ۇستەل تەننىيسى

ۇستەل تەننىيسى (پىينگ-پونگ) – بەلگىلى عىيمارات ىشىندە، ارنايى ويىن ۇستەلىندە ارنايى راكەتكامەن وينالاتىن، شاپشاڭدىققا باعىتتالعان سپورت ٴتۇرى. ەگەر قارسىلاس ارنايى دوپتى ۇستەلدەن تىس جەرگە اسىرسا نەمەسە ٴسىزدىڭ الاڭىڭىزعا تۇسىرە الماي دوپتى راكەتكامەن تورعا ۇرسا ٴسىز ارنايى ەرەجەلەر بويىنشا ۇپاي الا الاسىز.

تارىيحى

پايدا بولۋى

ۇستەل تەننىيسى ارقاشان جىلدامدىققا باعىتتالعان قاتال سايىس ەكەنى راس. العاشىندا XIX عاسىردا ونى تۇستەن كەيىنگى ويىن رەتىندە ەرمەك قىلعان. ويىنشىلار اس ۇستەلىنىڭ ۇستىنە توردىڭ ورنىنا كىتاپتاردى قويىپ، شىلىمنىڭ قورابىمەن شامپانىڭ تىعىنىن سوعىپ ويناعان.

اتاۋ تارىيحى

پىينگ-پونگ ٴسوزى ۱۹۰۱ جىلداردان باستاپ كەزدەسە باستادى. وعان دەيىن، ويىن كەزىندە شىعاتىن ٴار ٴتۇرلى دىبىستارعا بايلانىستى "فلىيم-فلام"، "ۆىيف-ۆاف"، "گوسسىيم" دەپ اتالىپ ٴجۇردى. ياعنىي، رەسمىي تۇردە "پىينگ-پونگ" اتاۋىن ٴبىر عاسىرداي بۇرىن امەرىيكاندىق دجون دجاكۆەس تىركەدى. "پىينگ" - راكەتكامەن دوپتى سوققان كەزدە شىعاتىن دىبىس، "پونگ" - دوپ ويىن ۇستەلىنە تىيگەندە شىعاتىن دىبىس.

ويىننىڭ دامۋ ساتتەرى

العاشقى كەزدە راكەتكالار رەتىندە جىلتىر اعاشتار قولدانىلدى. ولاردا قازىرگى تاڭداعىداي قاپتامالار مۇلدە بولعان جوق. مۇنداي راكەتكالارمەن قازىرگى تاڭداعىداي ٴتۇرلى ادىستەردەگى سوققىلار جاساۋ مۇمكىن بولعان جوق. ۱۹۰۳ جىلى تش. گۋد العاش رەت كاۋتشۋكتىڭ بورپىلداق قاباتىنان جاسالعان راكەتكانى ويلاپ تاپتى. وتكەن عاسىردىڭ جىيىرماسىنشى جىلدارى بۇنداي راكەتكالار وتە كەڭ تۇردە تارالىپ، وزگە راكەتكالاردىڭ ٴبارىن قولدانىستان ىعىستىرىپ شىعاردى. بورپىلداق كاۋتشۋكتان جاسالعان راكەتكا ويىندى جەڭىل باقىلاۋدا ۇستاۋعا مۇمكىندىك بەردى. سونىمەن قاتار ويىن تەحنىيكاسىنا دا وزگەرىستەر ەندى. ۱۹۵۰ جىلدارى شىققان گۋبكالىق قاباتتى راكەتكالار عانا كاتشۋك قاپتاماسىنداعى راكەتكالاردى جەڭە الدى. گۋبكالىق راكەتكا ەۋروپادا وتە كەڭ تارالىپ كەتتى. ۱۹۵۲ جىلى بومبەيدە وتكەن تشەمپىيوناتتا جاپونىييالىق حىيرودزىي ساتو گۋبكالىق راكەتكامەن الەم تشەمپىيونى بولدى. وسى جىلى جاپوندىق كوماندا الەم تشەمپىيوناتىنا تۇڭعىش رەت قاتىسىپ، شابۋىلداۋشى تاكتىيكالارىنىڭ ارقاسىندا كوپتەگەن جۇلدەلەردى ەلىنە الىپ قايتتى. ولاردىڭ اراسىندا التىن مەدالدار دا بار. الايدا گۋبكالىق راكەتكالار ۇستەل تەننىيسىنىڭ تارتىمدىلىعىن تومەندەتىپ جىبەردى. سەبەبى بۇل راكەتكامەن سوعىلعان دوپتى قابىلداۋ وتە قىيىن بولدى. مۇنداي ويىندا فىيزىيكالىق كۇشپەن اتقارىلاتىن سوققىلار ٴبىرىنشى ورىنعا شىقتى دا، تەحنىيكالىق قابىلەتتىلىكتەردى قاجەتتىلىگى شامالى بولدى. ۇستەل تەننىيسىنىڭ كەڭ تارالۋىنا كەرى اسەر ەتكەندىكتەن، ۱۹۵۹ جىلى گۋبكالىق رەزىينالى راكەتكانى پايدالانۋعا تىيىم سالىندى. ۱۹۵۹ جىلدان باستاپ، گۋبكانى رەزىينانىڭ نەگىزى رەتىندە قولدانا باستادى. وسىنىڭ اسەرىنەن شىعارىلعان سوققىنى قابىلداۋ مۇمكىندىگ ارتىپ، ويىندا تەحنىيكالىق مۇمكىندىكتەرگە جول اشىلدى. ويىن قارقىنى دا ارتا ٴتۇستى. جاسالىناتىن سوققىنىڭ تەك كۇشپەن ەمەس، تەحنىيكامەن اتقارىلۋى ويىندا ۇلكەن ورىن اتقاردى.

