سىيمۆول

ٴدىنىي سىيمۆولدار

سىيمۆول (گرەكشە symbolon — تانىمدىق بەلگى، تاڭبا، ٴرامىز، پەرنەلەۋ)

1. لىينگۆىيستىيكا، لوگىيكا، ماتەماتىيكا عىلىمدارىندا تاڭبا ۇعىمىن بەرەدى؛
2. ونەردە، فىيلوسوفىييادا نارسەنىڭ، قۇبىلىستىڭ قاسىييەتىن، سىر-سىيپاتىن بەينەلەپ، استارلاپ بىلدىرەتىن امبەباپ ەستەتىيكالىق كاتەگورىييا.

سىيمۆول كوركەم بەينە مەن ۇعىمنىڭ ارالىعىندا ەكەۋىنىڭ دە قىزمەتىن اتقارا الادى. الايدا سىيمۆول ۇعىمنان گورى استارلى ماعىناعا باي، ال كوركەم بەينەدەن گورى ناقتىلى مانگە ىييە. سىيمۆولدىڭ سىيمۆولىيكالىق فورماسى ساقتالا وتىرىپ، ىيشارالايتىن نارسەسىمەن سالىستىرا تانۋ بارىسىندا كوپقىرلىلىعى اشىلادى، بۇل ونىڭ ەرەكشەلىگى بولىپ تابىلادى.

سىيمۆولدىڭ تابىيعاتى

سىيمۆولدىڭ تابىيعاتى ماعىناسىن اشىپ، ٴتۇسىنۋدى قاجەت ەتەدى. سوندىقتان دا وزىندىك تانىم، تىرشىلىگىنە بايلانىستى بەلگىلى ٴبىر سىيمۆولدار تىلىندە تۇسىنىسەتىن توپتىڭ قالىپتاسۋىنا ماجبۇرلەيدى. سىيمۆول استارلى ماعىناعا باي بولعاندىقتان اركىم ٴوزىنىڭ ۇعىم-تۇسىنىگىنىڭ دارەجەسىنە ساي تەرەڭدەپ ٴتۇسىنىپ، ٴوز مۇمكىندىگىنە لايىق قاجەتتى ٴماندى تابادى. فىيلوسوفىييا تارىيحىندا سىيمۆول نەگىزىنەن ترانتسەدەنتتى، حىيكمەتتى الەمدى بەينەلەپ، تانۋ ٴۇشىن قولدانىلعان. ماسەلەن، سوكرات “بولمىس اقىيقاتىن” اقىيقاتتىڭ كوز قارىقتىرار نۇرىنان قورىنعاندىقتان تىكەلەي ەمەس، جاناما بەينەلەرمەن تانۋعا شاقىردى. ىي.كانت سىيمۆولدى قورشاعان دۇنىييەنى رۋحانىي تۇرعىدا ىيگەرەتىن ەستەتىيكالىق قۇرال رەتىندە تانىيدى. نەوكانتشىلدىق باعىتتاعى كاسسىيرىييەر سىيمۆولدى رۋحانىي الەمدى تانىتاتىن امبەباپ قۇرال دەپ تۇسىندىرەدى. دىندە سىيمۆولدىڭ ورنى ەرەكشە. كوپتەگەن ٴدىنىي سالت-جورالعىلار مەن راسىمدەر سىيمۆولدىق مانگە ىييە.

سىيمۆول - سۋرەتكەر سومداعان كەرمەك تۋىندىنىڭ تۇپنەگىزىن توركىندەتتىرەتىن اسا ٴماندى وزەكتەردىڭ بىرلىگىنەن، تەكتەستىگىنەن تۋىندايتىن دەرەكتى بەينە.

اباي ورىس جانە ەۋروپا ادەبىييەتتەرىنىڭ كلاسسىيك. ۇلگىلەرىن ٴسىڭىستىردى. ونىڭ م. يۋ. لەرمونتوۆتان اۋدارعان «جالاۋ» اتتى ولەڭىندە البىرت جاننىڭ الىپ ۇشقان ىنتىزارلىعىن ماڭگى بۇرقانعان دۇلەي تەڭىزدىڭ تىلسىم سىرىمەن ۇندەستىرەدى. وسى ٴارالۋان قۇبىلىستىڭ - ادام تابىيعاتى مەن دۇلەي تابىيعاتتىڭ وزەكتەستىگى ٴدال سول كەك تەڭىزدىڭ بەتىندە اساۋ تولقىنمەن ارپالىسقان «جالعىز جالاۋدىڭ» سىيمۆولدىق بەينەسى رەتىندە كورىنىس تاپقان.

«ويناقتاپ تولقىن، جەل گۋلەپ، مايىسار دىڭگەك سىقىرلاپ، ول جۇرگەن جوق باق ىزدەپ، كاشپايدى باقتان بويدى ۇرلاپ». وسى سەكىلدى سايكەستىك جۇيەلەرىن ابايدىڭ باسقا ولەندەرىنەن دە ۇشىراتۋعا بولادى. «جارتاس» اتتى اۋدارما ولەڭىندە كارى جارتاستى مەشەۋ قارت بەينەسىندە، ونىڭ باسىنا قونىپ كەتىپ تۇراتىن ۇشپا بۇلتتى تاڭسىعى باسىلماعان جاس قىز بەينەسىندە سۋرەتتەپ، سول تابىيعات قۇبىلىسى مەن ادام مىنەزىنىڭ قۇبىلمالىق سىيپاتىن ورتاق س-مەن بەلگىلەدى. ال ٴوزىنىڭ «سەگىز اياق» ولەڭىندە: «جارتاسقا باردىم، كۇندە ايعاي سالدىم، ونان دا شىقتى جاڭعىرىق، ەستىسەم ٴۇنىن، بىلسەم دەپ ٴجونىن، كوپ ىزدەدىم كاڭعىرىپ. - باياعى جارتاس - ٴبىر جارتاس، «قاڭق» ەتەر، تۇكتى بايقاماس»، - دەپ جارتاس بەينەسىن جالاڭ تابىيعات كورىنىسى ەمەس، ادام مەن تابىيعاتقا ورتاق قوعامدالعان شىندىقتىڭ دەرەكتى بەينەسى رەتىندە سۋرەتتەدى. جالپى اباي ولەڭدەرىندە سىيمۆولداۋ ٴتاسىلىن قۇبىلىستاردىڭ ەگىزدەۋىنە، ىشكى سايكەس تىكتەر جۇيەسىنە ورايلاستىرا قولداندى.

سىيمۆول (تاڭبا) (سىيمۆول (زناك)؛ character، symbol) —

• ۱) تاڭبالىق جاعدايدا باسقا وبيەكتىنىڭ ورنىنا قولدانىلاتىن وبيەكت؛
• ۲) بەدەربەلگىلىك تىزبەكشە نەمەسە قانداي دا ٴبىر نارسەنى بەلگىلەۋگە پايدالانىلاتىن بىرنەشە بەدەربەلگى؛
• ۳) بەلگىلى ٴبىر الفاۆىيت بىرلىگى، تاڭباسى. ستاندارتتى ارىپتىك، تسىيفرلىق بەلگىلەردەن نەمەسە ارنايى تاڭبالاردان تۇراتىن سىيمۆول؛