YUNESKO
YUNESKO (United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization — UNESCO) — Birikken Ulttar Uýımınıñ Bilim, Ğılım jäne Mädenïyet jönindegi Uýımı.
Uýım 1945 jılı 16 qaraşada qurıldı, ştab-päteri Francïyanıñ Parïj qalasında ornalasqan. Uýım quramına älemniñ tükpir-tükpirinde ornalasqan 67 byuro men bölimşeler kiredi. YUNESKO qawlısı London konferencïyasında 1945 jıl qaraşasında qabıldanıp 1946 jıl 4-şi qaraşasında, qabıldawı twralı qol qoýğan 20 memleket aktilerin saqtawğa ötkizgennen keýin küşine enedi. Bügingi küni Uýımğa 193 memleket müşe. 1972 jılı YUNESKO 1975 jılı küşine engen Älemdik mädenï jäne tabïğï muralardı qorğaw konvencïyasın qabıldaýdı, däl qazir 184 elde bekitilgen (KSRO — 1988 jılı). 1999 jıldan bastap YUNESKO-nıñ bas dïrektorı — Koïtïro Macwra. 2005 jılı ol 4-jıldıq merzimge qaýta saýlandı.
XX ğ. YUNESKO-nıñ asa mändi jobaları mınalar: II dünïyejüzilik soğıs jıldarında äskerï äreketterden zardap şekken kitapxana jäne murajaý qorların qalpına keltirw; Azïyada, Afrïkada, Latın Amerïkasında bastawış bilim berw jüýelerin damıtw; qundı eñbekterdi awdarw, tikeleý baýlanıstar ornatw arqılı Batıs pen Şığıstıñ arasında mädenï almaswdı damıtw; damwşı elderdegi sawatsızdıqtı joýıp, "negizgi bilim berw" jüýesin qalıptastırw (oqw ortalıqtarı Kambodjada, Ündistanda, Taïlandta, Oñtüstik Koreyada, Lïberïyada, Türkïyada, sondaý-aq birqatar, Latın amerïkandıq elderde, Tayaw Şığıs elderinde); örkenïyet eskertkişterin saqtaw. 1959 j. YUNESKO-nıñ qamqorlığımen Mädenï qundılıqtardı saqtaw jäne qalpına keltirw boýınşa Xalıqaralıq komïtet jumıs isteý bastadı.
Maqsatı[öñdew]
YUNESKO negizgi maqsatı — beýbitşilik pen qawipsizdikti elderdiñ bilim, ğılım jäne mädenïyet salalarındağı ıntımaqtastığın BUU Qawlısında aýtılğandaý jalpığa birdeý qurmetpen qarap, ädilettilik pen zañdardıñ orındalwın, adam quqığı, äri negizgi bostandıqtar negizinde barlıq elge, türi-tüsine, jınısına, tili men dinine qaramastan qamtamasız etw arqılı nığaýtw.
Maqsatına jetw üşin YUNESKO bes negizgi fwnkcïyalardı jüzege asıradı:
- bolaşağı bar, keleşekte adamzatqa kerek bilim, ğılım, mädenïyet pen baýlanıs formaların zerttew;
- bilimdi ğılımï zerttewdiñ nätïjesine süýene otırıp tanıtw, almasw, taratwmen aýnalısw;
- zañnamalıq iskerlikpen: usınıstardı iske asırwğa mindet bolatın xalıqaralıq aktilerdi daýındaw jäne qabıldaw;
- müşe-memleketterge «texnïkalıq ıntımaqtastıq» türinde jobalar jasaw men damıtw salalarındağı sayasatın anıqtawda ékspertteriniñ qızmetterin usınadı;
- arnaýı aqparatpen almaswdı jüzege asıradı.
Müşe elder[öñdew]
2009 jıldıñ qazan aýına säýkes YUNESKO uýımına 193 memleket müşe jäne 7 memleket seriktes müşe därejelerine ïye.
