Мазмұнға өту

Аляскадағы Ресей — АҚШ саммиті (2025)

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Ресей — АҚШ саммиті (2025)
Саммит «Россия — США» на Аляске (2025)
Жүргізілген мерзімі

2025 жыл 15 тамыз

Жүргізілген
Орын

Анкоридж, Аляска, АҚШ

Қатысушылар

Ресей делегациясы:

АҚШ делегациясы:

Реті
← Женевадағы Ресей — АҚШ саммиті (2021)
Ресей — АҚШ саммиті (2025) Ортаққорда

Аляскадағы Ресей — АҚШ саммиті (ағылш. 2025 Russia–United States summit; орыс. Саммит Россия — США на Аляске (2025)) — 2025 жылғы 15 тамызда Анкоридж қаласында өткен Ресей Президенті Владимир Путин мен АҚШ Президенті Дональд Трамп арасындағы жоғары деңгейдегі кездесу. Кездесу Орыс-украин соғысын аяқтау жолдарын іздеуге арналды.[1]

Бұл кездесу Джо Байденнің президенттік мерзімі кезінде, 2021 жылғы маусымда Женевада өткен келіссөздерден бері Ресей мен АҚШ көшбасшылары арасындағы алғашқы толық форматты екіжақты саммит, әрі Ресей-Украина соғысы басталғалы бергі алғашқы жүздесу болды.[2] Аналитиктер Алясканың саммит өткізілетін орын ретінде таңдалуын екі елдің осы аймақтағы географиялық жақындығын және елордадан тыс, бейтарап жағдайда диалогқа ұмтылысын айшықтайтын символдық қадам ретінде қарастырады.[3]

Тарихы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

2025 жылы Ресей мен АҚШ арасындағы жоғары деңгейдегі диалогтың қайта жандануы 2024 жылғы АҚШ-тағы президенттік сайлаудың қорытындысы бойынша Дональд Трамптың АҚШ президенті қызметіне екінші рет келуінен кейін басталған саяси және дипломатиялық үдерістер кешенінің нәтижесі болды. Сайлауалды науқанының негізгі элементі Ресей-Украина қақтығысын (ең алдымен, 2022 жылғы 24 ақпанда Ресейдің басып кіруінен кейін Украина аумағында басталған белсенді әскери қимылдарды) тоқтатуға қол жеткізу туралы уәдесі болды. Трамп мұны президенттігінің «алғашқы күнінен бастап» жүзеге асыруға ниетті екенін бірнеше рет мәлімдеп, ұлықталуына дейін келіссөздерді бастауға дайын екенін мәлімдеді.[4] 2025 жылғы 12 ақпанда Трамп пен Путин арасында күтпеген телефон арқылы сөйлесу болды — 2022 жылдан бері екі ел басшылары арасындағы алғашқы тікелей байланыс еді және бірқатар дипломатиялық бастамаларға бастау болды.[5] Осыдан кейін АҚШ Мемлекеттік хатшысы Марко Рубио Сауд Арабиясында Ресейдің сыртқы істер министрі Сергей Лавровпен кездесті. Сауд Арабиясы ықтимал бейбіт үдерістің шарттарын талқылау үшін бейтарап алаң ретінде таңдалды.

Трамп өзінің екінші президенттік мерзімінің алғашқы айларында Truth Social платформасындағы жария мәлімдемелерін бейресми дипломатиялық бастамалармен қатар алып жүрді. Оның бастапқы риторикасы, оның ішінде «Ресейге зиян келтіргісі келмейтіні» туралы мәлімдемелері біртіндеп неғұрлым қатаң ұстанымға қарай ауысты. 2025 жылғы мамырға қарай Кремль «эмоциялық» деп сипаттаған оның жарияланымдарында Путинге әскери қимылдарды тоқтатуға тікелей үндеулер, соның ішінде «Владимир, тоқта!» деген сияқты хабарламалар және «қан төгісті» тоқтатуды талап еткен үндеулер болды.[5] Бұрылыс кезеңі 2025 жылғы 14 шілдеде Трамптың НАТО Бас хатшысы Марк Рюттемен Сопақ кеңседегі келіссөздер барысында жасаған мәлімдемесі болды. Сол кезде бейбіт келісімге қол жеткізу үшін 50 күндік ультиматум жариялап, олай болмаған жағдайда Ресеймен ынтымақтастық жасайтын елдерге 100 пайыздық баж салығын енгіземін деп қорқытты.[4] 28 шілдеде Ұлыбритания премьер-министрі Кир Стармермен кездескеннен кейін Трамп бұл мерзімді күрт қысқартып, 10–12 күнге дейін түсірді. Бұл шешімді келіссөздерде айтарлықтай ілгерілеушіліктің болмауымен түсіндірді.[5]

