой үшін сыйақы мөлшері 1 миллон$-ды құрайтын әлемдік маңызы бар конференцияны "WikiBilim" қоғамдық қоры қазақ тіліне аудару үстінде. Аталмыш конференциялар "Білім" арнасынан көрсетіліп жүр.[11],[12]

WikiBilim қоғамдық қоры Назарбаев зияткерлік мектебінде онлайн білім беру технологияларына қатысты презентация өткізді. Мұғалімдер мен оқушылар мектепте Уикипедия клубын (Wikipedia Club) және TEDxNIS клубын құруға қызығушылық танытты.[13]


Марапаттары[өңдеу]

  • The Wikipedian of the Year 2011 (Wikimania 2011, Haifa, Israel)[14]
  • Award.kz (2011) - Қазнеттің дамуына қосқан үлесі үшін[15]
  • "Тіл жанашыры"[16]
  • Award.kz (2012) - Мәдениет және өнер номинациясы бойынша "Қазақстанның ашық кітапханасы" жобасы 2 орын алды[17]

Дереккөздер[өңдеу]

  1. WikiBilim" қоғамдық қорының ресми сайты
  2. Руководитель «WikiBilim» о казахском языке: 25 место в Википедии
  3. Wikibilim project obtained PM’s support...
  4. «Самұрық-Қазынаның» әлеуметтік жауапкершілігі зор...
  5. «Қазақша Уикипедия»: устойчивый рост...
  6. Wikipedia-Казахстан перешла рубеж в 100 тыс статей...
  7. Мұхтар Әуезов қоры
  8. Қазақстанда онлайн кітапхана пайда болды
  9. «WikiBilim» «Google Translate» қызметіне қазақ тілін қосу жобасын таныстырды
  10. About TED
  11. Білім арнасының фейсбуктағы парақшасы.Көрсетілім уақыты
  12. Таратуға тұрарлық идеялар
  13. WikiBilim.kz.Жаңалықтар
  14. Казахстанский Wikibilim назвали глобальной Википедией года
  15. Определены победители национальной интернет-премии Award.kz-2011
  16. Тіл жанашырлары марапатталды
  17. Названы лауреаты AWARD.KZ

Сыртқы сілтемелер[өңдеу]