- Awstralïya, uýımğa qosılw küni - qaraşanıñ 4, 1946
- Avstrïya - tamızdıñ 13, 1948
- Albanïya - qazannıñ 16, 1958
- Aljïr - qazannıñ 15, 1962
- Amerïka Qurama Ştattarı - qazannıñ 1, 2003
- Andorra - qazannıñ 20, 1993
- Angola - nawrızdıñ 11, 1977
- Antïgwa jäne Barbwda - şildeniñ 15, 1982
- Argentïna - qırküýektiñ 15, 1948
- Armenïya - mawsımnıñ 9, 1992
- Awğanstan - mamırdıñ 4, 1948
- Äzirbaýjan - mawsımnıñ 3, 1992
- Bagam araldarı - säwirdiñ 23, 1981
- Bangladeş - qazannıñ 27, 1972
- Barbados - qazannıñ 24, 1968
- Baxreýn - qañtardıñ 18, 1972
- Belarwsʹ - mamırdıñ 12, 1954
- Belʹgïya - qaraşanıñ 29, 1946
- Belïz - mamırdıñ 10, 1982
- Benïn - qazannıñ 18, 1960
- Bolgarïya - mamırdıñ 17, 1956
- Bolïvïya - qaraşanıñ 13, 1946
- Bosnïya jäne Gercegovïna - mawsımnıñ 2, 1993
- Botsvana - qañtardıñ 16, 1980
- Brazïlïya - qaraşanıñ 4, 1946
- Brwneý - nawrızdıñ 17, 2005
- Birikken Arab Ämirlikteri - säwirdiñ 20, 1972
- Bwrkïna-Faso - qaraşanıñ 14, 1960
- Bwrwndï - qaraşanıñ 16, 1962
- Bwtan - säwirdiñ 13, 1982
- Vanwatw - aqpannıñ 10, 1994
- Vengrïya - qırküýektiñ 14, 1948
- Veneswéla - qaraşanıñ 25, 1946
- Vʹyetnam - şildeniñ 6, 1951
- Gabon - qaraşanıñ 16, 1960
- Gaïtï - qaraşanıñ 18, 1946
- Gaýana - nawrızdıñ 21, 1967
- Gambïya - tamızdıñ 1, 1973
- Gana - säwirdiñ 11, 1958
- Gvatemala - qañtardıñ 2, 1950
- Gvïneya - aqannıñ 2, 1960
- Gvïneya-Bïsaw - qaraşanıñ 1, 1974
- Germanïya - şildeniñ 11, 1951
- Grekïya - qaraşanıñ 4, 1946
- Grenada - aqpannıñ 17, 1975
- Gondwras - jeltoqsannıñ 16, 1947
- Grwzïya - qazannıñ 7, 1992
- Danïya - qaraşanıñ 4, 1946
- Djïbwtï - tamızdıñ 31, 1989
- Domïnïka - qañtardıñ 9, 1979
- Domïnïkan Respwblïkası - qaraşanıñ 4, 1946
- Egïpet - qaraşanıñ 4, 1946
- Jaña Zelandïya - qaraşanıñ 4, 1946
- Japonïya - şildeniñ 2, 1951
- Zambïya - qaraşanıñ 9, 1964
- Zïmbabve - qırküýektiñ 22, 1980
- Ïzraïlʹ - qırküyektiñ 16, 1949
- Ïndonezïya Respwblïkası - mamırdıñ 27, 1950
- Ïordanïya - mawsımnıñ 14, 1950
- Ïran Ïslam Respwblïkası - qırküýektiñ 6, 1948
- Ïrak - qazannıñ 21, 1948
- Ïrlandïya - qazannıñ 3, 1961
- Ïslandïya - mawsımnıñ 8, 1964
- Ïspanïya - qañtardıñ 30, 1953
- Ïtalïya - qañtardıñ 27, 1948
- Ýemen - säwirdiñ 2, 1962
- Kambodja - şildeniñ 3, 1951
- Kamerwn - qaraşanıñ 11, 1960
- Kanada - qaraşanıñ 4, 1946
- Kabo-Verde - aqpannıñ 15, 1978
- Katar - qañtardıñ 27, 1972