Оқиғалар барысы

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Дайындық

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Трамп белгілеген жаңа мерзімнің аяқталуына бір күн қалғанда, 2025 жылғы 6 тамызда АҚШ президентінің арнайы өкілі Стив Уиткофф Мәскеуде Путинмен кездесу өткізді.[5]

Екі тарап та бұл кездесуді «жоғары өнімді» деп бағалады. Оның қорытындысы бойынша көшбасшылардың жеке кездесуіне принципиалды келісімге қол жеткізілді. Саммиттің өтетіні туралы Трамп 2025 жылғы 8 тамызда жариялап, тараптарға күрделі логистикалық және дипломатиялық мәселелерді шешу үшін бары-жоғы бір апта уақыт қалдырды.[6] Саммит өтетін орынды таңдауда тараптар Аляскаға тоқтады, бұған практикалық себептер де (Беринг бұғазы арқылы Ресейге географиялық жақындығы), ортақ тарихы бар аумақтың символдық мәні де (1867 жылға дейін Аляска Ресейге тиесілі болған) себеп болды.[4][7][8] Ресей президентінің көмекшісі Юрий Ушаков бұл шешімді «қисынды» деп атап, «Ресей мен АҚШ — жақын көршілер» екенін атап өтті және келесі кездесу Ресей аумағында өтеді деген үмітін білдірді. Саммитті Анкоридж маңындағы Эльмендорф-Ричардсон біріккен әскери базасында өткізу туралы шешім қабылданды.[4] 2010 жылы Эльмендорф әуе базасы мен Ричардсон фортын біріктіру арқылы құрылған бұл база бұған дейін ешқашан Ресейдің қазіргі басшыларын қабылдамаған, бұл оқиғаның бірегейлігін айшықтай түсті.[9][10]

Дайындық айтарлықтай қиындықтармен қатар жүрді. АҚШ Құпия қызметі географиялық қашықтық пен уақыт тапшылығы жағдайында қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін жүздеген қызметкерді шұғыл түрде ауыстыру қажеттілігіне тап болды: саммит туралы хабарланған сәтте Аляскада тұрақты түрде тек бір агент қана болған еді.[6] Анкоридждегі қонақүй орындарының жетіспеушілігі қосымша мәселеге айналды: делегациялар мен журналистердің бір бөлігі Аляска университетінің жатақханасына және «Морские волки» хоккей клубының аренасына орналастырылды.[11][12] Жағдайды Нью-Йорктегі БҰҰ Бас Ассамблеясына және АҚШ вице-президенті Джей Ди Вэнстің Ұлыбританияға сапарына параллельді түрде жүргізілген дайындық күрделендіре түсті, бұл арнайы қызметтерге қосымша жүктеме түсірді.[6]

Саммит бағдарламасы минутқа дейін жоспарланды. Кездесу жергілікті уақытпен 15 тамыз күні сағат 11:30-да (Мәскеу уақытымен 22:30-да) тек аудармашылардың қатысуымен өтетін президенттердің оңаша әңгімесінен басталуы тиіс еді. Содан кейін «беске бес» форматындағы келіссөздер және кеңейтілген құрамдағы «жұмыс таңғы асы» жоспарланған болатын.[6][12][13] Трамп өзінің қатысуын алдын ала растамағанына қарамастан, кездесу бірлескен баспасөз конференциясымен аяқталуы керек еді.[10] Саммит кезінде базадағы американдық әскерилердің жоспарланған оқу-жаттығулары тоқтатылып, жеке құрам шараның қауіпсіздігін қамтамасыз етуге бағытталғаны атап өтілді.[13]

Делегациялардың Аляскаға келуі

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Путин мен Трамптың қызыл кілемдегі қол алысуы

