يۋنەسكو
| بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ٴبىلىم، عىلىم جانە مادەنىييەت جونىندەگى ۇيىمى. United Nations Educational، Scientific and Cultural Organization | |
|---|---|
|
| |
|
يۋنەسكو ەمبلەماسى | |
| تۇرى | حالىقارالىق ۇيىم |
| ورنالاسۋى |  پارىيج، فرانتسىييا |
| رەسمىي تىلدەرى | اعىلشىن ٴتىلى، ىيسپان ٴتىلى، ورىس ٴتىلى، فرانتسۋز ٴتىلى، قىتاي ٴتىلى، اراب ٴتىلى |
| ٴباس دىيرەكتور |  ىيرىينا بوكوۆا |
| اتقارۋشى كەڭەسىنىڭ توراعاسى |  الىيسساندرا كاممىينس |
| باس مەكەمەسى | شتاب-پاتەر |
يۋنەسكو (United Nations Educational، Scientific and Cultural Organization — UNESCO) — بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمىنىڭ ٴبىلىم، عىلىم جانە مادەنىييەت جونىندەگى ۇيىمى.
ۇيىم ۱۹۴۵ جىلى ۱۶ قاراشادا قۇرىلدى، شتاب-پاتەرى فرانتسىييانىڭ پارىيج قالاسىندا ورنالاسقان. ۇيىم قۇرامىنا الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىندە ورنالاسقان ۶۷ بيۋرو مەن بولىمشەلەر كىرەدى. يۋنەسكو قاۋلىسى لوندون كونفەرەنتسىيياسىندا ۱۹۴۵ جىل قاراشاسىندا قابىلدانىپ ۱۹۴۶ جىل ۴-ٴشى قاراشاسىندا، قابىلداۋى تۋرالى قول قويعان ۲۰ مەملەكەت اكتىلەرىن ساقتاۋعا وتكىزگەننەن كەيىن كۇشىنە ەنەدى. بۇگىنگى كۇنى ۇيىمعا ۱۹۳ مەملەكەت مۇشە. ۱۹۷۲ جىلى يۋنەسكو ۱۹۷۵ جىلى كۇشىنە ەنگەن الەمدىك مادەنىي جانە تابىيعىي مۇرالاردى قورعاۋ كونۆەنتسىيياسىن قابىلدايدى، ٴدال قازىر ۱۸۴ ەلدە بەكىتىلگەن (كسرو — ۱۹۸۸ جىلى). ۱۹۹۹ جىلدان باستاپ يۋنەسكو-نىڭ باس دىيرەكتورى — كوىيتىيرو ماتسۋرا. ۲۰۰۵ جىلى ول ۴-جىلدىق مەرزىمگە قايتا سايلاندى.
XX ع. يۋنەسكو-نىڭ اسا ٴماندى جوبالارى مىنالار: II دۇنىييەجۇزىلىك سوعىس جىلدارىندا اسكەرىي ارەكەتتەردەن زارداپ شەككەن كىتاپحانا جانە مۇراجاي قورلارىن قالپىنا كەلتىرۋ؛ ازىييادا، افرىيكادا، لاتىن امەرىيكاسىندا باستاۋىش ٴبىلىم بەرۋ جۇيەلەرىن دامىتۋ؛ قۇندى ەڭبەكتەردى اۋدارۋ، تىكەلەي بايلانىستار ورناتۋ ارقىلى باتىس پەن شىعىستىڭ اراسىندا مادەنىي الماسۋدى دامىتۋ؛ دامۋشى ەلدەردەگى ساۋاتسىزدىقتى جويىپ، "نەگىزگى ٴبىلىم بەرۋ" جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ (وقۋ ورتالىقتارى كامبودجادا، ٴۇندىستاندا، تاىيلاندتا، وڭتۇستىك كورەيادا، لىيبەرىييادا، تۇركىييادا، سونداي-اق بىرقاتار، لاتىن امەرىيكاندىق ەلدەردە، تاياۋ شىعىس ەلدەرىندە)؛ وركەنىييەت ەسكەرتكىشتەرىن ساقتاۋ. ۱۹۵۹ ج. يۋنەسكو-نىڭ قامقورلىعىمەن مادەنىي قۇندىلىقتاردى ساقتاۋ جانە قالپىنا كەلتىرۋ بويىنشا حالىقارالىق كومىيتەت جۇمىس ىستەي باستادى.
