Адам метапневмовирусы өршуі (2024)
| Адам метапневмовирусы өршуі (2024) | |
 Адам метапневмовирусы құрылысы мен геномы | |
| Дата | 2024 жыл 16 желтоқсан — 2025 жыл 20 қаңтар |
|---|---|
| Орны | Бейжің,  Қытай
|
| Түрі | Адам метапневмовирусы (hMPV) |
| Себебі | Адам метапневмовирусы (HMPV) алғаш рет 2001 жыл соңында Нидерландыда науқастан бөлініп алынды . 2018 жылға қарай әрқайсысында екі кіші типі бар екі генотип (А және В тегі) анықталды. |
| Қатысушылар |  Қытай[1]
|
| Шығын | |
| Өлім | Белгісіз |
өңдеу  | |
Адам метапневмовирусы өршуі (2024) — Адам метапневмовирусымен (HMPV) сырқаттану жағдайларының өршуі 2024 жылдың соңында басталды. Қоғам назарын бұл жағдайға Қытайдың Ауруларды бақылау және алдын алу орталығы 2024 жылдың 16–22 желтоқсан аралығындағы бір апта ішінде метапневмовирус тудырған тыныс алу инфекцияларының айтарлықтай өсуін көрсететін деректерді жариялағаннан кейін аудартты.[10]
Адам метапневмовирусы — парамиксовирустар тұқымдастығына жататын вирус, тыныс алу жолдарының ауруларын тудырады, әсіресе балалар мен иммунитеті әлсіз адамдарда жиі кездеседі. Қытайдағы hMPV вирусының өршуі ауру жағдайларының айтарлықтай көбеюіне және елдің денсаулық сақтау жүйесіне үлкен салмақ түсуіне әкелді.
Сипаттамалары
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]2024 жылдың желтоқсан айының ортасында Қытайдың медициналық мекемелері тыныс алу жолдарының инфекцияларының жалпы көбеюі туралы хабарлады. Солардың ішінде елдің солтүстігінде 14 жасқа дейінгі балалар арасында HMPV вирусының өршуі байқалды. Қытайдың Ауруларды бақылау және алдын алу орталығының мәліметінше, 2024 жылдың соңында адамның метапневмовирусы тыныс алу ауруларына жасалған оң тесттердің 6,2%-ымен және тыныс алу аурулары бойынша ауруханаға жатқызылғандардың 5,4%-ымен байланысты болған. Бұл көрсеткіштер COVID-19, риновирус және аденовирус көрсеткіштерінен жоғары болды.[11]
Қазіргі уақытта Қытайдағы расталған жағдайлардың нақты саны белгісіз. Вируспен өзге елдерде де, соның ішінде көршілес аймақтар мен алыс өңірлерде де жұқтыру жағдайлары тіркелуде.[12] Гонконгта ауру жағдайлары анықталған, бірақ таралу қарқыны Қытайдың басқа бөліктерімен салыстырғанда төмен.[13][14] Малайзияда жағдайлар саны 2023 жылғы 225-тен 2024 жылы 327-ге дейін артқан.[15][16] Үндістан 2025 жылғы 6 қаңтарда Бангалор қаласында HMPV жұқпасының алғашқы жағдайларын растады: 8 айлық ұл бала мен 3 айлық қыз баладан тыныс алу белгілері анықталды.[17] Қазақстанда 30 ауру жағдайы тіркелді, алайда HMPV жұқтыру саны риновирус, аденовирус немесе коронавирус жұқпаларымен салыстырғанда әлдеқайда аз.[18][19]
Қытайлық және халықаралық зерттеулердің деректеріне сәйкес, вирус халық тығыз қоныстанған аймақтарда белсенді айналымда жүр және ең үлкен қауіп тобына бес жасқа дейінгі балалар, қарт адамдар және созылмалы аурулары бар науқастар жатады.[20]
Адам метапневмовирусының өршуі Қытайдың кейбір аймақтарындағы ауруханалардың толық толуына және медициналық қызмет көрсетуді қиындатуға себеп болды.[12]
Белгілері
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]HMPV белгілері COVID-19 және тұмау сияқты басқа тыныс алу жолдарының инфекцияларына ұқсас. Ең жиі кездесетін белгілер мыналар:
- Жөтел және қатты ауырсыну
- Мұрынның бітелуі (мұрыннан су ағу)
- Дене қызуының көтерілуі (лихорадка)
- Ентікпе
- Бастың ауыруы
- Тамақтың ауруы
- Шаршағыштық (әлсіздік)
- Бөртпе
- Ыңыл (тыныс алу кезінде сырыл естілуі)
Кейбір науқастарда пневмония немесе созылмалы тыныс алу ауруларының асқынуы сияқты асқынулар байқалуы мүмкін.[21][22]
Жауап шаралары
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Қытай билігі вирус жұқтырған адамдарды анықтау мен оқшаулау шараларын күшейтті, халықты вирусқа тестілеу үшін мобильді топтар ұйымдастырды. Төмендегідей қатаң ұсыныстар енгізілді:
- Қоғамдық орындарда бетперде тағу
- Беттер мен заттарды үнемі дезинфекциялау
- Бұқаралық іс-шараларды азайту
Сонымен қатар Қытаймен шектес елдер шекарадағы бақылауды күшейтіп, аймақтық әрекет ету жоспарларын әзірлеуге дайын екендерін хабарлады.[23]
Алдын алу шаралары
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]HMPV вирусына қарсы арнайы вакцина әзірге жоқ. Алдын алу мақсатында Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДСҰ) келесі шараларды ұсынады:
- Қолды жиі сабынмен жуу;
- Антисептиктерді қолдану;
- Вирус жұқтырған адамдармен байланысты азайту;
- Респираторлық этикетті сақтау (жөтелгенде немесе түшкіргенде ауыз бен мұрынды жабу).