Путиннің Аляскаға сапары 1867 жылы АҚШ-қа сатылғаннан кейін ресейлік қолданыстағы көшбасшының бұл аумаққа алғашқы келуі болды.[14][15] Келу рәсімі үшін қызыл кілем төселіп, «Аляска-2025» жазуы бар платформа дайындалды, ұшу-қону жолағында қабылдаушы тараптың әскери қуатының символы ретінде АҚШ ӘӘК-нің төрт F-22 Raptor истребителі орналастырылды.[16] Тед Стивенс атындағы Анкоридж әуежайы туристік маусымның логистикалық қиындықтарына қарамастан таңдалды, өйткені штаттың қауіпсіздік пен инфрақұрылым талаптарына сай келетін жалғыз әуежайы еді.[17]

Делегациялардың келуі жергілікті уақытпен сағат 10:20-да (мәскеулік уақытпен 21:20-да), бортында Трамп бар Air Force One қонған кезде басталды.[16][18][19] Ресейлік делегация келгенге дейін Трамп штат губернаторы Майк Данливимен және сенатор-республикашылармен қысқаша кездесулер өткізді.[19] Путин бастаған ресейлік делегация Ресей президенті бұдан бұрын Қиыр Шығысты дамыту мәселелері бойынша кеңес өткізген Магаданнан Ил-96 бортымен келді.[20] СІМ басшысы Сергей Лавров үстіне «КСРО» аббревиатурасы бар свитер киіп шықты.[14][15][17]

Путин мен Трамптың кездесуі кезінде истребительдердің сүйемелдеуімен ұшып өткен B-2 бомбалаушысы

Кездесу рәсімі хаттаманың дәл сақталуымен ұйымдастырылды. Көшбасшылар ұшақтардан бір мезгілде шығып, содан кейін қызыл кілем мен жоғарыда истребительдердің сүйемелдеуімен ұшып өткен B-2 бомбалаушыларының аясында қысқаша қол алысты.[16][17] Көп ұзамай Трамп бөлек кортежден бас тартып, Путинді «The Beast» («Жыртқыш») брондалған лимузинімен бірге жүруге шақырды.[18][19] Путин өзінің «Аурус» автокөлігін қалдырып, келісімін берді.[15][17] Сапар шамамен 10 минутқа созылды және Путиннің ағылшын тілін білетінін ескере отырып, аудармашыларсыз өтті.[18] Бұл ым-ишара сенімнің символдық актісі ретінде қабылданды: 2018 жылы Трамптың кеңесшілері оны КХДР көшбасшысы Ким Чен Ынға осындай ұсыныс жасаудан айнытқан болатын.[19]

Тараптар «жекеге-жеке» форматының орнына келіссөздерді «үшке үш» құрамында бастауға келісті. Трамппен бірге мемлекеттік хатшы Рубио мен арнайы өкіл Уиткофф, ал Путинмен бірге Сергей Лавров пен Юрий Ушаков болды.[16][17] Украин мәселесі бойынша арнайы өкіл Кит Келлогтың қатысуы оның ұстанымын «украинашыл» деп есептеген Мәскеудің өтінішімен алынып тасталды.[17] Хаттамалық фотосессия кезінде президенттер журналистердің Украинадағы ықтимал атысты тоқтату туралы сұрақтарына жауап бермеді.[18][21]

Кездесу

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Кездесуден кейінгі Путин мен Трамптың бірлескен баспасөз конференциясы

Саммиттің ресми бөлігі 2025 жылғы 15 тамызда жергілікті уақытпен сағат 11:30 шамасында (мәскеулік уақытпен 22:40-та) Анкоридждегі Эльмендорф-Ричардсон әскери базасында басталды. «үшке үш» форматындағы келіссөздер 2 сағат 45 минутқа созылды.[22][23]

Талқылаудың басты тақырыбы Ресей-Украина соғысы болды. Путин басып кірудің Ресей қауіпсіздігіне төнген «фундаменталды қатерлермен» байланысты екенін және қақтығысты реттеу үшін «дағдарыстың түпкі себептерін жою» қажет екендігі туралы тезисті қайталады. Трамп «Украина үшін қауіпсіздік кепілдіктері» мәселесіне назар аударды және Мәскеу мен Киев арасындағы ықтимал «мәміле» параметрлерін Путинмен талқылағанын растады.[22][24] Оның айтуынша, Украина президенті Владимир Зеленскийге бұл мәмілеге келісуді ұсынған, өйткені «Ресей — өте қуатты держава, ал Украина — олай емес». Трамптың «айтарлықтай прогресс» пен реттеудің «өте жоғары» ықтималдығы туралы мәлімдемелеріне қарамастан, атысты тоқтату туралы келісімдерге қол жеткізілген жоқ.[22][23]

