Äýnek

Äýnek – quramında şını tüzetin komponentter (kremnïý totığı, bor, allyumïnïý, fosfor t.b.) men metall totıqtarı (lïtïý, kalïý, magnïý, qorğasın t.b.) bar balqımanı swıtw nätïjesinde alınatın qattı, amorftı,optïkalıq möldir (quramına baýlanıstı) äýnek türdi materïal.

Şını qurılısta, sanïtarlıq texnïkada qoldanıladı, tamaq jäne xïmïyalıq ıdıstar jasawda keñinen paýdalanıladı.

Respwblïkada şını men şını krïstaldı materïaldardıñ qurılımına baýlanıstı ğılımï zerttewler 1960 jıldan 1960 jıldan Qazaq xïm-texnologïyalıq ïnstïtwtında, keýin – Jambıl gïdromelïoracïya-qurılıs ïnstïtwtı men Almatı qurılıs materïaldarı ğılımï zerttew jäne jobalaw ïnstïtwtında (S.T. Süleýmenov, V.O. Esimov, T.Ä. Äbdwalïyev, V.F. Verner, A.A. Mırzaxojayev t.b.), Qazaq Respwblïkası Ğılım Akademïyasınıñ xïmïya ğılımdar ïnstïtwtında (YU.A.Morkerenkov, L.N. Şelwdyakov t.b.) jürgizip keldi. Zerttew jumıstarı jergilikti tabïğï şïkizat pen önerkäsip qaldıqtarın paýdalana otırıp, är türli maqsatqa arnalğan buýımdar şığarw texnologïyasına bağıttalğan.

Ekibastuz memlekettik aýmaqtıq élektr stancïyasınıñ külinen tüsi qara tüsti «Marblït» tïpti şını tärizdi qaptama taqtalar; beti jalınmen jıltıratılğan türli-tüsti şınıdan turatın qos qabattı körkem qattama materïaldar retinde qoldanılatın şını-krïstallït taqtalar; üýlerdiñ arxïtektwrasın jaqsartwğa, texnïkalıq maqsatqa arnalğan aq jäne qara tüsti şlaksïtaldı, külsïtaldı buýımdar; qımbat metalldar men legïrlengen qorıtpalardı almastıratın bïologïyalıq ïndïfferentti fïzïka-mexanïkalıq qasïyetteri men kosmetïkalıq éffektisi joğarı tis ortopedïyasına qajetti sïtaldar t.b. jasaldı.

Respwblïkada şını ıdıstardı daýındaýtın jergilikti önerkäsip mïnïstrligine qarastı eki käsiporın (Jambıl, ŞÇwçïnsk qalalarında) bar.

Qalıñdığı 4 jäne 6 mm eki qabattı äýnek terezeler standarttı 4 mm äýnektermen salıstırğanda 32 DBA az şw şığaradı.

Türleri

• Organïkalıq şını — polïmetïlmetakrïlat, polïstïrol, polïkarbonattar negizindegi optïkalıq materïaldardıñ texnïkalıq atawı. Tığızdığı birşama kem, morttılığı az, jümsarw temperatwrası edöwir tömen. Organïkalıq şınıdan avïa, avtomobïlʹ, kemejasaw salalarında qurılımdıq materïal retinde paýdalanılatın jarqınşaqtanbaýtın üş qabat şını daýındaladı.
• Saqtandırwşı şını — quramına baýlanıstı tüsirilgen säwlelerdi ötkizedi (möldir) nemese ötkizbeýdi (möldir emes), sondaý-aq belgili tolqın uzındıqtı säwlelerdi ötkizip, basqa tolqın uzındıqtı säwlelerdi ötkizbeýdi (tüsti).
• Brondalğan äýnek — önim arnaýı polïmer negizindegi qabırşaqtarmen nemese suýıq polïmerli kompozïcïyamen jelimdelgen äýnektiñ birneşe qabattarınan turadı.
• Suýıq şını — natrïý jöne kalïý sïlïkattarınıñ swdağı eritindisi. Suýıq şını — qışqılğa tözimdi cement pen otqa tözimdi sılaqtardıñ qurawışı, jelimdegiş zat ("keñse sïlïkat jelimi"). Muqïyat bolmasa, bildekşi şağın jaraqat alwı mümkin.