ماقساتى[وڭدەۋ]
يۋنەسكو نەگىزگى ماقساتى — بەيبىتشىلىك پەن قاۋىپسىزدىكتى ەلدەردىڭ ٴبىلىم، عىلىم جانە مادەنىييەت سالالارىنداعى ىنتىماقتاستىعىن بۇۇ قاۋلىسىندا ايتىلعانداي جالپىعا بىردەي قۇرمەتپەن قاراپ، ادىلەتتىلىك پەن زاڭداردىڭ ورىندالۋىن، ادام قۇقىعى، ٴارى نەگىزگى بوستاندىقتار نەگىزىندە بارلىق ەلگە، ٴتۇرى-تۇسىنە، جىنىسىنا، ٴتىلى مەن دىنىنە قاراماستان قامتاماسىز ەتۋ ارقىلى نىعايتۋ.
ماقساتىنا جەتۋ ٴۇشىن يۋنەسكو بەس نەگىزگى فۋنكتسىييالاردى جۇزەگە اسىرادى:
- بولاشاعى بار، كەلەشەكتە ادامزاتقا كەرەك ٴبىلىم، عىلىم، مادەنىييەت پەن بايلانىس فورمالارىن زەرتتەۋ؛
- ٴبىلىمدى عىلىمىي زەرتتەۋدىڭ ناتىيجەسىنە سۇيەنە وتىرىپ تانىتۋ، الماسۋ، تاراتۋمەن اينالىسۋ؛
- زاڭنامالىق ىسكەرلىكپەن: ۇسىنىستاردى ىسكە اسىرۋعا مىندەت بولاتىن حالىقارالىق اكتىلەردى دايىنداۋ جانە قابىلداۋ؛
- مۇشە-مەملەكەتتەرگە «تەحنىيكالىق ىنتىماقتاستىق» تۇرىندە جوبالار جاساۋ مەن دامىتۋ سالالارىنداعى ساياساتىن انىقتاۋدا ەكسپەرتتەرىنىڭ قىزمەتتەرىن ۇسىنادى؛
- ارنايى اقپاراتپەن الماسۋدى جۇزەگە اسىرادى.
مۇشە ەلدەر[وڭدەۋ]
۲۰۰۹ جىلدىڭ قازان ايىنا سايكەس يۋنەسكو ۇيىمىنا ۱۹۳ مەملەكەت مۇشە جانە ۷ مەملەكەت سەرىكتەس مۇشە دارەجەلەرىنە ىييە.
- اۋسترالىييا، ۇيىمعا قوسىلۋ كۇنى - قاراشانىڭ ۴، ۱۹۴۶
- اۆسترىييا - تامىزدىڭ ۱۳، ۱۹۴۸
- البانىييا - قازاننىڭ ۱۶، ۱۹۵۸
- الجىير - قازاننىڭ ۱۵، ۱۹۶۲
- امەرىيكا قۇراما شتاتتارى - قازاننىڭ ۱، ۲۰۰۳
- اندوررا - قازاننىڭ ۲۰، ۱۹۹۳
- انگولا - ناۋرىزدىڭ ۱۱، ۱۹۷۷
- انتىيگۋا جانە باربۋدا - شىلدەنىڭ ۱۵، ۱۹۸۲
- ارگەنتىينا - قىركۇيەكتىڭ ۱۵، ۱۹۴۸
- ارمەنىييا - ماۋسىمنىڭ ۹، ۱۹۹۲
- اۋعانستان - مامىردىڭ ۴، ۱۹۴۸
- ٴازىربايجان - ماۋسىمنىڭ ۳، ۱۹۹۲
- باگام ارالدارى - ٴساۋىردىڭ ۲۳، ۱۹۸۱
- بانگلادەش - قازاننىڭ ۲۷، ۱۹۷۲
- باربادوس - قازاننىڭ ۲۴، ۱۹۶۸
- باحرەين - قاڭتاردىڭ ۱۸، ۱۹۷۲