Путин өңіраралық және іскерлік байланыстарды қайта жандандырудың маңыздылығын бөлек атап өтті.[23][25]

Келіссөздерді екі тарап та «конструктивті» және «сенімді» деп сипаттады. Путин АҚШ әкімшілігінің «қақтығыстың мәніне бойлау» ұмтылысын атап өтіп, әңгіменің «өзара құрметке негізделген» үні мен «егжей-тегжейлі» сипатын баса айтты. Трамп әңгімені «өте өнімді», ал Путинмен қарым-қатынасын «тамаша» деп атап, кездесу нәтижесін «10-нан 10» деп бағалады. Сонымен бірге түпкілікті келісімдердің жоқтығын мойындады: «Біз толық түсіністік таба алмадық. Әзірге мәміле жоқ».[22][23]

Жабық формат аяқталғаннан кейін қысқаша бірлескен баспасөз конференциясы өтті, оның барысында президенттер журналистердің сұрақтарына жауап беруден бас тартты. Жоспарланған жұмыс түскі асы мен «беске бес» форматындағы кеңейтілген келіссөздер тоқтатылды.[23][26]

Бағалаулар

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

ИСКРАН директорының міндетін атқарушы Наталья Цветкова 1986 жылғы Рейкьявиктегі саммитпен параллель жүргізіп, көшбасшылардың жеке қарым-қатынасының маңыздылығын және бұл кездесудің қару-жарақты бақылау бойынша болашақ келісімдерді дайындаудағы (2026 жылы СНВ-III мерзімінің аяқталуына байланысты), сондай-ақ экономикалық ынтымақтастықты дамытудағы ықтимал рөлін атап өтті.[27] Американдық дипломатия ардагері Дэниэл Фрид пен НАТО штаб-пәтеріндегі Біріккен барлау бөлімшесінің бұрынғы аға қызметкері Эдвард Ронг Кремль тарапынан ешқандай жол берушіліктердің жоқтығын айтып, Трамптың «ендігі мәселе Зеленскийде» деген мәлімдемесіне және оның Киевке мәмілеге келісу туралы кеңесіне байланысты Украина үшін тәуекелдерді баса айтты.[24]

Батыс баспасөзінде бағалаулар сыни сипатта болды. The Guardian редакциялық мақаласында бұл саммит «Кремльге дем беріп», Украинаның позициясын әлсіреткенін көрсетсе,[28] басқа бір материалында уақытша бітімге алып келмеген бұл кездесудің «Путин үшін PR-жеңіс» болғанын атап өтті.[29] Time журналы Трамптың Ким Чен Ынмен бұрынғы кездесулерімен параллель жүргізе отырып, АҚШ көшбасшысының тағы да практиқалық нәтижелер әкелмеген және АҚШ-тың халықаралық беделіне нұқсан келтірген «мазмұннан гөрі көрініске басымдық бергенін» атап өтті.[30]

Байден әкімшілігінің Ұлттық қауіпсіздік кеңесіндегі Еуропа бойынша аға директоры Майкл Карпентердің пікірінше, саммит «Путинді халықаралық аренада заңдастырды».[31]

The New York Times бағалауынша, саммиттен кейін Путин қайтадан әлемдік көшбасшылар қауымдастығынан табылды. Ұқсас бағаны The Washington Post та беріп, саммиттің Путин үшін сәтті өткенін және оның оқшаулаудан шыққанын атап өтті.[32]

The Atlantic басылымының пікірінше, саммиттің өту фактісінің өзі көптеген адамдар тарапынан Путиннің жеңісі ретінде қабылданды, өйткені көпжылдық халықаралық оқшаулаудан кейін оған Америка жерінде АҚШ президентімен бірге суретке түсуге мүмкіндік берілді.[33]

The Economist бағалауынша, саммиттің ең айқын нәтижесі Трамптың егер саммит атысты тоқтатуға алып келмесе Ресейге «сал салғызатын санкциялармен» қоқан-лоқы жасаудан, Ресейдің соғысты толық тоқтату туралы талаптарын қабылдауға қарай бұрылуы болды.[34]

The Wall Street Journal басылымының пікірінше, Путин Батыстағы оқшаулануына нүкте қойды және көпшілік алдында ешқандай жол берушілікке барған жоқ.[35]

