وگايو

وگايو (اعىلش. Ohio) — بۇل شتات اقشتا. وندا ۱۱،۵ مىيللىيون ادام تۇرادى. وگايونىڭ ەڭ ۇلكەن قالاسى مەن استاناسى كولۋمبۋس اتالادى. باسقا ۇلكەن قالالار كلىيۆلەند جانە سىينسىينناتىي. ۱۸۰۳ جىلى وگايو اقش-تىڭ ون جەتىنشى شتاتى بولدى. وگايو "بۋكاي شتات" (كاشتان شتات) دەپ تە اتالادى، سەبەبى وسى جەردە كوپ كاشتان اعاشى بار. وگايونىڭ ادامدارى دا "بۋكاي" دەپ اتالادى.

گەوگرافىيياسى جانە كلىيماتى[وڭدەۋ]

وگايو شتاتىنىڭ فىيزىيكالىق گەوگرافىيياسى

سولتۇستىكتە ىيرىي كولىنىڭ جاعالاۋىندا وگايو ۵۰۲ كم جالعاسادى. وگايونىڭ ونتۇستىك شەكاراسى - وگايو وزەنى. باسقا ماڭىزدى وزەندەر - كۋياحوگا وزەنى، ۇلكەن مىيامىي وزەنى، Mاۋمىي وزەنى، مۋسكىينگۋم وزەنى، جەنە سىيوتو وزەنى اتالادى. وگايونىڭ كلىيماتى ىلعالدى، كونتىينەنتالدى. جازى ادەتتە ىستىق جانە ىلعالدى بولادى، ال قىسى سالقىن نەمەسە سۋىق بولادى، ورتاشا جاۋىن-شاشىندى. ىيرىي كولىنىڭ جانىندا قاتتى قار بولادى - سول جەر "قار-بەلبەۋ" اتالادى. ەڭ جوعارى گرادۋس ۴۵° (۱۹۳۴ جىلدا) بولادى، ال ەڭ تومەن گرادۋس -۳۹° (۱۸۹۹ جىلدا) بولدى.

وگايودا كوپ جولدار بار جانە ٴۇش ۇلكەن حالىقارالىق اۋەجاي بار: "كلەۆلاند حوپكىينس حالىقارالىق اۋەجايى" كلەۆلانددا، "پورت كولۋمبۋس حالىقارالىق اۋەجايى" كولۋمبۋستا، "دايتون حالىقارالىق اۋەجايى" دايتون قالاسىندا ورنالاسقان.

كارتا وگايو

تارىيحى[وڭدەۋ]

ەڭ ٴبىرىنشى وگايو تۇراتىن ادام كوشپەلى ادام بولدى. كوشپەندى حالىق، ٴبىزدىڭ جىل ساناۋىمىزدان بۇرىنعى ۱۳،۰۰۰ جىلى وسى جەرگە كەلدى. ولار ۱،۰۰۰ BC جىل بۇرىن كەتكەن. ۹۰۰ BC جىلدا، سارت ادام كەلدى، ادەنا حالىق اتىلادى. ادەنا حالىق اۋىلدا تۋرادى، بۇعى اۋلادى، جۇگەرى، كوكونىس، مەن "سول-گۋل" وسىمدىك ەگدى. ۱۰۰ BC جىلدا حوپۋەل حالىق كەلدى، شىم توبەلەر قۇرىلدى. حوپۋەل حالىق ۶۰۰ جىلدە كەتتى. باسقا تارىيحىينىڭ كەزىندە وگايودا تۇراتىن ادام دا بار: مىيامىي، ۋاياندوت، دەلاۋار، شاۋنىي، وتتاۋا، جەنە ىيرىي حالىق اتىلادى.

۱۸ٴنشى بەكتە، ەۋروپادان فرانتسۋز ادام وگايوگا كەلدى، اڭ تەرىسىنى ساتا باستالدى. سوعىسدان كەيىن، فرانتسۋز ەل ۱۷۵۲ جىلدا وگايو اۋماق انگلىيياعا بەردى. اقشنىڭ رەۆولۋتسىيياسىدان كەيىن، انگلىييا ۱۷۸۳ جىلدا وگايو اۋماق اقشعا بەردى. ۱۸۰۳ جىلدا، اقشنىڭ پرەزىيدەنت توماس دجەفەرسون وگايون شتات جاسادى. ۱۸۶۱دان ۱۸۶۵عا جىلدا، وگايو كوپ سولدات اقشنىڭ ازامات سوعىسىعا جىبەردى. جەتى اقشنىڭ پرەزىيدەنت وگايودا تۋعان—cوندىقتان، بۇل شتات "پرەزىيدەنتتەر اناسى" اتىلادى.