- بەلارۋس - مامىردىڭ ۱۲، ۱۹۵۴
- بەلگىييا - قاراشانىڭ ۲۹، ۱۹۴۶
- بەلىيز - مامىردىڭ ۱۰، ۱۹۸۲
- بەنىين - قازاننىڭ ۱۸، ۱۹۶۰
- بولگارىييا - مامىردىڭ ۱۷، ۱۹۵۶
- بولىيۆىييا - قاراشانىڭ ۱۳، ۱۹۴۶
- بوسنىييا جانە گەرتسەگوۆىينا - ماۋسىمنىڭ ۲، ۱۹۹۳
- بوتسۆانا - قاڭتاردىڭ ۱۶، ۱۹۸۰
- برازىيلىييا - قاراشانىڭ ۴، ۱۹۴۶
- برۋنەي - ناۋرىزدىڭ ۱۷، ۲۰۰۵
- بىرىككەن اراب امىرلىكتەرى - ٴساۋىردىڭ ۲۰، ۱۹۷۲
- بۋركىينا-فاسو - قاراشانىڭ ۱۴، ۱۹۶۰
- بۋرۋندىي - قاراشانىڭ ۱۶، ۱۹۶۲
- بۋتان - ٴساۋىردىڭ ۱۳، ۱۹۸۲
- ۆانۋاتۋ - اقپاننىڭ ۱۰، ۱۹۹۴
- ۆەنگرىييا - قىركۇيەكتىڭ ۱۴، ۱۹۴۸
- ۆەنەسۋەلا - قاراشانىڭ ۲۵، ۱۹۴۶
- ۆيەتنام - شىلدەنىڭ ۶، ۱۹۵۱
- گابون - قاراشانىڭ ۱۶، ۱۹۶۰
- گاىيتىي - قاراشانىڭ ۱۸، ۱۹۴۶
- گايانا - ناۋرىزدىڭ ۲۱، ۱۹۶۷
- گامبىييا - تامىزدىڭ ۱، ۱۹۷۳
- گانا - ٴساۋىردىڭ ۱۱، ۱۹۵۸
- گۆاتەمالا - قاڭتاردىڭ ۲، ۱۹۵۰
- گۆىينەيا - اقاننىڭ ۲، ۱۹۶۰
- گۆىينەيا-بىيساۋ - قاراشانىڭ ۱، ۱۹۷۴
- گەرمانىييا - شىلدەنىڭ ۱۱، ۱۹۵۱
- گرەكىييا - قاراشانىڭ ۴، ۱۹۴۶
- گرەنادا - اقپاننىڭ ۱۷، ۱۹۷۵
- گوندۋراس - جەلتوقساننىڭ ۱۶، ۱۹۴۷
- گرۋزىييا - قازاننىڭ ۷، ۱۹۹۲
- دانىييا - قاراشانىڭ ۴، ۱۹۴۶
- دجىيبۋتىي - تامىزدىڭ ۳۱، ۱۹۸۹
- دومىينىيكا - قاڭتاردىڭ ۹، ۱۹۷۹
- دومىينىيكان رەسپۋبلىيكاسى - قاراشانىڭ ۴، ۱۹۴۶
- ەگىيپەت - قاراشانىڭ ۴، ۱۹۴۶
- جاڭا زەلاندىييا - قاراشانىڭ ۴، ۱۹۴۶
- جاپونىييا - شىلدەنىڭ ۲، ۱۹۵۱
- زامبىييا - قاراشانىڭ ۹، ۱۹۶۴
- زىيمبابۆە - قىركۇيەكتىڭ ۲۲، ۱۹۸۰
- ىيزراىيل - قىركۇيەكتىڭ ۱۶، ۱۹۴۹
- ىيندونەزىييا رەسپۋبلىيكاسى - مامىردىڭ ۲۷، ۱۹۵۰
- ىيوردانىييا - ماۋسىمنىڭ ۱۴، ۱۹۵۰
- ىيران ىيسلام رەسپۋبلىيكاسى - قىركۇيەكتىڭ ۶، ۱۹۴۸
- ىيراك - قازاننىڭ ۲۱، ۱۹۴۸
- ىيرلاندىييا - قازاننىڭ ۳، ۱۹۶۱
- ىيسلاندىييا - ماۋسىمنىڭ ۸، ۱۹۶۴
- ىيسپانىييا - قاڭتاردىڭ ۳۰، ۱۹۵۳
- ىيتالىييا - قاڭتاردىڭ ۲۷، ۱۹۴۸