Financial Times саммитті Трамп үшін «шарасыз сәтсіздік» деп атап, Путиннің Украинаның Донецк облысы аумағын одан әрі беру туралы талабын қабылдамау арқылы Трамп Украинаны Ресейдің кейінгі агрессиясынан қорғаусыз қалдыратынын мәлімдеді. Басылымның пікірінше, Трамптың бұл әрекеттерін түсіндіретін екі ықтимал себеп бар: не «оның пікірі ең соңғы өткізген әңгімесіне қарай қалыптаса салады», не Трамп әрқашан Ресейдің аумақтық басып алу ұмтылысына, дәлірек айтқанда, «күштілер әлсіздерді билеп-төстейтін әлемге» іш тартқан.[36]

Реакция

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Еуропа одағы мен Украина саммит қарсаңында алаңдаушылық білдірді. ЕО дипломатиясының басшысы Кая Каллас 11 тамызда кез келген келісімдер Украина мен ЕО-ның мүдделерін ескеруі тиіс екенін баса айтып,[4] Украинаның болашағы туралы келіссөздерді оның қатысуынсыз жүргізуге жол берілмейтінін атап өтті. Оның пікірінше, Владимир Путин Аляскадағы саммиттен жоспарлағанның бәрін алды: АҚШ тарапынан жаңа санкциялар енгізілген жоқ, ал Ресей президенті құрметпен қабылданды.[37]

Кейінгі оқиғалар

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]

Кездесуден кейін Дональд Трамп пен АҚШ мемлекеттік хатшысы Марко Рубио Ресейге қарсы санкцияларды қатаңдату ықтималдығын барынша төмендетті.[38]

17 тамызда Трамп Truth Social әлеуметтік желісінде бейбіт келісім үшін жауапкершілік Зеленскийге жүктелетінін мәлімдеп, Украина Қырымды қайтармауы тиіс және НАТО-ға кірмеуі керек деп қосты.[39]

Трамп пен Зеленский арасындағы Ақ үйдегі саммит 18 тамызда өтті. Саммиттің алдында ЕО көшбасшылары Украина президентімен Вашингтондағы Украина елшілігінде кездесті.[40][41]

Саммиттен кейін Трамп Зеленскиймен және еуропалық көшбасшылармен «жақсы кездесу» өткізгенін, онда АҚШ тарапынан «үйлестіру арқылы» Еуропаның Украинаға беретін қауіпсіздік кепілдіктерін талқылағандарын мәлімдеді.[42][43][44] АҚШ президенті кездесу барысында Путинмен сөйлескенін және Ресей мен Украина көшбасшылары арасындағы екіжақты саммитке дайындықты бастағанын, одан кейін өзінің қатысуымен үшжақты келіссөздер өтетінін айтты.[45][46]

Владимир Зеленский қауіпсіздік кепілдіктері «бастапқы нүкте» болып табылатынын және Путинмен кездесу «нәзік мәселелерді шешу үшін қажет» екенін мәлімдеді.[41]

