وسكار ماراپاتى

وسكار
مەملەكەت	اقش
ٴۇشىن ماراپپاتتالعان	كىينو ونەرىنە ۇلەسىن قوسقان ٴۇشىن
تاپسىرۋشى	AMPAS
نەگىز	۱۶ مامىر ۱۹۲۹ جىل
سوڭعى ىييەگەرى	۲۰۱۵ جىل
سايتى	oscars.org

۸۱-ٴشى وسكار ماراپاتتاۋلارىنداعى قىزىل كىلەم

«وسكار» (اعىلش. Oscar) – اقش كىينوونەرى اكادەمىيياسىنىڭ ارجىلدىق جۇلدەسى. بۇل اقش-تىڭ ەڭتانىمال كىينوماتوگرافىييالىق ماراپاتى. «وسكاردى» تاپسىرۋ سالتاناتى الەمنىڭ ونداعان ەلدەرىندە تىكەلەي ەفىيردە كورسەتىلەدى. ٴتىپتى «وسكارعا» كانداي دا ٴبىر تابىنۋشىلىق بار دەپ ايتۋعا بولادى. باسقا كىينوفستىيۆالدەردەن ەرەكشەلىگى «وسكار» ادىلقازىلار القاسىنىڭ شەشىمىمەن ەمەس، اكادەمىييا مۇشەلەرىنىڭ جالپى داۋىس بەرۋىنىڭ ناتىيجەسى بويىنشا تابىستالادى.

«وسكار» جۇلدەسىنىڭ تارىيحى

«وسكار» جۇلدەسى العاش رەت ۱۹۲۹ جىلى تاپسىرىلدى. ۱۹۷۶ جىلعا دەيىن سالتاناتتىڭ تىكەلەي كورسەتىلىمى «NBC» ارناسى ارقىلى جۇرگىزىلدى، سودان بەرى بۇل قۇقىق «ABC» ارناسىنا تىييەسىلى. قازىرگى ۋاقىتتاعى سوڭعى، مۇسىندەردى تاپسىرۋدىڭ ەسەپ بويىنشا ۸۰-سالتاناتى ۲۰۰۸ جىلدىڭ ۲۴ اقپانىندا، جەكسەنبىدە گوللىيۆۋدتىق «Kodak Theatre»-دە وتكىزىلدى.
۲۰۰۷ جىلدىڭ باسىنداعى مالىمەتتەر بويىنشا امەرىيكالىق كىينواكادەمىييا ۱۶ سالاعا بولىنگەن ۵۸۳۰ داۋىس بەرۋگە قۇقىلى مۇشەلەردەن تۇرادى. اكتەرلىق سالا ەڭ باسىم بولىپ تابىلادى(۱۲۵۱ داۋىس بەرەتىن قاتىسۋشىسى بار). ٴار سالا ٴوز كاتەگورىيياسى بويىنشا داۋىس بەرەدى(اكتەرلار ەڭ جاكسى اكتەردى، ەڭ جاقسى اكترىيسانى جانە ت.ب. تاڭدايدى). «ەڭ جاقسى دەرەكتى فىيلم»، «ەن جاقسى شەت تىلىندەگى فىيلم»، «ەڭ جاقسى گرىيم»، «ەڭ جاقسى كىسقامەتراجدى فىيلمدەر»، «ەڭ جاقسى دىبىس مونتاجى» جانە «ەڭ جاقسى ارنايى اسەرلەر» كاتەگورىييالارى بويىنشا جەڭىمپازداردى انىقتاۋ ٴۇشىن كىينواكادەمىييادان تىس ارنايى توپتار قۇرىلادى.
كىينواكادەمىييانىڭ بارلىق مۇشەلەرى تەك ٴبىر عانا كاتەگورىييا – «ەڭ جاقسى سۋرەت» ٴۇشىن داۋىس بەرەدى.

«وسكار» جۇلدەسىنىڭ نومىيناتسىييالارى

نەگىزگى نومىيناتسىييالار

قازىرگى ۋاقىتتا «وسكار» ۲۴ نەگىزگى نومىيناتسىييا بويىنشا تاپسىرىلادى:

