ۇگىت-ناسىيحات
ۇگىت-ناسىيحات تەحنولوگىييالارى - جالپى ادامداردىڭ ساناسەزىمىن باقىلاپ، ارباۋعا باعىتتالعان تەحنولوگىييالار. مۇنداي جاعدايلاردا قولدانىلاتىن قوعامدىق پىكىرمەن بايلانىس جانە اقپاراتتاندىرۋ تاسىلدەرى مەن تەحنىيكالارى ساياسىي رەاكتسىييالار مەن قالىڭ قاۋىمنىڭ، حالىقتىڭ قالاۋىن جاساندى تۇردە تۇزۋگە باعىتتالعان. بۇل تۇرعىدا اقپاراتتاندىرۋعا ٴتان ۇگىت-ناسىيحاتتىڭ نەگىزگى تاسىلدەرى مەن ادىستەرى رەتىندە دەزىينفورماتسىييانى، مالىمەتتەردى بۇرمالاۋ، رەتسىيپىييەنتتەردىڭ ساناسىن ارباۋ تەحنولوگىييالارىن جاتقىزۋعا بولادى. "دەزىينفورماتسىييا" تەرمىينى I دۇنىييەجۇزىلىك سوعىس جىلدارىندا قارسىلاستاردى اداستىرۋ، شاتاستىرۋ، جاڭىلىستىرۋ ماقساتىندا قولدانىلدى. بۇل تاكتىيكا قارسىلاستى تىكەلەي الداۋعا، جالا، جالعان فاكتىلەردى بۇرمالاپ بەرۋدى بىلدىرەدى. جالعان حابار تاراتۋ ارباۋ تەحنولوگىييالارىنىڭ قۇرامداس بولىگى. ول ەرەكشە اقپارات ارقىلى رەتسىيپىييەنتتەر ساناسىندا كوممۋنىيكاتوردىڭ ٴوز ماقساتىمەن سايكەس كەلىپ، ۇندەسەتىن نىييەت تۋعىزۋدى كوزدەيدى. باسقاشا ايتقاندا، ارباۋ رەتسىيپىييەنتتەردىڭ ەركىن كوزگە ىلمەي، ولارعا قۇرال رەتىندە قاراپ، نىييەتىن باعدارلاۋ، وعان جات مۇددەلەرگە قىزمەت ەتكىزۋ. جاسىرىن جۇرگىزىلەتىن كونتراگەنتتىڭ ويى مەن سانا-سەزىمىن باسقارۋدا ارنايى سوعان سايكەس اقپاراتتىق تاسىلدەر ويلاستىرشادى. مىسالى، ٴۇزىپ نەمەسە تانداپ اقپاراتتاندىرۋ. بۇل جاعدايدا رەتسىيپىييەنتتەرگە وقىيعا جايلى اقپارات تولىق بەرىلمەيدى. "اقپارات تولقىنى" ادامعا اققاراسىن ايىرۋعا مۇرسات بەرمەيدى، ٴسويتىپ شاراسىز كۇيگە تۇسىرەدى. ارباۋدىڭ تاعى ٴبىر كوپ كەزدەسەتىن ٴتۇرى "اقپاراتتى قالىپتاندىرۋ". ياعنىي، دايىن بەينەلەردى، ستەرەوتىيپتەردى سومداۋ. ولار ماعىنالىق وڭدەۋدى قاجەتسىنبەيدى، سوندىقتان، ٴسوزسىز باعدارلانعان رەاكتسىييا تۋدىرادى. مىسالى، كەڭەستىك كەزەڭدە كاپىيتالىيزم، جەكە مەنشىك وبرازدارى جاعىمسىز مانگە ىييە ەدى، ال جاعىمدى سوتسىيالىيزم كەرىسىنشە، بەيبىتشىلىك، تۇراقتىلىق ۇياسىنداي سىيپاتتالاتىن. مۇنداي قالىپتاندىرىلعان بەينەلەر كوبىنە ادامدار اراسىندا الەۋمەتتىك، ۇلتتىق، ٴدىنىي الاۋىزدىق تۋدىرادى. ارباۋ تۇرىندەگى كوپ كەزدەسەتىن، كەڭ تارالعان تاسىلدەردىڭ ٴبىرى "تاڭبا تاعۋ"، ياعنىي جەكەلەگەن ادامدارعا، ولاردىڭ ٴىس-ارەكەتگەرىنە ٴۇزىلدى-كەسىلدى وڭ نەمەسە تەرىس باعا بەرۋ. سونداي-اق ارباۋ تەحنولوگىييالارىنا اقپاراتقا كەڭ تۇسىنىكتەمە بەرۋدەن باس تارتىپ، ونى پسىيحولوگىييالىق ۇيىتىپ، سەندىرۋ تەحنىيكاسىمەن الماستىرۋ تەحنىيكاسى جاتادى. مۇنداي اقپاراتتىق ارسەنال الەۋمەتتىك قاتەرلى ايماقتاردا قولدانىلادى. مىسالى، تۇرعىنداردىڭ ٴارتۇرلى توپتارىنىڭ اراسىنداعى قارسىلاستىقتى پايدالانۋ، بىيلىكتىڭ ادالدىعىنا كۇمان كەلتىرۋ، تاعى باسقالار. مۇنداي اكتسىييالار ادامداردا قورقشىش، ۇرەي، جەك كورۋشىلىك تۋدىرادى. سونداي-اق دىيففارماتسىييا، ياعنىي، قارسىلاستى ٴاش-كەرەلەيتىن اقپاراتتى جارىييالاۋ دا كەڭ تاراعان (قاراڭىز: دىيففاماتسىييا.) ۇگىت-ناسىيحات تۇرىندەگى اقپاراتتىق تەحنولوگىييالار ساياسىي جانجال، اقپاراتتىق جانە پسىيحولوگىييالىق سوعىس، اقپاراتتىق لاڭكەستىك، باقتالاستاردىڭ مۇددەلەرى مەن قوعامدىق رەپۋتاتسىييالارىنا نۇقسان كەلتىرۋ، ٴتىپتى، ولاردى ساياسات ارەناسىنان تىقسىرىپ، شىعارىپ تاستاۋعا باعىتتالادى.[۱]
دەرەككوزدەر[وڭدەۋ]
- ↑ ساياسىي تۇسىندىرمە سوزدىك. – الماتى، ۲۰۰۷. ISBN ۹۹۶۵-۳۲-۴۹۱-۳
| بۇل ماقالانى ۋىيكىيپەدىييا ساپا تالاپتارىنا لايىقتى بولۋى ٴۇشىن ۋىيكىيلەندىرۋ قاجەت. |
| بۇل ماقالادا ەش سۋرەت جوق.
ماقالانى جەتىلدىرۋ ٴۇشىن قاجەتتى سۋرەتتى ەنگىزىپ كومەك بەرىڭىز. سۋرەتتى قوسقاننان كەيىن بۇل ۇلگىنى ماقالادان الاستاڭىز.
|
| بۇل — ماقالانىڭ باستاماسى. بۇل ماقالانى تولىقتىرىپ، دامىتۋ ارقىلى، ۋىيكىيپەدىيياعا كومەكتەسە الاسىز. بۇل ەسكەرتۋدى دالدەپ اۋىستىرۋ قاجەت. |