Бұл шаралар жұқтыру және вирустың әрі қарай таралу қаупін едәуір төмендетеді.[24][25]
Емдеу
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Науқастарға демалу, көп мөлшерде сұйықтық ішу арқылы су-электролит теңгерімін сақтау, аурудың жеңіл түрінде бұлшықет ауырсынуын жеңілдету және дене қызуын төмендету үшін рецептсіз дәрілік препараттарды қолдану ұсынылады. Инфекцияның ауыр түрлерінде, әсіресе иммундық тапшылығы бар адамдарда, рибавирин сияқты препараттар вена ішіне енгізілетін иммуноглобулиндермен бірге қолданылады.
Вакцина
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Биофармацевтикалық Moderna корпорациясы адамның метапневмовирусы (HMPV) тудыратын инфекцияға қарсы вакцинаның кандидат-препараты болып табылатын эксперименттік дәріні клиникалық зерттеуден өткізді. Аталған фармакологиялық агент модификацияланған матрицалық РНҚ (модРНҚ) технологиясы негізінде жасалған және 2019 жылғы қазан айындағы жағдай бойынша клиникалық сынақтың төрт кезеңінің бірін сәтті аяқтаған.[26]
Диагностика
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Метапневмовирус инфекциясының қоздырғышын анықтау және растау заманауи молекулалық биология әдістер арқылы жүзеге асырылады. Солардың ішінде негізгі рөлді нақты уақыттағы полимеразалық тізбекті реакция (RT-qPCR) әдісі атқарады. Бұл әдіс дәстүрлі RT-PCR-мен салыстырғанда жоғары сезімталдыққа ие және уақыт пен ресурстық шығындарды азайтады, сондықтан HMPV-ді жедел молекулалық анықтау үшін ең тиімді тәсілдердің бірі болып саналады.
Қосымша түрде инвазивті әдістер (мысалы, бронхоскопия) және сәулелік диагностика (кеуде қуысы ағзаларының рентгенографиясы) қолданылады. Сонымен қатар вирус нуклеин қышқылдарын амплификациялау тесттері арқылы оның генетикалық материалын тікелей анықтау немесе иммунофлуоресценция мен иммуноферменттік талдау (ИФТ) әдістері арқылы тыныс алу жолдарының сөлдерінен вирус антигендерін табу арқылы да идентификациялануы мүмкін.
Тағы қараңыз
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- 1 2 3 4 Young, Lauren J. HMPV Cases Are Rising Across Asia, but Experts Say Not to Panic (ағыл.). Scientific American. (6 қаңтар 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 7 қаңтар 2025. Тексерілді, 7 қаңтар 2025.
- ↑ HMPV: Δύο κρούσματα στην Ελλάδα - Ο νέος ιός ξυπνά μνήμες στην Κίνα με μίνι lockdown στη Γουχάν - Documento. Басты дереккөзінен мұрағатталған 9 қаңтар 2025. Тексерілді, 8 қаңтар 2025.
- ↑ Франс, Александра На Украине сообщили о вспышке метапневмовируса (орыс.). Газета.ru. (7 қаңтар 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 8 қаңтар 2025. Тексерілді, 7 қаңтар 2025.
