Аджикабул

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Қала
Аджикабул
әз. Hacıqabul
Haciqabul rayon road sign.jpg
Әкімшілігі
Ел

 Әзірбайжан

Аймағы

Аджикабул

Тарихы мен географиясы
Координаттары

40°01′59″ с. е. 48°56′07″ ш. б. / 40.03306° с. е. 48.93528° ш. б. / 40.03306; 48.93528 (G) (O) (Я)Координаттар: 40°01′59″ с. е. 48°56′07″ ш. б. / 40.03306° с. е. 48.93528° ш. б. / 40.03306; 48.93528 (G) (O) (Я)

Алғашқы дерек

1859

Бұрынғы атаулары

Қази-Магомед

Қала статусы

1938

Тұрғындары
Тұрғыны

26 800 адам (2016)

Ұлттық құрамы

әзірбайжандар

Конфессиялар

мұсылман

Ресми тілі

әзірбайжан

Сандық идентификаторлары
Телефон коды

+ 994 21

Пошта индексі

AZ2400

Аджикабул картада
Аджикабул
Аджикабул

Аджикабул ((әз. Hacıqabul; 1939-2000 жж. -Кази-Магомед (азерб. Qazıməmməd)) — Әзірбайжанның Аджикабул облысының әкімшілік орталығы. Аджыгабул-темір жол және автомобиль торабы. Ол Ширван жазығының шығыс бөлігінде өзі аттас көлдің жағасында орналасқан. Аджикабул (әзірбайжанша нұсқасында - Хаджигабул) өте жылы және жазы ылғалды. Айналасында жартылай шөлейт ландшафтар басым.

Этимология[өңдеу]

Жергілікті тұрғындардың айтуынша, бұл атау қажы және габул (қабылдау) сөздерінен шыққан, ал атаудың өзі қажылық жасаған адамдарды мұнда қарсы алып аса құрметтейтінін білдіреді. [1]

Тарихы[өңдеу]

1859 жылы Аджи-Кабул пошта станциясы қазіргі Аджикабул қаласының аумағында жұмыс істей бастады.

Аджикабул ауылы Азербайжан КСР-нің Қарасу ауданының құрамына кірді. Кейін аудан таратылып, ауыл Али-Байрамлы ауданының құрамына енді.

1934 жылы Аджикабул ауылына ауыл мәртебесі берілді, ал 1938 жылы қала мәртебесіне ие болды. 1939 жылы 24 қаңтарда Дағыстандағы революционер Қази-Магомед Агасиевтің құрметіне Қази-Магомед есімі берілді, дәл сол күні Қази-Магомед ауданы құрылып өзі аудан орталығы боды. 1959 жылы 4 желтоқсанда Қази-Магомед ауданы таратылды.

1961 жылғы әкімшілік бөлініске сәйкес, Қази-Магомед қаласы Әзірбайжан КСР Али-Байрамалин ауданы Қази-Магомед қалалық кеңесінің құрамында болды, [2] ал 1963 жылы 4 қаңтарда Қази-Магомед қалалық кеңесі Али Байрамлы қаласына бағынады.[3] 1990 жылы 24 сәуірде Аджикабул ауданы құрылып орталығы Қази-Магомед қаласы болды.

1999 жылы Әзірбайжанда әкімшілік реформа жүргізіліп, Қази-Магомед әкімшілік-аумақтық округінің ішінде Аджикабул ауданының Кази-Магомед муниципалитеті құрылды.[4]

2000 жылдың 5 шілде айында Қази-Магомед қаласына тарихи атауы Аджикабул қайтарылды.

Географиясы[өңдеу]

Аджикабул Ширван даласында, өзі аттас көлден алыс емес жерде орналасқан. Қала Әзірбайжанның астанасы Бакуден 115 км қашықтықта.

Аджикабул қаласы - маңызды көлік торабы. Қала арқылы халықаралық маңызы бар жолдар Баку-Тауз-Грузия, Аджикабул-Ширван-Бахрамтепе-Горадиз-Зангелан-Армения, республикалық маңызы бар Аджикабул - Ширван - Сальяны автожолы, Аджикабул-Ширван, Баку-Тбилиси темір жолдары бар. Теміржол вокзалы және жылжымалы вагон депосы бар. Қала арқылы Моздок -Қази-Магомед және Қази-Магомед -Астара газ құбырлары өтеді. Аджикабул теңіз деңгейінде орналасқан.

Халқы[өңдеу]

Жылдар бойынша халық саны
1859 1923 1926 1939 1959 1970 1979 1989 1999 2009 2016
13 1 120 1 889 6 358 12 238 14 868 19 066 21 504 22 350 25 052 26 800

Қалада негізінен әзірбайжандар тұрады.

Инфрақұрылым және экономикасы[өңдеу]

1979 жылы Қази-Магомед қаласында Қази-Магомед балық өсіру фабрикасы, вагон депосы, жергілікті өндірістік кешендері, механикаландырылған карьер, машина және мелиорациялық станция, 4 он жылдық, 3 сегіз жылдық мектеп, мәдениет үйі, клуб, 2 кітапхана, кинотеатр, 2 аурухана жұмыс істеді. 2 емхана, 2 питомник, балабақша жұмыс істеді.[5]

Атақты тұлғалары[өңдеу]

  • Борис Михайлович Литвинчук -авиация полковнигі, Кеңес Одағының Батыры (1944).
  • Эльза Имамеддин қызы Ибрагимова -сазгер, Әзірбайжанның халық әртісі (2008).

Дереккөздер[өңдеу]

  1. Энциклопедический словарь топонимики Азербайджана :в 2 т./под ред. Р. Алиевой.-Баку:Шарк-Гарб, 2007.-Т. 1.—С. 313.
  2. Административное деление Азербайджанской ССР на 1 января 1961 года. - Баку: Азернешр, 1961
  3. Административное деление Азербайджанской ССР на 1 января 1977 года. -Баку: Азернешр, 1979. -215 с. Архивная копия от 27 ноября 2018 на Wayback Machine
  4. «О территориях муниципалитетов» : Азербайджанская Республика -Баку, 1999.
  5. Газымәммәд // Азербайджанская советская энциклопедия: в 10 томах = Азәрбајҹан Совет Енсиклопедијасы (азерб.) / Ҹ.Гулијевин редаксијасы илә.-Б.:АСЕ-нын баш редаксијасы.-Т.2.-С.577.