- Kenïya - säwirdiñ 7, 1964
- Kïpr - aqpannıñ 6, 1961
- Kïrïbatï - qazannıñ 24, 1989
- Kolwmbïya - qazannıñ 31, 1947
- Komor araldarı - nawrızdıñ 22, 1977
- Kongo - qazannıñ 24, 1960
- Kongo Demokratïyalıq Respwblïkası - qaraşanıñ 25, 1960
- Soltüstik Koreya - qazannıñ 18, 1974
- Koreya Respwblïkası - mawsımnıñ 14, 1950
- Kosta-Rïka - mamırdıñ 19, 1950
- Kot-d’Ïvwar - qazannıñ 27, 1960
- Kwba - tamızdıñ 29, 1947
- Kwveýt - qaraşanıñ 18, 1960
- Kwk araldarı - qazannıñ 25, 1989
- Qazaqstan - mamırdıñ 22, 1992
- Qırğızstan - mawsımnıñ 2, 1992
- Qıtaý - qaraşanıñ 4, 1946
- Laos - şildeniñ 9, 1951
- Latvïya - qazannıñ 14, 1991
- Lïvan - qaraşanıñ 4, 1946
- Lesoto - qırküýektiñ 29, 1967
- Lïberïya - nawrızdıñ 6, 1947
- Lïvïya - mawsımnıñ - 27, 1953
- Lïtva - qazannıñ 7, 1991
- Lyuksembwrg - qazannıñ 27, 1947
- Mavrïkïý - qazannıñ 25, 1968
- Mavrïtanïya - qañtardıñ 10, 1962
- Madagaskar - qaraşanıñ 10, 1960
- Makedonïya Respwblïkası - Mawsımnıñ 28, 1993
- Malavï - qazannıñ 27, 1964
- Malaýzïya - mawsımnıñ 16, 1958
- Malï - qaraşanıñ 7, 1960
- Malʹdïvter - şildeniñ 18, 1980
- Malʹta - aqpannıñ 10, 1965
- Marşall araldarı - mawsımnıñ 30, 1995
- Meksïka - qaraşanıñ 4, 1946
- Mïkronezïya Federacïyalıq Ştattarı - qazannıñ 19, 1999
- Mozambïk - qazannıñ 11, 1976
- Moldova Respwblïkası - mamırdıñ 27, 1992
- Monako - şildeniñ 6, 1949
- Moñğolïya - qaraşanıñ 1, 1962
- Marokko - qaraşanıñ 7, 1956
- Mʹyanma - mawsımnıñ 27, 1949
- Namïbïya - qaraşanıñ 2, 1978
- Nawrw - qazannıñ 17, 1996
- Nïderland - qañtardıñ 1, 1947
- Nepal - mamırdıñ 1, 1953
- Nïkaragwa - aqpannıñ 22, 1952
- Nïger - qaraşanıñ 10, 1960
- Nïgerïya - qaraşanıñ 14, 1960
- Nïwé 26 qazan, 1993
- Norvegïya - qaraşanıñ 4, 1946
- Oman - aqpannıñ 10, 1972
- Ortalıq Afrïka Respwblïkası - qaraşanıñ 11, 1960
- Oñtüstik Afrïka - jeltoqsannıñ 12, 1994
- Özbekstan -
- Palaw - qırküýektiñ 20, 1999
- Panama - qañtardıñ 10, 1950
- Papwa — Jaña Gvïneya - qazannıñ 4, 1976
- Paragvaý - mawsımnıñ 20, 1955
- Päkistan - qırküýektiñ 14, 1949
- Perw - qaraşanıñ 21, 1946
- Polʹşa - qaraşanıñ 6, 1946
- Portwgalïya - qırküýektiñ 11, 1974
- Reseý Federacïyası - säwirdiñ 21, 1954
- Rwanda - qaraşanıñ 7, 1962
- Rwmınïya - şildeniñ 27, 1956
- Samoa - säwirdiñ 3, 1981
- San-Marïno - qaraşanıñ 12, 1974
- San-Tome jäne Prïnsïpï - qañtardıñ 22, 1980
- Sawd Arabïyası - qaraşanıñ 4, 1946
