Äskerï is

Äskerï is — memlekettiñ qarwlı küşteriniñ äreketteri, daýındığı jäne qurılımdarımen baýlanısqan teoretïkalıq häm praktïkalıq suraqtardı qamtïtın jalpı jïnaqı termïn.

Äskerï-ïnjenerlik is

Äskerï-ïnjenerlik is — soğıs qïmıldarın jürgizwge jäne urıs äreketterine qolaýlı jağdaý jasawğa qajetti ïnjenerlik jumıstardıñ teorïyası men praktïkasın zertteýtin äskerï ğılımnıñ bir salası. Ol arnawlı äskerlerdiñ mañızdı ïnjenerlik şaralardı jüzege asırwına basqa äsker türleriniñ qatısw därejesin anıktaýdı. Äskerï-ïnjenerlik is jergilikti jerdi ïnjenerlik barlaw (tazartw), äskerler men obʺyektilerdi jasırw, dalalıq qorğanıs qurılıstarın, tosqawıl, ötkel, köpirler salw, jol jöndew, äskerlerdi swmen jabdıqtaw, t.b. mäselelermen aýnalısatın äskerlerdiñ negizgi jumıs ädis-täsilderin jetildiredi. Äskerï-ïnjenerlik şaralardı barlıq äsker türleri jüzege asıradı.

Äskerï istegi teledïdar

Äskerï istegi teledïdar — äskerï maqsattarğa teledïdar qoldanw: barlaw, baqılaw, äskerdi basqarw, raketanı nısanağa (obʺyektige) bağıttaw, navïgacïyalıq mindetterdi orındaw, meteorologïyalıq jağdaýdı zerttew jäne basqa mindetterdi orındaw. Äskerï istegi teledïdar közben körw men baqılawdı, qaşıqtan är türli beýnelerdi, qujattardı, fotoswretterdi berwdi qamtamasız etedi, artïllerïyalıq atıstı retteýdi, uşqışsız basqarılatın obʺyektilerdiñ uşwın baqılaýdı, basqa da mindetterdi orındaýdı.

Äskerï istegi revolyucïya

Äskerï istegi revolyucïya — qarwlı küres quraldarındağı, urıs äreketterin jürgizw täsilderindegi, äskerdi uýımdastırwdağı, onı oqıtıp-üýretw men tärbïyelewdegi soñğı jıldarı önerkäsibi men ğılımı neğurlım damığan elderde, äsirese raketalıq-yadrolıq qarw jasawğa baýlanıstı bolğan tübirli, sapalı özgeristerdiñ barlıq jïıntığı. Äskerï istegi revolyucïya barlıq negizgi salalardı qamtïdı. Sonımen qatar äskerdi uýımdastırw, barlıq awqımdagı qarwlı küres täsilderi, basqarwdıñ avtomattandırılğan jüýesin qurw (onıñ negizgi qurama bölikteri: élektrondı eseptewiş, radïolokacïyalıq jäne radïoteledïdarlıq apparatwra) isterin jetildirw qatar jüredi. Äskerdi oqıtw men tärbïyelew ädisteri de jana mindetterdi şeşwge beýimdeledi. Äskerï istegi revolyucïya nätïjesinde eldiñ qarwlı küşteri men keýbir äsker türleri birinşi klastı äskerï texnïkamen qarwlanadı.