Jasırın keşkilik (Leonardo da Vïnçï)
_-_The_Last_Supper_(1495-1498).jpg)
«Jasırın keşkilik» (ïtal. Il Cenacolo ïlï L’Ultima Cena) — bul Leonardo da Vïnçïdiñ ayaqtalğan jalğız ülken twındısı. Bunda Ïsanıñ öziniñ oqwşılarımen qabıldap jatqan soñğı keşki ası beýnelengen. «Jasırın keşkilik» Mïlandağı domïnïkandıq Santa-Marïya-delle-Gracïye monastırında 1495—1498 jıldarı jasalğan.
Jasalw tarïxı[öñdew]
Leonardo «Jasırın keşkilik» 1495 jılı mïlandıq gercog Lodovïko Sforc pen onıñ äýeli Beatrïçe d’Éstenıñ tapsırısımen jasap bastadı. Jäne swret 1498 jılı tolığımen ayaqtaldı.
Mağınası[öñdew]
Bul freskada Ïsanıñ osılardıñ bioyewi meni satıp ketedi dep aýtıp jatqan kezi keskindelgen. Leonardo barlıq apostoldardı körermenderge beti körinetindeý etip, bir qatarda ornalastırğan. Jäne de apotoldar üş-üşten tört topqa bölinip otır. Sonımen qosa Leonardo Ïwdanı alğaş ret keskinin beýneledi. Osığan deýin ol körermenge tek arqasımen qarap turatın. Ïwda bul freskada satqındıqtıñ belgisi, qolına kişkene dorba ustağan.
Quranda satqın tamaqqa qolın Ïsamen bir waqıtta sozadı. Freskada Ïwda men Ïsa bir tamaqqa bir waqıtta qoldarın sozıp jatır. Srnımen qosa, Ïsa jazasız dene men tögilgen qannıñ belgisi, nan men vïnoğa qolın sozıp jatır. Ïsa sulbasınıñ pişini üşburıştı elestetedi.
Jañartwlar[öñdew]
Eki francwzdıq korolʹ swretti qabırğasımen birge Parïjge alıp ketwge tırıstı, biraq olardıñ oýı iske aspadı. Napoleon da bül oýdı qaýtalap kördi, biraq bul onıñ qolınan kelmedi. Ekinşi Dünïyejülik soğıs kezinde Mïlanğa bomba tastalğanda bul ğïmarattıñ üş qabırğası men töbesi tolığımen qïratıldı, biraq tek qana osı swret ornalasqan qabırğa ğana öz ornında qaldı. Osılaý «Jasırın keşkilik» swreti basınan birneşe qïındıqtar basınan keşirip, 300 jılda 8 ret jañartılğan.
Eñ birinşi jañartw 1726 jılı Mïkelandjelo Belottïmen jasaldı. Ol jetispeýtin jerlerdi maýlı boyawmen toltırdı. Al keýin freskanı lakpen boyadı. Kelesi jañartwdı 1770 jılı Djwzeppe Macca jasadı. Ol Belottï jumısın ketirip, üşewinen basqa adamdardıñ swretterin qaýta saldı. Keýin jurtşılıqtıñ qarsılığı äserinen jumısın toqtatwğa mäjbür boldı. 1951—1954 jıldarı Mawro Pellïçolï tağı bir jañartw jasadı. 1978 jılı Pïnïn Brambïlla Barsïlon eñ ülken jañartwlardıñ birin bastadı, ol 21 jılğa sozılıp. 1999 jılı 21 mamırda körermenderge aşıq boldı.
Apostoldar[öñdew]
Apostoldar Ïsanıñ janında üş-üşten top-top bolıp otır. Apostol toptarı soldan oñğa qaraý:
- Varfolomeý, Ïakov Alfeyev jäne Andreý;
- Ïwda Ïskarïot, Petr jäne Ïoann;
- Foma, Ïakov Zevedeyev jäne Fïlïpp;
- Matfeý, Ïwda Faddeý jäne Sïmon.
Osığan deýin tek Ïwda, Petr, Ïoanna men Ïsanıñ belgili boldı. XIX ğasırda Leonardo da Vïnçïdiñ jazba kitaptarı tabıldı, onda barlıq apostoldardıñ attarı berilgen.
