Éýyafʹyadlaýokyudlʹ

Уикипедия
Jump to navigation Jump to search

Éýyafʹyadlaýokyudlʹ
ïsl. Eyjafjallajökull
Eyjafjallajökull glacier in Iceland 2005 1.JPG
Sïpattaması
Awdanışamamen 100 km²
Ornalaswı
63°37′ s. e. 19°36′ b. b. / 63.617° s. e. 19.600° b. b. / 63.617; -19.600 (G) (O) (YA)Koordïnattar: 63°37′ s. e. 19°36′ b. b. / 63.617° s. e. 19.600° b. b. / 63.617; -19.600 (G) (O) (YA) (T)
El Ïslandïya
Éýyafʹyadlaýokyudlʹ (Ïslandïya)
Blue Fire.svg
Éýyafʹyadlaýokyudlʹ
Commons-logo.svg Éýyafʹyadlaýokyudlʹ Ortaqqorda
Éýyafʹyadlaýyokyudlʹ
EyjafjallajökullSkógar.JPG
Sïpattaması
Janartaw pişini

Stratojanartaw

Krater dïametri

3—4 mıñ m

Soñğı atqılawı

20 nawrız - mawsım aýınıñ soñı, 2010 jıl

Bïiktigi

1666 m

Ornalaswı

63°37′12″ s. e. 19°36′48″ b. b. / 63.62000° s. e. 19.61333° b. b. / 63.62000; -19.61333 (G) (O) (YA)Koordïnattar: 63°37′12″ s. e. 19°36′48″ b. b. / 63.62000° s. e. 19.61333° b. b. / 63.62000; -19.61333 (G) (O) (YA) (T)

Elder

Ïslandïya

Éýyafʹyadlaýyokyudlʹ (Ïslandïya)
Montanya.svg
Éýyafʹyadlaýyokyudlʹ

Éýyafʹyadlaýokyudlʹ (nemese Éýyafʹyadlaýokwdlʹ ïsl. Eyjafjallajökull) — Ïslandïyadağı altınşı eñ iri muzdığı. Ïslandïyanıñ astanası Reýkʹyavïk qalasınan şığısqa qaraý 125 km (77 mïlʹ) qaşıqtıqta ornalasqan. Osı muzdıqtıñ astında (jäne körşiles Myurdalʹsýokwdlʹ muzdığı böliginiñ astında) jalqı esimsiz, baspasözde jaý Éýyafʹyadlaýokyudlʹ dep atalınatın, konwstıq pişindi janartaw ornalasqan.

Şıñnıñ bïiktigi 1666 metr, muzdıq awmağı şamamen 100 km². Janartaw krateriniñ dïametrai 3—4 km (2010 jılğa deýin muzdıqtarmen jabwlı bolğan). Janartawdı qalqan tärizdilerge jatqızadı.

Eñ jaqın awıl Skowgar, muzdıqtıñ oñtüstik ayaqtawında ornalasqan. Skowgafoss tanımal sarqıraması ornalasqan muzdıqtan, öz bastawın Skowgaw (ïsl. Skógá) özeni aladı.

Tarïxı[öñdew]

Şamamen eki jüz jıldaý janartawdı uýıqtap jatqan dep sanağan. 1821 jıldıñ 19 jeltoqsanınan bastap 1823 jıldıñ 1 qañtarına deýin, bir jıl boýı atqılağan. Janartawdıñ atqılawı nätïjesinde Éýyafʹyadlaýokyudlʹ muzdığı apattı küýge uşıradı. Atqılaw küşi VEI şkalası boýınşa — 2 balldı quradı, tefra kölemi — 4×106 m³.

Janartawdıñ soñğı atqılawı jergilikti waqıt boýınşa sağat 22:30 jäne 23:30 aralığında, 2010 jıldıñ 20 nawrızında bastaldı. Nätïjesinde muzdıqtıñ şığıs böliginde şamamen uzındığı 0,5 km-ge deýin jetetin sınıq paýda boldı. Küldiñ ülken kölemdi atılwı twralı derekter tirkelmegen.

2010 jıldıñ 14 säwirinde janartaw küliniñ ülken kölemdi atılwı küşeýdi, bul mäsele Ewropanıñ birqatar elderiniñ 2010 jıldıñ 16 säwir — 20 säwir künderi aralığında äwe keñistiginiñ jabılwına sebep boldı.

Janartaw atqılawınıñ qarqındılığı VEI şkalası boýınşa — 4 ball[1].

Atawı[öñdew]

Ïsland tilindegi Eyjafjallajökull söziniñ awdarması — araldı tawlardıñ muzdığı degendi bildiredi. Atawı kelesi üş sözden qurılğan:

Amerïkandıq lïngvïstterdiñ zerttewi boýınşa, muzdıqtıñ atawın Jerdiñ tek qana 0,005 % turğındarı aýta aladı. Ïslanddıq änşi Élïza Geýrsdottïr Nʹyuman «Éýyafʹyadlaýyokyudlʹ» sözin jattawğa kömektesetin öleñdi şığardı.

Fotoswretteri
Vïdeo
Awdïo
Geologïyalıq maqalalar
Boljamdar
Maps

Derekközder[öñdew]

  1. Erica R. Hendry «What We Know From the Icelandic Volcano ».  (ağıl.)

Sırtqı siltemeler[öñdew]

Ortaqqorda buğan qatıstı medïa sanatı bar: Eyjafjallajökull