- Ésvatïnï - qañtardıñ 25, 1978
- Seýnt Vïnsent jäne Grenadïnes - qañtardıñ 14, 1983
- Seýnt Kïtts jäne Nevïs - qazannıñ 26, 1983
- Seýnt Lwsïya - nawrızdıñ 6, 1980
- Seýşelʹ araldarı - qazannıñ 18, 1976
- Senegal - qaraşanıñ 10, 1960
- Serbïya - jeltoqsannıñ 20, 2000
- Sïngapwr - qazannıñ 8, 2007
- Sïrïya - qaraşanıñ 16, 1946
- Slovakïya - aqpannıñ 9, 1993
- Slovenïya - mamırdıñ 27, 1992
- Solomon araldarı - qırküýektiñ 7, 1993
- Somalï - qaraşanıñ 15, 1960
- Swdan - qaraşanıñ 26, 1956
- Swrïnam - şildeniñ 16, 1976
- Sʺyerra-Leone - nawrızdıñ 28, 1962
- Taïland - qañtardıñ 1, 1949
- Tanzanïya - nawrızdıñ 6, 1962
- Täjikstan - säwirdiñ 6, 1993
- Togo - qaraşanıñ 17, 1960
- Tonga - qırküýektiñ 29, 1980
- Trïnïdad jäne Tobago - qaraşanıñ 2, 1962
- Twnïs - qaraşanıñ 8, 1956
- Türkïya Respwblïkası - qaraşanıñ 4, 1946
- Türkimenstan - tamızdıñ 17, 1993
- Twvalw - qazannıñ 21, 1991
- Wganda - qaraşanıñ 9, 1962
- Wkraïna - mamırdıñ 12, 1954
- Wrwgvaý - qaraşanıñ 8, 1947
- Ündistan - qaraşanıñ 4, 1946
- Ulıbrïtanïya jäne Ïrlandïya Birikken Patşalığı - şildeniñ 1, 1997
- Fïdjï - şildenidiñ 14, 1983
- Fïlïppïnder - qaraşanıñ 21, 1946
- Fïnlyandïya - qazannıñ 10, 1956
- Francïya - qaraşanıñ 4, 1946
- Xorvatïya - mawsımnıñ 1, 1992
- Çad - jeltoqsannıñ 19, 1960
- Çernogorïya - nawrızdıñ 1, 2007
- Çexïya - aqpannıñ 22, 1993
- Çïlï - şildeniñ 7, 1953
- Şvecïya - qañtardıñ 23, 1950
- Şveýcarïya - qañtardıñ 28, 1949
- Şrï Lanka - qaraşanıñ 14, 1949
- Şığıs Tïmor - mawsımnıñ 5, 2003
- Ékvador - qañtardıñ 22, 1947
- Ékvatorlıq Gvïneya - qaraşanıñ 29, 1979
- Salʹvador - säwirdiñ 28, 1948
- Érïtreya - qırküýektiñ 2, 1993
- Éstonïya - qazannıñ 14, 1991
- Éfïopïya - şildeniñ 1, 1955
- YAmaýka - qaraşanıñ 7, 1962
Seriktes müşe elder[öñdew]
- Arwba - qazannıñ 20, 1987
- Brïtandıq Vïrgïnïya araldarı - qaraşanıñ 24, 1983
- Kaýman araldarı - qazannıñ 30, 1999
- Makao, Qıtaý - qazannıñ 25, 1995
- Nederlandıqtardıñ Antïlleri - qazannıñ 26, 1983
- Tokelaw - qazannıñ 15, 2001
- Farer araldarı - qazannıñ 12, 2009
Baqılawşı elder[öñdew]
- Palestïna [1]
- Äwlïye Teñiz
Sırtqı siltemeler[öñdew]
Derekközder[öñdew]
- ↑ WADA Summary update on Government progress to become a State Party to the UNESCO International Convention against Doping in Sport (PDF). Tekserildi, 28 şilde 2009.
Tağı qarañız[öñdew]
| ||||||||