Дереккөздер

[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
  1. ↑ Айгерім Таубай Ресей Путин мен Трамптың Аляскадағы кездесуінің мән-жайын жариялады (қаз.). kz.kursiv.media. (9 тамыз 2025). Тексерілді, 26 шілде 2026.
  2. ↑ Российско-американский саммит в Женеве завершился (орыс.). interfax.ru. (16 маусым 2021). Тексерілді, 26 шілде 2026.
  3. ↑ "Путин дегеніне жетті, ал Трамп ше?" Аляскадағы саммиттің түйіні (қаз.). azattyq.org. (17 тамыз 2025). Тексерілді, 26 шілде 2026.
  4. 1 2 3 4 5 С какими картами на руках Россия и США подошли к саммиту на Аляске (орыс.). РБК. (15 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 15 тамыз 2025. Тексерілді, 15 тамыз 2025.
  5. 1 2 3 4 Путин и Трамп встретятся в пятницу на Аляске. Чего можно ожидать от саммита? (орыс.). BBC News Русская служба. (15 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 15 тамыз 2025. Тексерілді, 15 тамыз 2025.
  6. 1 2 3 4 СМИ сообщили о сложностях при подготовке саммита Путина и Трампа (орыс.). РИА Новости. (15 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 15 тамыз 2025. Тексерілді, 15 тамыз 2025.
  7. ↑ Историк: саммит на Аляске показывает, насколько Россия и США близки друг другу (орыс.). Родина. (15 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 15 тамыз 2025. Тексерілді, 15 тамыз 2025.
  8. ↑ Светлова, Марина Что пишут зарубежные СМИ о предстоящей встрече Путина и Трампа на Аляске (орыс.). Mail.ru. (15 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 15 тамыз 2025. Тексерілді, 15 тамыз 2025.
  9. ↑ Делегация РФ станет первыми россиянами на военной базе в Анкоридже (орыс.). Первый канал. (15 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 15 тамыз 2025. Тексерілді, 15 тамыз 2025.
  10. 1 2 Саммит на Аляске: что известно о встрече Путина и Трампа (орыс.). Казинформ. (15 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 15 тамыз 2025. Тексерілді, 15 тамыз 2025.
  11. ↑ Как выглядит подготовка к саммиту на Аляске. Фото и видео (орыс.). РБК. (15 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 15 тамыз 2025. Тексерілді, 15 тамыз 2025.
  12. 1 2 Встреча Путина и Трампа на Аляске. Онлайн (орыс.). РБК. (15 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 15 тамыз 2025. Тексерілді, 15 тамыз 2025.
  13. 1 2 Переговоры Путина и Трампа на Аляске: дата и время, кто от России поедет, прогнозы политологов (орыс.). Lenta.ru. (15 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 15 тамыз 2025. Тексерілді, 15 тамыз 2025.
  14. 1 2 Turlyun, Dmitriy Alaska, once ruled by Russia, greets Trump-Putin summit with mix of hope and anger (ағыл.). Reuters. (16 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 15 тамыз 2025. Тексерілді, 16 тамыз 2025.
  15. 1 2 3 Путин прибыл на Аляску (орыс.). РИА Новости. (15 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 15 тамыз 2025. Тексерілді, 16 тамыз 2025.
  16. 1 2 3 4 На Аляске начались переговоры Путина и Трампа (орыс.). Deutsche Welle. (15 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 15 тамыз 2025. Тексерілді, 15 тамыз 2025.
  17. 1 2 3 4 5 6 Вишневская, Ева Путин и Трамп начали переговоры на Аляске. Онлайн исторического саммита (орыс.). Газета.ru. (15 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 15 тамыз 2025. Тексерілді, 15 тамыз 2025.
  18. 1 2 3 4 Live updates: Trump and Putin begin Ukraine peace summit in Alaska (ағыл.). NBC News. (15 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 15 тамыз 2025. Тексерілді, 15 тамыз 2025.
  19. 1 2 3 4 Aditi Sangal & Tori B. Powell & Laura Sharman & Angus Watson & Sana Noor Haq & Christian Edwards & Sophie Tanno & Adrienne Vogt & Kevin Liptak Trump and Putin are now holding their high-stakes summit in Alaska (ағыл.). CNN. (15 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 15 тамыз 2025. Тексерілді, 15 тамыз 2025.
  20. ↑ Путин прилетел на Аляску на встречу с Трампом (орыс.). РБК. (15 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 15 тамыз 2025. Тексерілді, 15 тамыз 2025.
  21. ↑ Саммит на Аляске: Путин и Трамп начали переговоры в узком составе, но не наедине (орыс.). BBC News Русская служба. (15 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 15 тамыз 2025. Тексерілді, 15 тамыз 2025.
  22. 1 2 3 4 Бегунков, Владимир Главное о саммите Трамп-Путин: прогресс есть, сделки нет (орыс.). Deutsche Welle. (16 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 16 тамыз 2025. Тексерілді, 16 тамыз 2025.
