Majar tili

Hungarian magyar
Aýtılwı:	IPA: Ülgi:IPA-hu
Söýlew ornı:	Hungary and areas of Romania Serbia Slovakia Slovenia Ukraine Croatia Austria Israel USA
Barlıq söýlewşileri:	16 million
Til uyası:	Uralic  Ugric   Hungarian
Jazw ädisi:	Latin alphabet (Hungarian variant)
Resmï küýi
Resmï küýi bar jeri:	Hungary, European Union, Slovakia (regional language), Slovenia (regional language), Serbia (regional language), Austria (regional language), some official rights in Romania, Ukraine and Croatia
Rettewşisi:	Research Institute for Linguistics of the Hungarian Academy of Sciences
Til belgileri
ISO 639-1:	hu
ISO 639-2:	hun
ISO 639-3:	hun
Regions of the Carpathian Basin where the Hungarian language is spoken

Majar tili — Oral-altaý tilderi şoğırınıñ pïn-uğor tarmağı, uğor tobına jatatın til. Xantı, mansı tilderine jaqın. Majarstan Respwblïkasınıñ resmï tili, ondağı xalıqtıñ 96,6% majar tilin ana tili dep sanaýdı. Majar tilinde 16 mln-nan astam adam söýleýdi. Rwmınïya, YUgoslavïya, Slovakïya, Wkraïnağa tarağan. Qarpat öñirinde memlekettiligin jalğastırğan majarlar keýinnen latın ärpine negizdelgen älipbïdi qoldana bastağan.

Köne majar jazwı, "Rovás" älipbïi. Majar eli Stefan I patşası kezinde (997-1038) latın älipbïine köşken, 1844 jılğa qaraý

Köne qurtqa bädiz jazwı ROVAS İRAS (rovaş ïraş) da öz mañızın joğaltpaý, 17 ğ-ğa deýin qatar qoldanılıp kelgen. Majar tiliniñ birinşi jazba eskertkişi — “Qulpıtas sözi” (1200 j. şaması). 16 — 18 ğ-lar aralığında B. Balaşïş (1554 — 1594) P.Pazman (1570 — 1637), M. Zranï (1620 — 1664), t.b. ädebï til normalarınıñ negizin qaladı. Ädebïyetşi K. Ferenc basşılığımen jürgizilgen “til jañartw qozğalısı” birneşe mıñ jaña atawlar men termïnder jasap, ğılımï aýnalımğa qostı. Sonıñ nätïjesinde majar tilinde şet sözder joqtıñ qası, barlığınıñ derlik majarşa balamaları bar. Mıñdağan jıldar boýğı özge tilder äserine qaramastan, majar tili pïnn-uğorlıq sïpatın saqtap qaldı. Latın tilinen köbine, dinï, mädenï, äkimşilikke qatıstı, slavtardan jer öñdew, kïim, tağam atawları, nemis tilinen sawda, önerkäsip, äskerï öner leksïkaları engen. Majar tiline türki sözderi enwi birneşe kezeñmen baýlanıstı: a) 5 ğ-da Edil (Attïla) patşa bïlegen ğundar däwirinde kelgen étnonïmder men senim-nanımğa qatıstı leksïkalar; ä) qıpşaq dalasımen tığız baýlanısta bolğan tusta şarwaşılıqqa qatıstı engen atawlar; b) Osman sultandığı qol astında bolğan (1490 — 1526) waqıtta engen tağam, jemis, kïim atawları men käsiptik atawları.

Majar tili tarağan Ewropa aýmaqtarı. CIA World Factbook 2006 negizinde

Ğun-qıpşaqtar tili arqılı majar tiline engen ortaq atawlar: arqan, boza, cötken (süttigen — därilik şöp) dakw (daqı — işik türi), barak (ït), çollak (şolaq), kandʹïga (qanjığa), karambel (qalampır), balta, arpa, es, vaý (maý), öl (öltirw), mox (ağaş mügi), ïyeçke (eşki), t.b. Majar tilinde birneşe dïalekt bar: batıs, solt.-şığıs, qunşaq jäne sekeý dïalektisi. Soñğı ekewi Rwmınïyadağı, Moldovadağı majarlar arasında kezdesedi. Qunşaq dïalektisinde joğarıda atalğan türki tiline ortaq sözder, toponïmdermen qosa, folʹklor ülgileri köp.

Vojvodïna, Serbïyadağı majar tiliniñ resmï paýdalanılwı

majar tili fonetïkasında sïngarmonïzm zañdılığı berik orın alğan. Morfol. qurılısı jağınan jalğamalı til, ekpin köbine basqı bwınğa tüsedi, “tek” kategorïyası joq, täweldik pişimi bar jäne ol köpşe esimge de qatıstı. Sın esim, san esim, anıqtawış sözben qabısa baýlanısadı jäne jekeşe türde qoldanıladı, septik türi — 13.

Sırtqı siltemeler

• Majarşa tilaşar