- ↑ Another Covid-19 like pandemic in the making? HMPV, China's mystery illness, has already struck UK with alarming proportions (6 қаңтар 2025). Тексерілді 7 қаңтардың 2025.
- ↑ В Кыргызстане подтвердили два случая заражения новым вирусом из Китая. Московский комсомолец. (6 қаңтар 2025). Тексерілді, 7 қаңтар 2024.
- ↑ Очередная напасть: в Эстонии этой зимой зарегистрировано 24 заболевших hMPV (орыс.). Delfi RUS. Басты дереккөзінен мұрағатталған 23 қаңтар 2025. Тексерілді, 7 қаңтар 2025.
- ↑ [https://bloknot-taganrog.ru/news/v-rostovskoy-oblasti-zafiksirovan-vsplesk-metapnev Мұрағат көшірмесі 9 қаңтардың 2025 Wayback Machine мұрағатында В Ростовской области зафиксирован всплеск метапневмовируса 09.01.2025
- ↑ [https://ria.ru/20250110/rumyniya-1993031626.html Мұрағат көшірмесі 10 қаңтардың 2025 Wayback Machine мұрағатында В Румынии зарегистрировали первый случай заражения метапневмовирусом 10.01.25
- ↑ দেশে একজনের শরীরে এইচএমপিভি ভাইরাস শনাক্ত হয়েছে: আইইডিসিআর
- ↑ China steps up monitoring of emerging respiratory diseases: Report, Hindustan Times. Тексерілді 7 қаңтардың 2025.
- ↑ HMPV: China's New Virus Outbreak Explained, Newsweek (3 қаңтар 2025). Тексерілді 7 қаңтардың 2025.
- 1 2 Врачи в Китае встревожены из-за вспышки нового метапневмовируса (орыс.). Газета.Ru. (7 қаңтар 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 қаңтар 2025. Тексерілді, 7 қаңтар 2025.
- ↑ HMPV levels remain low in Hong Kong amid mainland China outbreak, Hong Kong Free Press HKFP (30 желтоқсан 2024). Тексерілді 4 қаңтардың 2025.
- ↑ HMPV: China's neighbors respond amid virus outbreak (ағыл.), Newsweek (4 January 2025). Тексерілді 4 қаңтардың 2025.
- ↑ Malaysia recorded 327 hMPV cases in 2024, disease not new - Ministry (ағыл.), NST Online (4 January 2025). Тексерілді 4 қаңтардың 2025.
- ↑ HMPV cases surge in Malaysia following China outbreak; Government issues advisory (ағыл.), The Economic Times Online (5 January 2025). Тексерілді 6 қаңтардың 2025.
- ↑ HMPV in India: Two 3-month-old and 8-month-old babies detected with the virus, confirms government, The Times of India (6 қаңтар 2025). Тексерілді 6 қаңтардың 2025.
- ↑ Metapneumovirus detected and actively circulates in Kazakhstan - Ministry of Health (ағыл.), kaztag.kz (5 January 2025). Тексерілді 7 қаңтардың 2025.
- ↑ Metapneumovirus: symptoms, spreading, and situation in Kazakhstan (ағыл.), Tengrinews.kz (6 January 2025). Тексерілді 7 қаңтардың 2025.
- ↑ Reporter, Mandy Taheri Weekend HMPV: China's neighbors respond amid virus outbreak (ағыл.). Newsweek. (4 қаңтар 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 6 қаңтар 2025. Тексерілді, 7 қаңтар 2025.
- ↑ Варвара, Елтышева Новости Краснодара и Краснодарского края (орыс.). Кубань 24. (5 қаңтар 2025). Тексерілді, 7 қаңтар 2025.
- ↑ CDC About Human Metapneumovirus(en-us). Human Metapneumovirus. (9 тамыз 2024). Басты дереккөзінен мұрағатталған 6 қаңтар 2025. Тексерілді, 7 қаңтар 2025.
- ↑ В Китае подтвердили вспышку метапневмовируса человека » Медвестник. medvestnik.ru. Басты дереккөзінен мұрағатталған 5 қаңтар 2025. Тексерілді, 7 қаңтар 2025.
- ↑ [ВОЗ](https://www.who.int Мұрағатталған 5 шілденің 2016 жылы.)
- ↑ В Китае зарегистрировали вспышку метапневмовируса человека (орыс.). РБК. (5 қаңтар 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 6 қаңтар 2025. Тексерілді, 7 қаңтар 2025.
- ↑ Trial Details (ағыл.). trials.modernatx.com. Басты дереккөзінен мұрағатталған 7 қаңтар 2025. Тексерілді, 7 қаңтар 2025.