  23. 1 2 3 4 5 Путин и Трамп рассказали о переговорах на Аляске. Онлайн исторического саммита (орыс.). Газета.ru. (16 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 16 тамыз 2025. Тексерілді, 16 тамыз 2025.
  24. 1 2 Атрибуты вместо смыслов. Каковы итоги встречи Трампа и Путина на Аляске (орыс.). BBC News Русская служба. (16 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 16 тамыз 2025. Тексерілді, 16 тамыз 2025.
  25. ↑ Путин и Трамп подвели итоги встречи в узком составе на Аляске (орыс.). РИА Новости. (16 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 16 тамыз 2025. Тексерілді, 16 тамыз 2025.
  26. ↑ На Аляске отменили обед Путина и Трампа после саммита России и США (орыс.). РБК. (16 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 16 тамыз 2025. Тексерілді, 16 тамыз 2025.
  27. ↑ Как эксперты оценивают итоги саммита Путина и Трампа на Аляске (орыс.). РБК. (16 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 16 тамыз 2025. Тексерілді, 16 тамыз 2025.
  28. ↑ The Guardian view on the Alaska summit: there must be no more gifts to Vladimir Putin (ағыл.). The Guardian. (17 тамыз 2025). Тексерілді, 19 тамыз 2025.
  29. ↑ No Ukraine ceasefire but a PR victory for Putin: key takeaways from Trump's Alaska summit (ағыл.). The Guardian. (16 тамыз 2025). Тексерілді, 19 тамыз 2025.
  30. ↑ Bobby Ghosh Trump is Frequently Seduced By Summits, but He Failed to Deliver Again in Alaska (ағыл.). Time. (17 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 16 тамыз 2025. Тексерілді, 19 тамыз 2025.
  31. ↑ Putin’s Alaska triumph (ағыл.). POLITICO. (16 тамыз 2025). Тексерілді, 22 тамыз 2025.
  32. ↑ «Удачный день и бесценный подарок для Путина» Что пишет мировая пресса о саммите на Аляске, который едва ли приблизил окончание войны (орыс.). Meduza. Басты дереккөзінен мұрағатталған 22 тамыз 2025. Тексерілді, 22 тамыз 2025.
  33. ↑ Lemire, Jonathan Well, What Did You Think Would Happen? (ағыл.). The Atlantic. (16 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 17 тамыз 2025. Тексерілді, 23 тамыз 2025.
  34. ↑ Fear of a new Oval Office fiasco over Ukraine  (ағыл.). — The Economist. — ISSN 0013-0613.
  35. ↑ Board, The Editorial Opinion | What Kind of Peace in Ukraine? (ағыл.). The Wall Street Journal. Басты дереккөзінен мұрағатталған 24 тамыз 2025. Тексерілді, 23 тамыз 2025.
  36. ↑ An incompetent way to pursue peace in Ukraine (ағыл.). www.ft.com. Басты дереккөзінен мұрағатталған 23 тамыз 2025. Тексерілді, 23 тамыз 2025.
  37. ↑ BBC News | Русская служба (орыс.). Telegram. Басты дереккөзінен мұрағатталған 22 тамыз 2025. Тексерілді, 22 тамыз 2025.
  38. ↑ Geman, Ben The fading threat of new Trump oil sanctions (ағыл.). Axios. (18 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 21 тамыз 2025. Тексерілді, 23 тамыз 2025.
  39. ↑ Callum Sutherland Trump Tells Zelensky to Forgo Regaining Crimea and Joining NATO Ahead of White House meeting (ағыл.). Time. (18 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 24 тамыз 2025. Тексерілді, 23 тамыз 2025.
  40. ↑ Rowlands, Nils Adler,Brian Osgood,Lyndal Trump-Zelenskyy meeting updates: US to arrange Russia-Ukraine summit (ағыл.). Al Jazeera. Басты дереккөзінен мұрағатталған 21 тамыз 2025. Тексерілді, 23 тамыз 2025.
  41. 1 2 Zelensky says he is ready to meet Putin after Trump calls Russian leader (ағыл.). BBC News. Басты дереккөзінен мұрағатталған 24 тамыз 2025. Тексерілді, 23 тамыз 2025.
  42. ↑ Trump-Zelensky: Four key takeaways from Ukraine talks in Washington (ағыл.). www.bbc.com. (19 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 19 тамыз 2025. Тексерілді, 23 тамыз 2025.
  43. ↑ Roth, Andrew. All smoke but no fire as Zelenskyy emerges unbruised after Trump meet  (ағыл.) (18 тамыз 2025). Тексерілді 23 тамыздың 2025.
  44. ↑ Seven European Leaders Rush to Join Zelensky at the White House  (ағыл.) (18 August 2025). Тексерілді 23 тамыздың 2025.
  45. ↑ Lawler, Barak Ravid,Dave Trump calls Putin at White House summit to arrange talks with Zelensky (ағыл.). Axios. (18 тамыз 2025). Басты дереккөзінен мұрағатталған 21 тамыз 2025. Тексерілді, 23 тамыз 2025.
  46. ↑ Trump interrupts talks with European leaders to call Putin, says EU diplomat  (ағыл.) (18 August 2025). Тексерілді 23 тамыздың 2025.
«https://kk.wikipedia.org/w/index.php?title=Аляскадағы_Ресей_—_АҚШ_саммиті_(2025)&oldid=3648193» бетінен алынған