Айдаркен

Қала
Айдаркен
қыр. Айдаркен
Әкімшілігі
Ел	ҚырғызстанҚырғызстан
Облыс	Баткен облысы
Аудан	Қадамжай ауданы
Тарихы мен географиясы
Координаттары	39°56′ с. е. 71°20′ ш. б.39.933° с. е. 71.333° ш. б. / 39.933; 71.333
Құрылған уақыты	1941
Бұрынғы атаулары	Хайдарқан
Қала статусы	2012
Орталығының биiктігі	200 м
Уақыт белдеуі	UTC+6:00
Тұрғындары
Тұрғыны	11 759 адам (2025)
Айдаркен
Айдаркен шекарасы

Айдаркен (қыр. Айдаркен) — Қырғызстанның Баткен облысы, Қадамжай ауданындағы қала. 2025 жылдың 1 қазанындағы жағдай бойынша Айдаркен қаласының халқы 11 759 адамды құрады.

Географиялық сипаттама

Ол Ақ-Су өзенінің бір саласынан пайда болған тау жазығында (биіктігі шамамен 2000 метр) орналасқан. Бассейн Алай жотасының тауларымен қоршалған. Ферғана алқабынан шығатын жол Айдаркенге апарады, ол жерден Каннибадамға қарай жалғасады. Аудан орталығы Айдаркеннен шығысқа қарай 45 шақырым жерде орналасқан.

Тарихы

Қаланың құрылған күні 1941 жыл болып саналады. Сол кезде 1920 жылдары табылған сынап кен орнының жанында Хайдарқан жұмысшылар қонысының құрылысы басталды. Хайдарқан қырғыз тілінде «үлкен кеніш» дегенді білдіреді. Дегенмен, кеніш игерілмес бұрын да осы жерде аттас қырғыз малшыларының қонысы болған. 2016 жылы қоныстың атауы Айдаркен болып өзгертілді, ал алты жылдан кейін оған қала мәртебесі берілді.

Экономикасы және инфрақұрылымы

«Айдаркен сынап зауыты» АҚ жұмыс істейді. Қалада үш мемлекеттік мектеп (қырғыз, орыс және тәжік тілдерінде), музыка мектебі, төрт кітапхана, аурухана, отбасылық медициналық орталық, дәріхана және мәдени орталық бар. Қала маңында сынап кені өндіріледі.

Көрнекі орындары

Айдаркен Сел-Үңкүр үңгірімен әйгілі. 1985 жылы сол жерден Орталық Азиядағы адам қызметінің ең көне іздері табылды. Тас құралдар мен адам бас сүйектері 1-1,5 миллион жыл бұрынғы кезеңге жатады. Сел-Үңкүр қазір туризм нысаны болып табылады.