Pïreneý tübegi

Уикипедия
Jump to navigation Jump to search

Pïreneý tübegi
Ğarıştan körinisi
Ğarıştan körinisi
Sïpattaması
Awdanı600 000 km²
Eñ bïik nüktesi3479 m
Ornalaswı
40°18′ s. e. 3°43′ b. b. / 40.300° s. e. 3.717° b. b. / 40.300; -3.717 (G) (O) (YA)Koordïnattar: 40°18′ s. e. 3°43′ b. b. / 40.300° s. e. 3.717° b. b. / 40.300; -3.717 (G) (O) (YA) (T)
Tübekti şayatın akvatorïyalarBïskaý şığanağı, Atlant muxïtı, Jerorta teñizi, Gïbraltar buğazı
Elder Ïspanïya
 Francïya
 Portwgalïya
 Andorra
 Gïbraltar
Pïreneý tübegi (Ewropa)
Brown 804000 pog.svg
Pïreneý tübegi
Commons-logo.svg Pïreneý tübegi Ortaqqorda

Pïreneý tübegi nemese Ïberïya tübegi (ïs. Península Ibérica; kat. Península Ibèrica; bask Iberiar penintsula; port. Península Ibérica; fr. Péninsule Ibérique; ağılş. Iberian Peninsula) — Ewropanıñ oñtüstik batısında ornalasqan. Ewropanıñ basqa bölikterinen Pïreneý tawları, Afrïkadan Gïbraltar buğazı arqılı bölingen. Pïreneý tübegin Atlant muxïtı qorşap jatır. Awmağı 584 mıñ km². Jağaları naşar tilimdengen, tek soltüstik-batıs böliginde rïas tïptik jağalar (teñiz swınıñ taw añğarlarına tolwı) tarağan. Jer bederinde tawlı üstirtter (Meseta, Galïsïya) men uzına boýı sozılıp jatqan taw jotaları (Pïreneý, Kantabrïya, Katalonïya, Ïberïya, Andalwsïya, t.b.) basım. Eñ bïik jeri — Sʹyerra-Nevada jotasındağı Mwlasen tawı (3478 m). Pïreneý tübeginiñ jağalaw böligin şağın oýpattar (Portwgal, Andalws, Aragon, t.b.) alıp jatır. Klïmatı swbtropïktik, jerortateñizdik tïpke jatadı, soltüstiginde jäne soltüstik-batısında teñizdik klïmat basım. İri özenderi: Taxo, Ébro, Dwéro, Gvadïana, Gvadalkvïvïr. Jeriniñ 40%-ın ormandar men butalar alıp jatır. Negizgi ösimdikteri — jerortateñizdik butalar (makvïs, garïga), şalğındar. Pïreneý tübeginde Ïspanïya, Portwgalïya, Andorra memleketteri men Brïtanïya qawımdastığına qaraýtın Gïbraltar ornalasqan.