• ۇزدىك جىل ٴفىيلمى – ۱۹۲۸ جىلدان بەرى
• ۇزدىك جىل اكتەرى – ۱۹۲۸ جىلدان بەرى
• ۇزدىك جىل اكترىيساسى – ۱۹۲۸ جىلدان بەرى
• ۇزدىك كومەكشى اكتەر – ۱۹۳۶ جىلدان بەرى
• ۇزدىك كومەكشى اكترىيسا – ۱۹۳۶ جىلدان بەرى
• ۇزدىك تولىقمەتراجدى انىيماتسىييالىق فىيلم – ۲۰۰۱ جىلدان بەرى
• ۇزدىك سۋرەتشى-قويۋشىنىڭ جۇمىسى – ۱۹۲۸ جىلدان بەرى
• ۇزدىك وپەراتورلىق جۇمىس – ۱۹۲۸ جىلدان بەرى
• ۇزدىك كوستيۋمدەر دىيزاينى – ۱۹۴۸ جىلدان بەرى
• ۇزدىك رەجىيسسۋرا – ۱۹۲۸ جىلدان بەرى
• ۇزدىك تولىقمەتراجدى دەرەكتى فىيلم
• ۇزدىك قىسقامەتراجدى دەرەكتى فىيلم
• ۇزدىك مونتاج – ۱۹۳۵ جىلدان بەرى
• ۇزدىك شەت تىلىندەگى فىيلم – ۱۹۴۷ جىلدان بەرى
• ۇزدىك گرىيم – ۱۹۸۱ جىلدان بەرى
• ۇزدىك مۋزىكا – ۱۹۳۴ جىلدان بەرى
• ۇزدىك ٴان – ۱۹۳۴ جىلدان بەرى
• ۇزدىك قىسقامەتراجدى انىيماتسىييالىق فىيلم – ۱۹۳۱ جىلدان بەرى
• ۇزدىك قىسقامەتراجدى كوركەم فىيلم
• ۇزدىك دىبىس -۱۹۳۰ جىلدان بەرى (۳-دەن ۴۱-سالتاناتقا دەيىن ۱۹۳۰-۱۹۶۸ جىلدار ارالىعىندا ستۋدىييالار ماراپاتتالدى، ۱۹۶۹ جىلدان باستاپ دىبىس جازۋشى ادامدارعا بەرىلەتىن بولدى)
• ۇزدىك دىبىستىق مونتاج – ۱۹۶۳ جىلدان بەرى
• ۇزدىك ۆىيزۋالدىق اسەر – ۱۹۳۹ جىلدان بەرى
• ۇزدىك ستسەنارىيي-بەيiمدەلۋ – ۱۹۲۸ جىلدان بەرى
• ۇزدىك بiرتۋما ستسەنارىيي – ۱۹۴۰ جىلدان بەرى

ارنايى نومىيناتسىييالار

نەگىزگى نومىيناتسىييالارمەن قاتار «وسكار» ارنايى نومىيناتسىييالار بويىنشا دا تاپسىرىلادى. ولاردىڭ ىييەگەرلەرى اكادەمىييانىڭ ارنايى قۇرىلعان كومىيتەتىمەن انىقتالادى دا، نەگىزگى سالتاناتتان تىس تاپسىرىلادى. قازىرگى ۋاقىتتا مۇنداي نومىيناتسىييالاردىڭ سانى ۴:

• كىينووندىرىسىنىڭ دامۋىنا قوسقان پروديۋسەرلىك ۇلەسى ٴۇشىن بەرىلەتىن ىيرۆىينگ تالبەرگ اتىنداعى جۇلدە،
• گۋمانىيستىك جەتىستىكتەرى ٴۇشىن بەرىلەتىن دجىين حەرشولت اتىنداعى گۋمانىيتارلىق جۇلدە،
• كىينوونەرىنىڭ دامۋىنداعى ۇلەسى جانە اكادەمىييا الدىنداعى قىزمەتى ٴۇشىن بەرىلەتىن قۇرمەتتى «وسكار»،
• عىلىمىي-تەحنىيكالىق جەتىستىكتەرى جانە اقش كىينوۋنىيۆەرسىيتەتتەرىنىڭ ستۋدەنتتەرىمەن قويىلعان كوركەم فىيلمدەرگە بەرىلەتىن «وسكار».

ەسكىرگەن نومىيناتسىييالار

«وسكاردىڭ» العاشقى جىلدارىندا رەجىيسسەرلەر ەكى كاتەگورىييا بويىنشا ماراپاتتالاتىن – درامانىڭ ۇزدىك رەجىيسسەرى جانە كومەدىييانىڭ ۇزدىك رەجىيسسەرى. سول سىيياقتى سازگەرلەر جۇمىسى دا «جەڭىل» جانە «كۇردەلى» بولىپ ٴبولىندى. ۱۹۳۰-۱۹۶۰ جىلدار ارالىعىندا ۇزدىك فىيلم، ۇزدىك سۋرەتشىنىڭ جانە كوستيۋم دىيزاينەرىنىڭ جۇمىسى جۇلدەلەرى اق-قارا جانە ٴتۇرلى-ٴتۇستى كىينوعا جەكە-جەكە تاپسىرىلعان. سونىمەن قاتار كەيبىر جىلدارى مىناداي نومىيناتسىييالار بولدى:
رەجىيسسەردىڭ ۇزدىك كومەكشىسى – ۱۹۳۳ جىلدان ۱۹۳۷ جىلعا دەيىن
ۇزدىك حورەوگرافىييا - ۱۹۳۵ جىلدان ۱۹۳۷ جىلعا دەيىن
ۇزدىك تەحنىيكالىق اسەرلەر – ۱۹۲۸ جىلى
ۇزدىك مۋزىكا – اداپتاتسىييا ىيلىي ارانجىيروۆكا
ۇزدىك قىسقامەتراجدى ٴتۇرلى-ٴتۇستى فىيلم – ۱۹۳۶-۱۹۳۷ جىلدار ارالىعى
ۇزدىك قىسقامەتراجدى ەكi بوبىيناعا تۇسىرىلگەن فىيلم – ۱۹۳۶ جىلدان ۱۹۵۶ جىلعا دەيىن
ۇزدىك قىسقامەتراجدى جاڭاشىلدىق فىيلم – ۱۹۳۲ جىلدان ۱۹۳۵ جىلعا دەيىن
ۇزدىك بiرتۋما ادەبىي نەگiز – ۱۹۲۸ جىلدان ۱۹۵۶ جىلعا دەيىن
ۇزدىك تىيترلار – ۱۹۲۸ جىلى
ورىنداۋدىڭ ۇزدىك بiرەگەي جانە كوركەمدiك ساپاسى – ۱۹۲۸ جىلى
اكەدەمىييانىڭ جاستارعا ارنالعان جۇلدەسى – ۱۹۳۴ جىلدان ۱۹۶۰ جىلعا دەيىن

