Амангелді ауданы

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Қазақстан ауданы
Амангелді ауданы
Елтаңбасы
Елтаңбасы
Әкімшілігі
Облысы

Қостанай облысы

Аудан орталығы

Амангелді

Ауылдық округтер саны

11

Ауыл саны

30

Әкімі

Өтегенов Нұржан Қайыржанұлы[1]

Тарихы мен географиясы
Құрылған уақыты

17 қаңтар 1928 жыл

Координаттары

49°52′12″ с. е. 65°19′12″ ш. б. / 49.87000° с. е. 65.32000° ш. б. / 49.87000; 65.32000 (G) (O) (Я)Координаттар: 49°52′12″ с. е. 65°19′12″ ш. б. / 49.87000° с. е. 65.32000° ш. б. / 49.87000; 65.32000 (G) (O) (Я)

Жер аумағы

22,6 мың км²

Уақыт белдеуі

UTC+6:00

Тұрғындары
Тұрғыны

17 355[2] адам (2016)

Ұлттық құрамы

қазақтар (98,46%)[2]

Сандық идентификаторлары
Автомобиль коды

10

[kostanay.gov.kz kostanay.gov.kz]

Қазақстан картасындағы Амангелді ауданы

Амангелді ауданыҚостанай облысының оңтүстік-шығысындағы әкімшілік бөлініс.

Аумағы — 27,8 мың км².

Тұрғыны — 17,4 мың адам, орташа тығыздығы 1 км²-ге 0,6 адамнан келеді (2016).

Алғаш Батпаққара ауданы деген атпен 1928 жылы құрылды. 1936 жылы оған халық батыры Амангелді есімі берілді. Аудандағы 30 елді мекен 11 ауылдық округке біріктірілген. Аудан орталығы — Амангелді ауылы.

Торғай үстіртінің оңтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан. Оңтүстік-шығысын Жыланшықтүрме (абсолюттік биіктігі 250–300 м) қыраты, Айғыржал (300–350 м) және Қырғыш тауларының солтүстік сілемдері (500 м) алып жатыр. Батыс жағының едәуір бөлігін “Торғай қолаты” деп аталатын ескі аңғардың шығыс беткейі қамтиды. Оған шығысынан Сарыөзен, Торғай, Жыланшық өзендерінің аңғарлары келіп түйіседі. Жер бедері ойлы-қырлы, таулы-ойысты болып келеді. Кен байлықтары: қоңыр көмір, темір кентасы, боксит және құрылыс материалдары.

Климаты тым континенттік, қысы суық, жазы ыстық және қуаң. Қаңтардың орташа температурасы — -16–-22°С, шілдеде — 22–24°С. Жауын-шашынның жылдық мөлшері — 250–350 мм.

Аудан Торғай, Ұлы Жыланшық өзендерінің бас жағы мен салалары — Сарыөзен, Жалдама және Қараторғайдың орта және төменгі ағыстары алабын қамтиды. Сарыөзеннің салалары — Үлкен Дәмді, Мойылды және Жалдама өзендері және Амангелді бөгені жер суғаруға кеңінен пайдаланылады. Аудан аумағында Балықты, Топалаң, Қоғалыкөл, Шақпақ, т.б. көлдер бар. Топырағы солтүстік пен солтүстік-шығыста қоңыр, оңтүстік мен оңтүстік-шығысында ашық қоңыр. Сортаң топырақ та кездеседі. Ауданның Торғай және оның саласы Жалдама өзендеріне дейінгі солтүстік бөлігін жусан аралас бетегелі, селеулі, жусанды, көкпекті шөп өскен құрғақ дала алып жатыр. Оңт-ндегі шөлейт аймақта ақ жусан, көде, еркек шөп, қара жусан, көкпек және бұйырғын өседі. Өзен жағалауында, ойпаңдарда галофит өсімдіктері аралас бидайықты, өлеңшөпті шалғын өседі. Ауыл шаруашылық жерінің аумағы — 2689,6 мың га. Оның ішінде егістік — 244,0 мың га, шабындық — 95,2 мың га, жайылым — 2339,4 мың га (2006). Аудан аумағын Қостанай–Амангелді, Амангелді–Арқалық, Арқалық–Есіл автомобиль жолдары, Арқалық–Есіл темір жолының оңтүстік бөлігі басып өтеді.

Аудан көлемінде табиғи су арналарынан Торғай, Тасты, Қарынсалды, Улы Жыланшық, Қабырға, Қабырға, Байғабыл, Сымтас, Қарасу, Мойылды, Сарыөзен, Жалдама сияқты өзендер мен көптеген ірілі-ұсақ көлдер бар. Су айдындарында шортан, алабұға, ішінара, тұқы, сазан балық түрлері тараған. Жабайы аңдардан: қасқыр, түлкі, киік-сайғақ, борсық, ондатра, жабайы шошқа, қоян, дала бүркіті, көкек, қарға, ұзақ, сауысқан, жабайы көгершін, тоқылдақ, аққу, тырна, дуадақ, кекілік, бөдене тағы да басқа түрлері бар.

Аудан қалыпты көлік желілерімен қамтамасыз етілген. Жалпы пайдаланыстағы авто көлік жолдарының ұзындығы — 806 шақырым, оның ішінде 262 шақырым — асфальтталған жолдар.

Аудан аумағына кіретің өңірлер

Аймақ картасы

Дереккөздер

  1. Әкім аппаратының құрылымы және аппарат қызметкерлерінің тізімі. Амангелді ауданы әкімдігінiн ресми интернет - ресурсы. Тексерілді, 5 желтоқсан 2016.
  2. a b 2016 жылғы 1 қаңтарға Қазақстан Республикасы облыстары, қалалары, аудандары, аудан орталықтары және кенттері бойынша халықтың жынысына қарай саны. Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігінің Статистика комитеті. Тексерілді, 26 ақпан 2016.

Сыртқы сілтемелер