ەرىيح فرومم

ەرىيح فرومم ۱۹۷۴ جىلى

فرومم ەرىيح (۱۹۰۰-۱۹۸۰) - نەمىس-امەرىيكاندىق فىيلوسوف؛ پسىيحولوگ، سوتسىيولوگ، نەوفرەيدىيزم نەگىزىن سالۋشى، گۋمانىيست-عالىم، الەۋمەتتىك پروگرەستى جاقتاۋشى.

۱۹۳۳ جىلى اقش-قاقونىس اۋداردى. فىيلوسوفىييا، پسىيحولوگىييا، انتروپولوگىييا، تارىيح جانە ٴدىن سوتسىيولوگىيياسىنىڭ دامۋىنا زور ۇلەس قوستى. ٴوزىنىڭ ٴىلىمىن «گۋمانىيستىك پسىيحوانالىيز» دەپ اتادى.

فرومم ىيندىيۆىيد پسىيحىيكاسى مەن كوعامنىڭ الەۋمەتتىك قۇرىلىمىنىڭ اراسىنداعى بايلانىستى انىقتاۋ بارىسىندا فرەيد بىيولوگىيزىمىنەن الشاقتادى. پسىيحوانالىيتىيكالىق «الەۋمەتتىك جانە دەربەس» تەراپىييا نەگىزىندە ۇيلەسىمدى «دەنى ساۋ قوعام»، جوباسىن اقش-تا گۋمانىيستىك پوزىيتسىييادا ۇسىندى. ٴپسىيحوانالىيزدىڭ گۋمانىيستىك پسىيحوانالىيز نەمەسە نەوفرەيدىيزم دەپ اتالاتىن باعىتىنىڭ نەگىزىن سالۋشى نەمىس-امەرىيكاندىق فىيلوسوف، پسىيحولوگ. سوتسىيولوگ ە.فرومم (۱۹۰۰ -۱۹۸۰) فرەيدتىڭ بىيولوگىيزمىن، لىيبىيدو تەورىيياسىن. تابىيعىيلىق پەن الەۋمەتتىكتى قاراما-قارسى قويۋىن، پسىيحولوگىييانى فىيلوسوفىييا مەن ەتىيكادان بولەكتەۋىن سىنادى. ول ادامدى الەۋمەتتىك تىرشىلىك ەتۋشى، تابىيعىي جانە ادامداندىرىلعان دۇنىييەمەن ۇنەمى بايلانىس جاساۋشى رەتىندە قاراستىرادى. ونىڭ ويىنشا. فرەيدتىڭ ٴىلىمى ادامدى تەرەڭىرەك تانۋعا مۇمكىندىك بەرگەنىمەن، ونىڭ ٴومىرىنىڭ ٴمان-ماعىناسى، مورالدىق جانە ەتىيكالىق نورمالار تۋرالى، ادام قالاي ٴومىر ٴسۇرۋى كەرەك جانە نە ىستەۋى ٴتىيىس دەگەن سۇراقتارعا جاۋاپ بەرمەدى. ە. فرومم ك.يۋنگتىڭ انالىيتىيكالىق پسىيحولوگىيياسى دا ادام ٴومىرىنىڭ ٴمانى ماسەلەلەرىن نازاردان تىس قالدىردى دەپ ەسەپتەدى. ادامنىڭ ەتىيكالىق مىنەز-قۇلىقتارىنىڭ باستاۋىن ادامنىڭ وزىنەن ىزدەگەن گۋمانىيستىك ەتىيكتەردىڭ ەڭبەكتەرىنە سۇيەنە وتىرىپ، فرومم مورالدىق ۇستانىمدار ادامنىڭ ىشكى قاسىييەتتەرىنە نەگىزدەلگەن بولۋى كەرەك، ايتپەسە ولاردى بۇزۋ تۇلعانىڭ پسىيحىيكالىق جانە ەموتسىييالىق قۇلدىراۋىنا اكەلەدى دەگەن تۇجىرىم جاسايدى. وسىدان كەلىپ گۋمانىيستىك ٴپسىيحوانالىيزدىڭ ماقساتى شىعادى – گۋمانىيستىك ەتىيكانىڭ قۇندىلىقتارىن مەڭگەرۋ، ٴوزىنىڭ ىشكى تابىيعاتىن تانىپ-ٴبىلۋ جانە «ٴومىر ونەرىن» ىيگەرۋ ارقىلى ادامنىڭ ىشكى مۇمكىندىكتەرىن دامىتۋىنا، ٴومىر سۇرۋگە ۇمتىلۋىنا ىقپال ەتۋ.

فرومم ەركىندىك جانە جاتتانۋ كاتەگورىييالارى ارقىلى ادامداردىڭ باسىم كوپشىلىگى ٴوزىنىڭ ناعىز «مەنىن»، «وزدىگىن» ەمەس، «جالعان مەنىن» دامىتاتىنىن، وسى پروتسەستىڭ ناتىيجەسىندە ٴوزىن جوعالتىپ، ەشتەڭەگە اينالاتىنىن كورسەتەدى. بىراق فرومم ادامنىڭ ونتولوگىييالىق جانە تۇلعالىق سىيپاتتامالارىنا، اسىرەسە «ٴۇمىت» ەلەمەنتىنە سۇيەنە وتىرىپ، وپتىيمىيستىك بولجامدار جاسايدى. ونىڭ پىكىرىنشە، «ٴۇمىت» ٴومىر قۇرىلىمىنىڭ ىشكى ەلەمەنتى، ول ٴپاسسىيۆتى ۇمىتتەنۋ، كۇتۋ ەمەس، بەلسەندى ارەكەتكە دايىن بولۋ،ادام رۋحىنىڭ دىينامىيكاسى، ادام بولمىسىنىڭ ماڭىزدى شارتى، سوندىقتان دا فرومم ادامدى نوmو ەsرەگاپs (ٴۇمىتى بار) دەپ سىيپاتتايدى.

دەرەككوزدەر

ورتاققوردا بۇعان قاتىستى مەدىيا فايلدار بار: Category:Erich Fromm