- يەمەن - ٴساۋىردىڭ ۲، ۱۹۶۲
- كامبودجا - شىلدەنىڭ ۳، ۱۹۵۱
- كامەرۋن - قاراشانىڭ ۱۱، ۱۹۶۰
- كانادا - قاراشانىڭ ۴، ۱۹۴۶
- كابو-ۆەردە - اقپاننىڭ ۱۵، ۱۹۷۸
- كاتار - قاڭتاردىڭ ۲۷، ۱۹۷۲
- كەنىييا - ٴساۋىردىڭ ۷، ۱۹۶۴
- كىيپر - اقپاننىڭ ۶، ۱۹۶۱
- كىيرىيباتىي - قازاننىڭ ۲۴، ۱۹۸۹
- كولۋمبىييا - قازاننىڭ ۳۱، ۱۹۴۷
- كومور ارالدارى - ناۋرىزدىڭ ۲۲، ۱۹۷۷
- كونگو - قازاننىڭ ۲۴، ۱۹۶۰
- كونگو دەموكراتىييالىق رەسپۋبلىيكاسى - قاراشانىڭ ۲۵، ۱۹۶۰
- سولتۇستىك كورەيا - قازاننىڭ ۱۸، ۱۹۷۴
- كورەيا رەسپۋبلىيكاسى - ماۋسىمنىڭ ۱۴، ۱۹۵۰
- كوستا-رىيكا - مامىردىڭ ۱۹، ۱۹۵۰
- كوت-د’ىيۆۋار - قازاننىڭ ۲۷، ۱۹۶۰
- كۋبا - تامىزدىڭ ۲۹، ۱۹۴۷
- كۋۆەيت - قاراشانىڭ ۱۸، ۱۹۶۰
- كۋك ارالدارى - قازاننىڭ ۲۵، ۱۹۸۹
- قازاقستان - مامىردىڭ ۲۲، ۱۹۹۲
- قىرعىزستان - ماۋسىمنىڭ ۲، ۱۹۹۲
- قىتاي - قاراشانىڭ ۴، ۱۹۴۶
- لاوس - شىلدەنىڭ ۹، ۱۹۵۱
- لاتۆىييا - قازاننىڭ ۱۴، ۱۹۹۱
- لىيۆان - قاراشانىڭ ۴، ۱۹۴۶
- لەسوتو - قىركۇيەكتىڭ ۲۹، ۱۹۶۷
- لىيبەرىييا - ناۋرىزدىڭ ۶، ۱۹۴۷
- لىيۆىييا - ماۋسىمنىڭ - ۲۷، ۱۹۵۳
- لىيتۆا - قازاننىڭ ۷، ۱۹۹۱
- ليۋكسەمبۋرگ - قازاننىڭ ۲۷، ۱۹۴۷
- ماۆرىيكىيي - قازاننىڭ ۲۵، ۱۹۶۸
- ماۆرىيتانىييا - قاڭتاردىڭ ۱۰، ۱۹۶۲
- ماداگاسكار - قاراشانىڭ ۱۰، ۱۹۶۰
- ماكەدونىييا رەسپۋبلىيكاسى - ماۋسىمنىڭ ۲۸، ۱۹۹۳
- مالاۆىي - قازاننىڭ ۲۷، ۱۹۶۴
- مالايزىييا - ماۋسىمنىڭ ۱۶، ۱۹۵۸
- مالىي - قاراشانىڭ ۷، ۱۹۶۰
- مالدىيۆتەر - شىلدەنىڭ ۱۸، ۱۹۸۰
- مالتا - اقپاننىڭ ۱۰، ۱۹۶۵
- مارشالل ارالدارى - ماۋسىمنىڭ ۳۰، ۱۹۹۵
- مەكسىيكا - قاراشانىڭ ۴، ۱۹۴۶
- مىيكرونەزىييا فەدەراتسىييالىق شتاتتارى - قازاننىڭ ۱۹، ۱۹۹۹
- موزامبىيك - قازاننىڭ ۱۱، ۱۹۷۶
- مولدوۆا رەسپۋبلىيكاسى - مامىردىڭ ۲۷، ۱۹۹۲
- موناكو - شىلدەنىڭ ۶، ۱۹۴۹
- موڭعولىييا - قاراشانىڭ ۱، ۱۹۶۲
- ماروككو - قاراشانىڭ ۷، ۱۹۵۶
- ميانما - ماۋسىمنىڭ ۲۷، ۱۹۴۹
