Алға ауданы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Навигацияға өту Іздеуге өту
Қазақстан ауданы
Алға ауданы
Елтаңбасы
Елтаңбасы
Әкімшілігі
Облысы

Ақтөбе облысы

Аудан орталығы

Алға

Ауылдық округтер саны

12

Қалалық әкімдіктер саны

1

Ауыл саны

29

Қала саны

1

Әкімі

Ержанов Нұрбол Бахитжанұлы[1]

Тарихы мен географиясы
Координаттары

50°04′37″ с. е. 58°17′04″ ш. б. / 50.07694° с. е. 58.28444° ш. б. / 50.07694; 58.28444 (G) (O) (Я)Координаттар: 50°04′37″ с. е. 58°17′04″ ш. б. / 50.07694° с. е. 58.28444° ш. б. / 50.07694; 58.28444 (G) (O) (Я)

Құрылған уақыты

1933

Жер аумағы

7,5 мың км²

Уақыт белдеуі

UTC+5:00

Тұрғындары
Тұрғыны

40783[2] адам (2019)

Тығыздығы

5,38 адам/км²

Ұлттық құрамы

қазақтар (80,61%), орыстар (10,15%), украиндар (4,23%), немістер (1,08%), беларустар (0,20%), татарлар (0,78%), басқалары (2,95%)[3][4]

Сандық идентификаторлары
Пошта индексі

030200-030214[5]

Автомобиль коды

04

Қазақстан картасындағы Алға ауданы

Облыс картасындағы Алға ауданы

Алға ауданы Ақтөбе облысының солтүстігіндегі әкімшілік бөлініс.

Географиялық орны[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Батысында Қобда, солтүстігінде Мартөк ауданы мен Ақтөбе қаласы, шығысында Хромтау, оңтүстігінде Мұғалжар, Темір аудандарымен шектеседі. Аудан орталығы – Алға қаласы.

Халқы[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Тұрғыны 40783 адам (2019). Ұлттық құрамы: қазақтар (80,61%), орыстар (10,15%), украиндар (4,23%), немістер (1,08%), беларустар (0,20%), татарлар (0,78%), басқалары (2,95%).

Әкімшілік бөлінісі[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Аудандағы 30 елді мекен, 1 қалалық, 12 ауылдық округке біріктірілген:

Ауылдық округ/қала Халқы (2009) Елді мекендері
Ақай ауылдық округі 791 Ақай, Көлтабан ауылдары
Алға қалалық әкімдігі 19705 Алға қаласы
Бесқоспа ауылдық округі 1568 Есет батыр Көкіұлы, Қызылту ауылдары
Бестамақ ауылдық округі 3650 Бестамақ, Бесқоспа ауылдары
Қарабұлақ ауылдық округі 761 Қарабұлақ, Амангелді ауылдары
Қарағаш ауылдық округі 1251 Самбай, Нұрбұлақ ауылдары
Қарақобда ауылдық округі 897 Қарақобда, Ерназар, Құмсай ауылдары
Қарақұдық ауылдық округі 1542 Қарақұдық, Көктоғай, Тікқайың ауылдары
Маржанбұлақ ауылдық округі 1948 Маржанбұлақ, Қайыңдысай ауылдары
Сарықобда ауылдық округі 908 Сарықобда, Болгарка ауылдары
Тамды ауылдық округі 2603 Тамды, Еркінкүш, Талдысай ауылдары
Тоқмансай ауылдық округі 1396 Қайнар, Тоқмансай ауылдары, Тоқмансай темір жол бекеті
Үшқұдық ауылдық округі 1341 Үшқұдық, Ақсазды, Жерұйық ауылдары

Ірі елді мекендері[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Атауы Статусы Халқы (2009)
Алға қала 19705
Бестамақ ауыл 3332
Тамды ауыл 2081
Маржанбұлақ (Прогресс) ауыл 1496
Есет батыр Көкіұлы (Павловка) ауыл 1458
Үшқұдық (Богословка) ауыл 1032
Қарақұдық ауыл 846
Қайнар (Октябрьское) ауыл 845
Самбай ауыл 816
Ақай (Ильинка) ауыл 624
Қарақобда ауыл 540
Қарабұлақ ауыл 530

Жер бедері[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Алға ауданының жері негізінен қыратты жазық (биіктігі 200 – 400 м). Солтүстік-батысында Тасқоралы тауы (биіктігі 386,7 м), оңтүстік-батысында Бесоба тауы орналасқан (биіктігі 324 м). Олардан басқа Аққұдық, Қарамең, Керуентау, Ақшоқы, Қайқы, Есет, Бесоба, Қаратөбе, Нартау, Тасшоқы таулары бар. Кен қазбаларынан тас көмір, мұнай, фосфорит, құрылыс материалдары, т.б. кездеседі.

Климаты[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Климаты тым континенттік, қысы суық, жазы ыстық, қуаң. Қаңтардың орташа температурасы –15 – 16°С, шілдеде 22 – 23°С. Жауын-шашынның жылдық мөлшері 200 – 250 мм шамасында.

Өзендері[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Аудан жерінен оңтүстікке қарай Елек, Сарықобда, Қарақобда және олардың салалары Тәңірберген, Талдысай, Батпақты, Сазды, т.б. өзендері ағып өтеді.

Топырағы, өсімдігі мен жануарлар дүниесі[өңдеу | қайнарын өңдеу]

Топырағы негізінен қызғылт қоңыр, сортаң қызғылт қоңыр болып келеді. Өсімдіктерден жусан, бетеге, боз шөптері өседі. Аңдардан қасқыр, түлкі, қарсақ, күзен, борсық; тұяқтылардан бөкен, елік; құстардан дуадақ, тырна, бүркіт, қаз, үйрек мекендейді. Ауданда ауыл шаруашылығы (астық) мен мал шаруашылығы (ірі қара, қой, жылқы, шошқа) жақсы дамыған. Минералдық тыңайтқыштар өндіретін Ақтөбе «Нитрохим», «Неохим» химия кәсіпорындары, нан, май зауыттары бар. Орынбор – Ташкент темір жолы, республикалық маңызы бар Ақтөбе – Атырау автомобиль жолы аудан аумағынан өтеді.[6]

Дереккөздер[өңдеу | қайнарын өңдеу]