وسى شاق، وگايونىڭ گۋبەرناتورى—دجون كاسىتش. وسى شتات -- "قارا قوشقىل تۋس، ويتكەنى جارتى سايلاۋشى "قىزىل" رەسپۋبلىقالىق پارتىيياسىن سايلادى، ال جارتى سايلاۋشى "كوك" دەموكراتىييالىق پارتىيياسىن سايلادى. ۲۰۰۸ جىلدا، پرەزىيدەنت باراك وباما وگايودا ۵۱٪ سايلاۋ جەڭدى.^[۱]

تۇراقتى ادام[وڭدەۋ]

بەلگى: "قوش كەلدىڭىز!"

وگايودان ادامدار "وگايوان" اتىلادى. وگايودا ۲۰۱۰ جىلدا ۱۱،۵۳۶،۵۰۴ ادام تۋرادى. ۳.۶٪ وگايونىڭ حالىق سانى شەتەل تۇعان. وگايونىڭ بەس ەڭ ۇلكەن حالىق:

نەمەتس (۲۸.۹٪)؛
ىيرلاندىق (۱۴.۸٪)؛
اعىلشىن (۱۰.۱٪)؛
پولسكىيي (۸.۴٪)؛
ىيتاليانسكىيي (۶.۴٪).

بۇل شتاتتا نەسىل ٴرايىز:

۸۲.۸٪ اق (Eyروپا ارعى اتا)
۱۱.۸٪ قارا (افرىيكا ارعى اتا)
۲.۳٪ ىيسپانسكىيي (ونتۇستىك امەرىيكا ارعى اتا)
۱.۵٪ اسىييان (اسىييا ارعى اتا)
۱.۳٪ ارالاس نەسىل
۰.۲٪ جەرگىلىكتى امەرىيكان (سولتۇستىك امەرىيكا ارعى اتا)

وگايودا كوپ ادام حرىيستىيان نەمەسە اتەىيست:

۷۶٪ حرىيستىيان
۱۷٪ اتەىيست

ال باسقا كىشى سەكت دا بار:

۱٪ ىييەگوۆا
۱٪ ەۆرەي
۱٪ مۇسىلمان
۰،۵٪ ىيندۋس
۰،۵٪ بۋددىيست
۰،۵٪ مورمون

ەكونومىيكا[وڭدەۋ]

سىينسىينناتىينىڭ پروكتور & گامبل -- وتە باي وگايو كومپانىيياسى، جوعارى كىرىس بار.

Ohioنىڭ بىيزنەس تانىس. ۲۰۰۷ جىلدا، GDP $۴۶۶ billion بولدى. وگايو ەلۋ اقش شتاتى سالىستىرعاندا، جەتىنشى ۇلكەن ەكونومىييا بار. وگايونىڭ ورتا شاما ۋي شارۋاسى جالاقى: $۴۶،۶۴۵ جىل سايىن. ادەتتە، وگايواندار كەسىپ، تاسۋ، دەنساۋلىق، ٴبىلىم، مەملەكەت، نەمەسە فابرىيكا سەكتورىندە جۇمىس ىستەيدى. بانكىينگ دا وتە ماڭىزدى سەكتور. امەرىيكادا، وگايو ەڭ كوپ ەسەم دە، وشىرگىش تە، مەتاللۋرگىييا دا، ەلەكتر جابدىق تا، كۇرال دا وندىرەدى. ۵ مىيللىيون وگايوان كازىر جۇمىس ىستەيدى.

ۋنىيۆەرسىيتەتتەر[وڭدەۋ]

باسقا شتاتپەن سالىستىرعاندا، وگايو كوپ ۋنىيبەرسىيتەت بار. ەڭ بەلگىلى—وگايو شتات ۋنىيبەرسىيتەت. وسى ۋنىيبەرسىيتەت ارتىق ۴۰،۰۰۰ ستۋدەنت بار. باسقا ۇلكەن ۋنىيبەرسىيتەت: ۋنىيبەرسىيتەت اكرونى، بوۋلىينگ جاسىل، ورتا شتات، ۋنىيبەرسىيتەت سىينسىينناتىي، كلەۆلاند شتات، كەنت شتات، مىيامىي ۋنىيبەرسىيتەت، وگايو ۋنىيبەرسىيتەت، ۋرايت شتات، جەنە ىيۋنگستوۋن شتات قوسا الدى.

سپورت[وڭدەۋ]

Ohioدا كون پروفەسسىيونالنى سپورت تەامس بار: سىينسىينناتىي قىزىلدەر (بايسبال)، كلەۆلاند ىيندىيانس (بايسبال)، سىينسىينناتىي بەنگالس (امەرىيكانسكىيي فۋتبول)، كلەۆلاند قونىردار (امەرىيكانسكىيي فۋتبول)، كلەۆلاند كاۆالىييەرس (باسكەتبول)، كولۋمبۋس كوك دجاكەتس (حوككەي) جەنە كولۋمبۋس كرەۋ (فۋتبول).

ەڭ ماڭىزدا تەام (ويناۋشىلار كومانداسى): وگايو شتات بۋكايس (امەرىيكانسكىيي فۋتبول).