كۇلكى كۇنى
۱ ٴساۋىر – كۇلكى كۇنى. بۇل كۇندى تويلاۋ فرانتسىييادا باستاۋ العان دەسەدى. ەجەلگى رىيمدىكتەر دە اقپاننىڭ ون جەتىسىندە «اقىماقتار مەرەكەسىن» اتاپ وتكەن. شىعىس ٴۇندىستاندا ناۋرىزدىڭ وتىز بىرىندە «قالجىڭداۋ سالتى» ەجەلدەن ەتەك العان ەكەن.
قىستاشا تارىيحى[وڭدەۋ]
كۇلكى كۇنىن ادامزات وتە ەرتە كەزدەن باستاپ اتاپ وتكەنى تارىيحىي جازبالاردا بار. ەجەلگى ەللىيندەر (ەجەلگى گرەكتەر) بۇل كۇننىڭ شىعۋ تارىيحىن جەر استى قۇدايى اىيدتىڭ دەمەترا قۇدايدىڭ قىزى - پروزەرپىينانى ۇرلاپ əكەتۋىمەن بايلانىستىرادى ، قانشا ىزدەسە تابىلماعان قىزدىڭ جەر استىنان شىققان داۋىسى - جالعان ، جاڭعىرىق. مىنە ، سول كوكتەم كۇنىن - الداۋ كۇنى دەيدى ەللىيندەر ٴوز جازبالارىندا.
ەجەلگى رىيم جازۋشىسى اپۋلەي ۱ - ٴشى ٴساۋىر كۇلكى قۇدايى كىيزىيزدىڭ قۇرمەتىنە وتەتىن كوڭىلدى شارالاردى سۋرەتتەگەن.
ەجەلگى ىيسلاند ساگالارى ۱- ٴشى ٴساۋىر - الداۋ كۇنى انگلىييا، گەرمانىييا، نورۆەگىييا، دانىييا، شۆەتسىييا ت.ب. ەلدەردە وتەتىنىنە دەرەكتەر كەلتىرەدى.
۱- ٴشى ٴساۋىردى كۇلكى كۇنى رەتىندە اتاپ ٴوتۋ ەجەلگى ىيندۋستاردا دا بار ، ولار ٴوز قۇدايى سىيتونىڭ تۋعان كۇنى دەپ ەسەپتەپ ، ٴبىر - ٴبىرىن وسى كۇنى كۇلكى ٴۇشىن الداعان.
ٴتىپتى بۇل كۇندى حالىقارالىق اتەىيستەر كۇنى دەپ اتاۋ دا جوق ەمەس.
بىردە تاڭەرتەڭ ٴمالىم قالا تۇرعىندارى ادەتتە ٴورت شىققاندا ۇرىلاتىن قاتتى دابىلدىڭ داۋسىنان ويانادى. ابىگەرگە تۇسكەن حالىق ٴورت وشاعىن كورە المايدى. سويتسە، بۇل ازىلكەشتەردىڭ ويىنى ەكەن. ازىلكەشتەردىڭ بۇل ارەكەتى ٴساۋىردىڭ بىرىنە تاپ كەلدى. سول كەزدەن باستاپ، بۇل ويىن حالىق قولداۋىنا ىييە بولدى.
ەرەكشەلىگى[وڭدەۋ]
كۇلكى كۇنىنىڭ اتالۋى مەن ەرەكشەلىگىنە كەلەر بولساق، فرانتسىييا، انگلىييا، امەرىيكادا بۇل – اقىماقتار كۇنى، ىيسپانىييادا – دوكىرلەر، ٴۇندىستاندا – توقىلداق، جاپونىييادا – قۋىرشاقتار، شوتلاندىييادا تەپكى كۇنى دەپ اتالادى ەكەن. بۇل كۇنى اركىم تانىستارىنىڭ ارقاسىنا سەزدىرمەي «مەنى تەپ» دەگەن جازۋ ىلەدى دە، ونى سىرتتاي كۇلكىگە اينالدىرادى. بىراق اتاۋلار ٴارتۇرلى بولعانىمەن، بۇل كۇن كۇلكى كۇنى بولىپ سانالعان سوڭ، بۇل كۇنگى قالجىڭعا ەشكىم رەنجىمەيدى. ۱ ٴساۋىر رەسمىي مەرەكە ەمەس. بۇل كۇنى ەشكىم دەمالمايدى، ٴبىر-بىرىنە سىيلىق ۇسىنىپ، مەرەكەلىك داستارقان جايىلمايدى. تەك ەل ٴبىر-بىرىمەن قالجىڭداسىپ، كوڭىل كوتەرىپ، كۇلكىگە قارىق بولادى.
ٴازىل-قالجىڭعا قاشاندا تەرىس قارامايتىن قازاق حالقى دا بۇل كۇندى ەسكەرۋسىز قالدىرماعان. قىستىڭ قىسپاعىن، ەرتە كوكتەمنىڭ الاي-دۇلەي مىنەزىن قالجىڭمەن جۋىپ-شايعىسى كەلگەن حالىق بۇل كۇنى ٴبىر-ٴبىرىنىڭ كوڭىلىن قالجىڭمەن كوتەرۋگە تىرىسادى.