- نامىيبىييا - قاراشانىڭ ۲، ۱۹۷۸
- ناۋرۋ - قازاننىڭ ۱۷، ۱۹۹۶
- نىيدەرلاند - قاڭتاردىڭ ۱، ۱۹۴۷
- نەپال - مامىردىڭ ۱، ۱۹۵۳
- نىيكاراگۋا - اقپاننىڭ ۲۲، ۱۹۵۲
- نىيگەر - قاراشانىڭ ۱۰، ۱۹۶۰
- نىيگەرىييا - قاراشانىڭ ۱۴، ۱۹۶۰
- نىيۋە ۲۶ قازان، ۱۹۹۳
- نورۆەگىييا - قاراشانىڭ ۴، ۱۹۴۶
- ومان - اقپاننىڭ ۱۰، ۱۹۷۲
- ورتالىق افرىيكا رەسپۋبلىيكاسى - قاراشانىڭ ۱۱، ۱۹۶۰
- وڭتۇستىك افرىيكا - جەلتوقساننىڭ ۱۲، ۱۹۹۴
- وزبەكستان -
- پالاۋ - قىركۇيەكتىڭ ۲۰، ۱۹۹۹
- پاناما - قاڭتاردىڭ ۱۰، ۱۹۵۰
- پاپۋا — جاڭا گۆىينەيا - قازاننىڭ ۴، ۱۹۷۶
- پاراگۆاي - ماۋسىمنىڭ ۲۰، ۱۹۵۵
- پاكىستان - قىركۇيەكتىڭ ۱۴، ۱۹۴۹
- پەرۋ - قاراشانىڭ ۲۱، ۱۹۴۶
- پولشا - قاراشانىڭ ۶، ۱۹۴۶
- پورتۋگالىييا - قىركۇيەكتىڭ ۱۱، ۱۹۷۴
- رەسەي فەدەراتسىيياسى - ٴساۋىردىڭ ۲۱، ۱۹۵۴
- رۋاندا - قاراشانىڭ ۷، ۱۹۶۲
- رۋمىنىييا - شىلدەنىڭ ۲۷، ۱۹۵۶
- ساموا - ٴساۋىردىڭ ۳، ۱۹۸۱
- سان-مارىينو - قاراشانىڭ ۱۲، ۱۹۷۴
- سان-تومە جانە پرىينسىيپىي - قاڭتاردىڭ ۲۲، ۱۹۸۰
- ساۋد ارابىيياسى - قاراشانىڭ ۴، ۱۹۴۶
- ەسۆاتىينىي - قاڭتاردىڭ ۲۵، ۱۹۷۸
- سەينت ۆىينسەنت جانە گرەنادىينەس - قاڭتاردىڭ ۱۴، ۱۹۸۳
- سەينت كىيتتس جانە نەۆىيس - قازاننىڭ ۲۶، ۱۹۸۳
- سەينت لۋسىييا - ناۋرىزدىڭ ۶، ۱۹۸۰
- سەيشەل ارالدارى - قازاننىڭ ۱۸، ۱۹۷۶
- سەنەگال - قاراشانىڭ ۱۰، ۱۹۶۰
- سەربىييا - جەلتوقساننىڭ ۲۰، ۲۰۰۰
- سىينگاپۋر - قازاننىڭ ۸، ۲۰۰۷
- سىيرىييا - قاراشانىڭ ۱۶، ۱۹۴۶
- سلوۆاكىييا - اقپاننىڭ ۹، ۱۹۹۳
- سلوۆەنىييا - مامىردىڭ ۲۷، ۱۹۹۲
- سولومون ارالدارى - قىركۇيەكتىڭ ۷، ۱۹۹۳
- سومالىي - قاراشانىڭ ۱۵، ۱۹۶۰
- سۋدان - قاراشانىڭ ۲۶، ۱۹۵۶
- سۋرىينام - شىلدەنىڭ ۱۶، ۱۹۷۶
- سيەررا-لەونە - ناۋرىزدىڭ ۲۸، ۱۹۶۲
- تاىيلاند - قاڭتاردىڭ ۱، ۱۹۴۹
- تانزانىييا - ناۋرىزدىڭ ۶، ۱۹۶۲
- تاجىكستان - ٴساۋىردىڭ ۶، ۱۹۹۳
- توگو - قاراشانىڭ ۱۷، ۱۹۶۰
- تونگا - قىركۇيەكتىڭ ۲۹، ۱۹۸۰
