قىس

"جەر بەتىندەگى مەزگىل وزگەرىسى"

"قىس مەزگىلى"

قىس — جىل مەزگىلى، ٴار اۋماقتاعى اۋا تەمپەراتۋراسى ەڭ تومەن بولاتىن كلىيماتتىق ماۋسىم.

سىيپاتتاماسى

استرونومىييالىق ۇعىم بويىنشا، قىس — قىسقى كۇن توقىراۋى ساتىنەن كوكتەمگى كۇن مەن ٴتۇننىڭ تەڭەسۋىنە دەيىنگى (سولتۇستىك جارتى شاردا ۲۱—۲۲ جەلتوقساننان ۲۰—۲۱ ناۋرىزعا دەيىن، وڭتۇستىك جارتى شاردا ۲۱—۲۲ ماۋسىمنان ۲۳ قىركۇيەككە دەيىن) ۋاقىت ارالىعى. سولتۇستىك جارتى شاردىڭ قوڭىرجاي ەندىكتەرىندە قىس ايلارى دەپ شارتتى تۇردە جەلتوقسان، قاڭتار، اقپان، ال وڭتۇستىك جارتى شاردا — ماۋسىم، شىلدە، تامىز ايلارى ەسەپتەلەدى. قوڭىرجاي ەندىكتەردە (ونىڭ ىشىندە، قازاقستان جەرىنىڭ باسىم كوپشىلىگىندە) قىس تۇراقتى قار جامىلعىسىمەن، وزەندەر مەن كولدەردە مۇز قاتۋىمەن، وسىمدىكتىڭ ٴوسىپ-ٴونۋىنىڭ توقتاۋىمەن، جانۋارلاردىڭ كوپتەگەن تۇرلەرىنىڭ ۇيقىعا كەتۋىمەن نەمەسە انابىيوزىمەن سىيپاتتالادى. قىستىڭ ۇزاقتىعى كلىيماتتىق جانە فەنولوگىييالىق ماۋسىم رەتىندە تومەنگى گەوگرافىييالىق ەندىكتەردەن جوعارى ەندىكتەرگە قاراي ٴوسىپ وتىرادى. تروپىيكتىك ەندىكتەردە قىس مۇلدەم بولمايدى، سۋبتروپىيكتەردە ونىڭ ۇزاقتىعى ۱—۲ ايدان اسپايدى، قوڭىرجاي ەندىكتەردە — ۳—۴ اي، پوليۋستىك ەندىكتەردە ۶—۷ ايعا جانە ودان دا كوبىرەك ۋاقىتقا سوزىلادى.

قازاقستانداعى قىس

قازاقستاننىڭ سولتۇستىگىندە ونىڭ وڭتۇستىگىمەن سالىستىرعاندا، قىس ۱—۱،۵ ايداي ۇزاعىراق بولادى.

قىس مەزگىلىندەگى قاردىڭ جاۋۋى