Абсурдизм
Абсурдизм – бұл философиялық теория, ол ғаламның иррационалды және мағынасыз екенін алға тартады. Бұл теория бойынша мағына іздеу адамды мағынасыз әлеммен қайшылыққа ұрындырады. Мұндай қайшылық рационалды адам мен иррационалды ғалам арасында, ниет пен нәтиже арасында немесе субъективті бағалау мен объективті құндылық арасында болуы мүмкін, бірақ бұл ұғымның нақты анықтамасы даулы мәселе болып қала береді.
Абсурдизмге сәйкес, осы қайшылықтардың біреуі немесе бірнешеуі себепті бар болу тұтасымен абсурд. Бұл тұрғыда ол белгілі бір жағдайлар, адамдар немесе өмір кезеңдері ғана абсурд деп санайтын тар мағынадағы көзқарастардан ерекшеленеді.
Абсурдтың әртүрлі аспектілері ғылыми әдебиеттерде талқыланады, және әртүрлі теоретиктер өз анықтамаларын әртүрлі құрамдас бөліктерге негіздейді. Практикалық деңгейде, абсурдтың негізінде жатқан қайшылық адамның мағынасыз әлемде мағына табуға деген күресі ретінде сипатталады. Теориялық деңгейде, керісінше, бұл қайшылық адамның ақыл-ойының шындықты толық түсініп, оған бойлай алмауымен байланысты.
Дәстүрлі түрде бұл қайшылық адам табиғатына тән ішкі фактор мен ғалам табиғатына тән сыртқы фактордың соқтығысуы ретінде сипатталады. Бірақ кейбір кейінгі теоретиктер екі фактор да ішкі болуы мүмкіндеп болжайды: бір жағынан, кез келген түпкі мақсаттың кездейсоқтығын түсіну қабілеті, ал екінші жағынан, сол мақсаттарға мән беруді тоқтата алмау. Кейбір теориялар абсурдтың пайда болуы үшін осы қайшылықты түсіну де қажет деп есептейді.
Маңыздылығы
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Абсурдизм философиясын ұстанушылар бұл тақырыптың кәсіби философтар тарапынан жеткілікті назарға алынбайтынын жиі айтады, әсіресе ол философиядағы басқа мәңгілік мәселелермен салыстырғанда. Мысалы, бұл көзқарасты құдайдың танымдық тұрғыда күмәнді бола тұра, философиялық жүйелерде түпкі түсіндірме көзі ретінде жиі пайдаланылатыны арқылы көрсетуге болады. Бұл тенденция қорғаныс механизмінемесе қиялдағы үмітке берілу түрінде көрініс тауып, абсурдтың мойындалмаған және елеусіз қалған маңыздылығының салдары болуы мүмкін.[1][2]
Абсурдизм кейде философиялық еңбектерде тікелей талқыланса да, көбінесе романдар мен пьесалардажасырын түрде көрініс табады. Бұл шығармаларда абсурдизмнің негізгі аспектілерін бейнелейтін оқиғалар баяндалады, бірақ олар абсурдизм туралы тікелей сөз қозғамайды.[3][4]
Абсурдты мойындау, әсіресе философия саласында, бірақ жалпы басқа салаларда да эпистемологияға маңызды әсер етеді деп есептеледі.[5] Себебі абсурдтың бар екенін түсіну – адамның танымдық шектеулерін ұғыну болып табылады және бұл танымдық кішіпейілділікке әкелуі мүмкін.[5]
Өмірдің абсурд болып көрінуі кейбір жағдайларда экзистенциалдық дағдарысты тудыруы мүмкін. Осы тұрғыда, абсурдизмнің өзі туралы және оған ықтимал жауаптар туралы хабардар болу мұндай салдарларды болдырмау немесе жеңу үшін маңызды болуы мүмкін.[6][7]
Дереккөздер
[өңдеу | қайнарын өңдеу]- ↑ Baltzer-Jaray, Kimberly (14 August 2014). "1. Absurdism: The Second Truth of Philosophy". Journal of Camus Studies 2013. Camus Society. ISBN 978-1-291-98484-2.
- ↑ Hiekel, Susanne (2021). "Meaning Nihilism? Is Our Life Absurd?". Zeitschrift für Ethik und Moralphilosophie. 4 (1): 3–21.
- ↑ Pölzler, Thomas (2014). "Absurdism as Self-Help: Resolving an Essential Inconsistency in Camus? Early Philosophy".
- ↑ Blomme, Robert J. (2013). "Absurdism as a Fundamental Value: Camusian Thoughts on Moral Development in Organisations". International Journal of Management Concepts and Philosophy. 7 (2): 116.
- ↑ a b Baltzer-Jaray, Kimberly (14 August 2014). "1. Absurdism: The Second Truth of Philosophy". Journal of Camus Studies 2013. Camus Society.
- ↑ Hamer, Thom (2020). "2. The Notion of the Absurd". A Critique of Humoristic Absurdism. Problematizing the Legitimacy of a Humoristic Disposition Toward the Absurd. Utrecht: Utrecht University.
- ↑ Belliotti, Raymond Angelo (2019). "Preface". Is Human Life Absurd? A Philosophical Inquiry into Finitude, Value, and Meaning. Brill.
 | Бұл мақала әлі тексерістен өтпеді. Тексерілмеген мақалалардағы мәліметтер сенімсіз болуы мүмкін.
|