- ترىينىيداد جانە توباگو - قاراشانىڭ ۲، ۱۹۶۲
- تۋنىيس - قاراشانىڭ ۸، ۱۹۵۶
- تۇركىييا رەسپۋبلىيكاسى - قاراشانىڭ ۴، ۱۹۴۶
- تۇركىمەنستان - تامىزدىڭ ۱۷، ۱۹۹۳
- تۋۆالۋ - قازاننىڭ ۲۱، ۱۹۹۱
- ۋگاندا - قاراشانىڭ ۹، ۱۹۶۲
- ۋكراىينا - مامىردىڭ ۱۲، ۱۹۵۴
- ۋرۋگۆاي - قاراشانىڭ ۸، ۱۹۴۷
- ٴۇندىستان - قاراشانىڭ ۴، ۱۹۴۶
- ۇلىبرىيتانىييا جانە ىيرلاندىييا بىرىككەن پاتشالىعى - شىلدەنىڭ ۱، ۱۹۹۷
- فىيدجىي - شىلدەنىدىڭ ۱۴، ۱۹۸۳
- فىيلىيپپىيندەر - قاراشانىڭ ۲۱، ۱۹۴۶
- فىينلياندىييا - قازاننىڭ ۱۰، ۱۹۵۶
- فرانتسىييا - قاراشانىڭ ۴، ۱۹۴۶
- حورۆاتىييا - ماۋسىمنىڭ ۱، ۱۹۹۲
- تشاد - جەلتوقساننىڭ ۱۹، ۱۹۶۰
- تشەرنوگورىييا - ناۋرىزدىڭ ۱، ۲۰۰۷
- تشەحىييا - اقپاننىڭ ۲۲، ۱۹۹۳
- تشىيلىي - شىلدەنىڭ ۷، ۱۹۵۳
- شۆەتسىييا - قاڭتاردىڭ ۲۳، ۱۹۵۰
- شۆەيتسارىييا - قاڭتاردىڭ ۲۸، ۱۹۴۹
- شرىي لانكا - قاراشانىڭ ۱۴، ۱۹۴۹
- شىعىس تىيمور - ماۋسىمنىڭ ۵، ۲۰۰۳
- ەكۆادور - قاڭتاردىڭ ۲۲، ۱۹۴۷
- ەكۆاتورلىق گۆىينەيا - قاراشانىڭ ۲۹، ۱۹۷۹
- سالۆادور - ٴساۋىردىڭ ۲۸، ۱۹۴۸
- ەرىيترەيا - قىركۇيەكتىڭ ۲، ۱۹۹۳
- ەستونىييا - قازاننىڭ ۱۴، ۱۹۹۱
- ەفىيوپىييا - شىلدەنىڭ ۱، ۱۹۵۵
- يامايكا - قاراشانىڭ ۷، ۱۹۶۲
سەرىكتەس مۇشە ەلدەر[وڭدەۋ]
- ارۋبا - قازاننىڭ ۲۰، ۱۹۸۷
- برىيتاندىق ۆىيرگىينىييا ارالدارى - قاراشانىڭ ۲۴، ۱۹۸۳
- كايمان ارالدارى - قازاننىڭ ۳۰، ۱۹۹۹
- ماكاو، قىتاي - قازاننىڭ ۲۵، ۱۹۹۵
- نەدەرلاندىقتاردىڭ انتىيللەرى - قازاننىڭ ۲۶، ۱۹۸۳
- توكەلاۋ - قازاننىڭ ۱۵، ۲۰۰۱
- فارەر ارالدارى - قازاننىڭ ۱۲، ۲۰۰۹
باقىلاۋشى ەلدەر[وڭدەۋ]
- پالەستىينا [۱]
- اۋلىييە تەڭىز
سىرتقى سىلتەمەلەر[وڭدەۋ]
دەرەككوزدەر[وڭدەۋ]
- ↑ WADA Summary update on Government progress to become a State Party to the UNESCO International Convention against Doping in Sport (PDF). تەكسەرىلدى، ۲۸ شىلدە ۲۰۰۹.
تاعى قاراڭىز[وڭدەۋ]
| ||||||||