قىزىقتى مالىمەتتەر

بىيىكتىگى ۳۴ سم، سالماعى ۳.۸۵ كگ وسكارلىق ٴمۇسىن التىنمەن قاپتالعان برىيتانىييدەن قۇيىلعان جانە قارا مراموردان جاسالعان پوستامەنتتە جاتىر. ول لەنتالىق بوبىينادا تۇرعان قىلىشتى باتىردى بەينەلەيدى. اڭىز بويىنشا، «وسكاردىڭ» بەينەسىن ويلاپ تاپقان سەدرىيك گىيببونس ٴىش پىستىراتىن ٴبىر جىينالىستا ونىڭ ەسكىيزىن قويىن كىتاپشاسىنا ٴتۇسىرىپتى. اكادەمىييانىڭ قۇرامىنا ۶۰۰۰ نان اسا ادام كىرەدى. قىزىل كىلەمنىڭ ۇزىندىعى – ۱۵۰ مەتردەي، ەنى – ۱۰م. ول ارقايسىسى ۱۳۵ كگ-نان تۇراتىن بىرنەشە ورامادان تۇرادى، ال ونىڭ جالپى سالماعى – ۵ توننا. كىينوتەاترعا كىلەم سالتاناتقا ۴ كۇن قالعاندا ەكى ۇلكەن جۇك ماشىيناسىمەن جەتكىزىلەدى. كىلەمنىڭ بۇكىل بولىكتەرىن بىرىكتىرىپ، قىيىلىسقان جەرلەرىن جاۋىپ، تۇزەتىپ توسەۋگە ۲ كۇن جانە ۲۱ ادام قاجەت. سالتانات باسى بىتكەن سوڭ كىلەمدى جىيناي باستايدى. وعان ۴ ساعات كەتەدى.
كىلەمدەردى جىييەكتەي ورنالاستىرىلاتىن بىيىكتىكتەرى ۲،۵-تەن ۸ م-گە دەيىن جەتەتىن، سالماقتارى ۵۵۰ كگ بولاتىن ۇلكەن «وسكار» مۇسىندەرىن اينەكتالشىقتارىنان جاسايدى. سودان سوڭ جۇقا اليۋمىينىيي قابىقشالارىن جاپسىرادى دا سارى بوياۋمەن بويايدى. ولاردى ۇنەمدەۋ ٴۇشىن التىنمەن بويامايدى ەمەس: ارنايى سارى بوياۋ سوفىيت جارىعىندا التىننان دا جاقسى كورىنەدى. جۇلدىزدار وىندارىنان جاڭىلىسپاۋى ٴۇشىن ورىندىقتارعا ولاردىڭ سۋرەتى مەن ەسىمى جازىلعان تاقتاشالار قويىلادى. فىيلمدە بىرگە تۇسكەن اكتەرلار قاتار وتىرعىزىلادى، مۇنىمەن قاتار ولاردىڭ جانۇيالىق جاعدايى ەسكەرىلەدى: جۇبايلارى نەمەسە سۇيىكتىلەرى دە جاندارىندا بولادى. جۇلدىزداردى دا قاتاڭ تەكسەرەدى. الدىمەن پولىيتسىييا جۇلدىزدار كەلگەن لىيمۋزىينداردى تەكسەرەدى، سودان سوڭ قىزىل كىلەمگە كىرە بەرىستە شاقىرۋ قاعازدارىن كورسەتىپ، مەتاللىزدەۋشىدەن وتەدى. قازىرگى ۋاقىتتا نومىينانتتارعا بەرىلگەن داۋىستاردى ساناۋ ٴۇردىسىن «Pricewaterhouse» اۋدىيتورلىق كومپانىيياسىنىڭ ماماندارى جۇرگىزەدى.

تاعى قاراڭىز

• وسكار ۲۰۱۳