ماڭىزدى كۇندەر

۱۹۲۱ جىل - انگلىييادا ۇستەل تەننىيسى فەدەراتسىيياسى قۇرىلدى. ۱۹۲۶ جىل - حالىقارالىق ۇستەل تەننىيسى فەدەراتسىيياسى دۇنىييەگە كەلدى. ۱۹۲۶ جىل - اتالمىش سپورت تۇرىنەن العاش رەت الەم تشەمپىيوناتى ٴوتتى. ۱۹۵۲ جىل - جاپوندىق حىيرودزىي ساتو جاڭالىق اشىپ، رەزىينامەن قاپتالعان راكەتكامەن سايىسقا ٴتۇسىپ الەم تشەمپىيونى اتاندى. ۱۹۸۸ جىل - ۇستەل تەننىيسى ۱۹۸۸ جىلعى سەۋل ولىيمپىياداسىنا العاش رەت ولىيمپىيادالىق سپورت ٴتۇرى بولىپ ەندى.

حالىقارالىق فەدەراتسىييا

جازعى ولىيمپىياداعا ۇستەل تەننىيسى ۱۹۸۸ جىلى سەۋل ولىيمپىياداسىنان باستاپ ەندى. ال پارالىيمپىيادالىق ويىندارعا ۱۹۶۰ جىلى-اق ەنگىزىلدى. (۱۹۶۰ جىل، رىيم)

ٴىرى ٴجارىستار

ەڭ ماڭىزدى جارىستار: الەم تشەمپىيوناتى، الەم كۋبوگى، ولىيمپىيادالار. تانىمال قۇرلىقتىق سايىستارعا كەلەتىن بولساق: ەyروپا تشەمپىيوناتى، Europe Top-۱۲، ازىييا تشەمپىيوناتى جانە ازىيادا.

پايدالانىلعان ادەبىييەت

• الماتىكىتاپ باسپاسى ۲۰۱۳ "بالالارعا سپورت جونىندە ەنتسىيكلوپەدىيياسى" ISBN ۹۷۸-۱-۴۰۵۳-۶۸۵۰-۶ ۋدك ۳۷۳ ببك ۷۴.۲۰۰.۵۵ ب ۲۲