بانان

كاۆەندىيش سورتى

بانان

ٴپىسىپ تۇرعان باناندار (ۆيەتنام)

بانان (لات. Musa) — بانان تۇقىمداسىنىڭ وسىمدىكتەرىنىڭ جەمىستەرىنىڭ جالپىلاي اتاۋى. كوبىنە Musa acuminata، Musa paradisiaca، Musa balbisiana، Musa fehi، Musa troglodytarum بىيولوگىييالىق تۇرلەرىنىڭ جەمىستەرى. سونداي-اق، بانان دەپ Ensete ventricosum ٴتۇرىنىڭ جەمىسىن ايتادى.

بوتانىيكالىق سىيپاتتاماسى

بانان جەمىستەردىڭ بوتانىيكالىق جىكتەۋى بويىنشا جىيدەك بولىپ ەسەپتەلەدى. باناننىڭ داندەرى كوپ، سىرتقى قاباتى قالىڭ بولادى. اۋىل شارۋاشىلىعىندا مادەنىي سۇرىپتى تۇقىمدار تۇرلەرىنىڭ جەمىستەرىندە داندەر بولمايدى.

ورتاشا ۇزىندىعى ۱۵ سم، دىيامەترىندە ۳-۴ سم بولادى.

جەمىستەر ۳۰۰ داناعا دەيىن شوعىرلانىپ ٴوسىپ، جالپى سالماعى ۵۰—۶۰ كگ-عا دەيىن جەتەدى.

بانان اعاش داقىلدارىنا ۇقساس الاسا سىيدامدى، بىيىكتىگى ۱،۵ — ۸ م-گە دەيىن، جاپىراقتارى وتە ۇلكەن — ۇزىندىعى ۱،۵ — ۳ م، ەنى ۰،۶ — ۱ م. گۇلى دارا جانە قوس جىنىستى، جەمىسى — قابىعى قالىڭ جىيدەك. تروپىيكتىك جانە سۋبتروپىيكتىك افرىيكادا، ازىييا جانە اۆسترالىييادا باناننىڭ ۶۰ — ۷۰ ٴتۇرى بار. بانان ۆەگەتاتىيۆتىك جولمەن كوبەيەدى، مادەنىي سۇرىپتارى تۇقىم بايلامايدى. بانان ٴتاتتى جانە كراحمالدى بولىپ ەكى توپقا بولىنەدى. ۹۵ كگ جەمىسى جاس كەزىندە پايدالانىلاتىندارى ٴتاتتى سۇرىپتارىنا جاتادى. جەمىستەرى ٴتاتتى، ٴدامدى. ونىمدىلىگى جوعارى: ٴبىر ساباقتا جالپى سالماعى ۵۰ — ۶۰ كگ ۳۰۰-دەي جەمىس وسەدى. ول تروپىيكتىك اۋدانداردىڭ حالقى ٴۇشىن باعالى تاعام، ٴارى شەتەلگە شىعارىلاتىن ٴونىم. جەر جۇزىندەگى جەمىس داقىلدارىنىڭ ىشىندە جالپى ٴونىمى بويىنشا بانان ەكىنشى ورىن الادى (جىلىنا ۵۵ — ۶۰ ملن. ت). جەمىسىنىڭ قۇنارى بىيدايمەن تەڭ كەلەدى، قۇرامىندا ۲۲ — ۲۵٪ كومىرسۋلار، ۱۴ — ۲۲٪ قانت، ۵ — ۸٪ كراحمال، ۱ — ۱،۵٪ اقۋىز، ۰،۵٪ ماي، سونىمەن قاتار مىينەرالدى تۇزدار، ا، ۆ، س، ر ۆىيتامىيندەرى بار.بانان جەمىستەرىن جاس كۇيىندە جانە كەپتىرىپ تە جەۋگە بولادى، ودان بانان ۇنى، كونسەرۆى، مارمەلاد، ٴشاربات، شاراپ دايىندالادى.