Аман Мәделханұлы Абасилов

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Аман Мәделханұлы Абасилов
Туған күні

1966 жылы 9 қазан

Туған жері

Қызылорда облысы, Шиелі ауданы, Майлытоғай ауылы

Азаматтығы

Қазақстан

Ұлты

қазақ

Жұбайы

Айман Жақанқызы

Балалары

Бөгенбай, Данабек

Аман Мәделханұлы Абасилов - қазақ тілі мен əдебиеті жəне журналистика кафедрасының қауымдастырылған профессоры. Филология ғылымдарының кандидаты, қауымдастырылған профессор, социолингвист-ғалым Аман Мəделханұлы Абасилов 1966 жылы 9 қазанда Қызылорда облысы, Шиелі ауданы, Майлытоғай ауылында дүниеге келген.

Өмірбаяны[өңдеу]

1992 жылы Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетінің филология факультетін бітірген соң, Білім министрлігінің арнайы жолдамасымен қазіргі Астана қаласындағы С.Сейфуллин атындағы Педагогикалық университетіне оқытушылық қызметке орналасады. 1995 жылы Абай атындағы Алматы мемлекеттік университетінің аспирантурасына қабылданып, Жалпы тіл білімі жəне тіл тарихы кафедрасының аспиранты болады. Ғылым жолындағы ізденісін тіл білімінің жаңа бір саласы - əлеуметтік лингвистикамен байланыстырады. Ғылымның осы бағытында бұрын өзі қызмет еткен Қазақстанның солтүстік аймағындағы мемлекеттік тіл проблемаларымен айналысады. Филология ғылымдарының докторы, профессор Бақытжан Хасанұлының жетекшілігімен 1989 жылы 14 қыркүйекте əл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық мемлекеттік университеті жанындағы диссертациялық кеңесте «Қазақстан Республикасының солтүстік аймағындағы мемлекеттік тілдің социолингвистикалық проблемалары: оларды шешу жолдары» деген тақырыпта диссертациялық жұмысын қорғайды. 1989 жылдан Қорқыт ата атындағы Қызылорда мемлекеттік университетінің қазақ тілі кафедрасында аға оқытушы, 2007-2013 жылдары кафедра меңгерушісі, 2014 жылдан кафедраның қауымдастырылған профессоры қызметін атқарып келеді. Республика, облыс көлемінде тіл саясаты, мемлекеттік тіл мəселелері, тіл тазалығы мен мəдениеті, қазақ əдеби тілі, оның нормалары мен стильдері, терминология, əліпби, қостілділік т.б. мəселелермен тұрақты айналысып жүрген тіл маманы, білікті, жаңашыл ұстаз. Қазақстандық əлеуметтік лингвистика ілімінің дамуына өзіндік үлес қосып келе жатқан ғалымдардың бірі. Ол осы салада 70-дан астам мақала жариялаған, 2 оқу құралының, 1 монография, бірнеше авторлық бірлестіктегі ғылыми жианақтардың авторы.

Отбасы[өңдеу]

Отбасылы, əйелі - Айман Жақанқызы, А.Байтұрсынов атындағы No211 орта мектеп директорының орынбасаы, жоғары санатты мұғалімі. Екі ұлы бар: Бөгенбай – Қазақстан-Қызылорда телеарнасында телеоператор, Данабек – əл-Фааби атындағы қазақ ұлттық университетінің студенті.

Марапаттаулары[өңдеу]

  • Аман Маделханұлы оқу-тəрбие жұмыстарындағы үлгілі еңбегі жəне университеттің қоғамдық өміріне белсене араласып, елеулі үлес қосқаны үшін университет ректорының алғыс хатымен (2001)
  • Білім беру саласындағы шығармашылық істермен қатар қоғамдық жұмыстарға белсене араласқаны үшін Білім жəне ғылым қызметкерлері кəсіподағының облыстық комитетінің құрмет грамотасымен (2002 ж.)
  • Қазақстан Республикасының мемлекеттік тіл саясатын жүзеге асыруға қосқан үлесі үшін Мəдениет жəне ақпарат министрлігі, Тіл комитетінің алғыс хатымен (29 қыркүйек, 2006 ж.)
  • Сыр елі қаламгерлерінің 200 томдық «Сырдария кітапханасы» антологиясының шығуына қосқан үлесі үшін облыс əкімінің алғыс хатымен, мемлекеттік тілді дамыту мен қолдану аясын кеңейтуге қосқан елеулі үлесі үшін Қызылорда облыстық тілдерді дамыту жөніндегі басқарманың алғыс хатымен (2010 ж.)
  • Қызылорда облысының дамуына елеулі үлес қосқаны үшін «Қызылорда облысына – 70 жыл» меделімен
  • Қазақстан Республикасы Президентінің 2011 жылғы 10 қарашадағы Жарлығы бойынша «Қазақстан Республикасының тəуелсіздігіне 20 жыл», «Қазақстан халқы ассамбеясының 20 жыл» мерекелік медалімен
  • ​2015 жылы «Тіл жанашыры» құрмет белгісімен марапатталды.

Кітаптары[өңдеу]

  1. Алматы облысындағы тілдік ахуал (əлеуметтік жəне аналитикалық зерттеу) -Алматы: Мемлекеттік тілді дамыту институты, 2012. – 88 бет.
  2. Алматы облысындағы тілдік ахуал (əлеуметтік лингвистикалық зерттеу нəтижелері). Монография. - Алматы: Мемлекеттік тілді дамыту институты, 2013. – 100 бет.
  3. Тіл оқыту орталықтары: қалыптасуы мен дамуы, нарықтағы қызметі (əлеуметтік жəне аналитикалық зерттеу) Ұжымдық монография. –Астана: «Іскер» бизнес академиясы, 2013. - 187 бет.
  4. Тіл орталықтарына аудит жүргізу əдістемесі. Ұжымдық монография. –Астана: «Іскер» бизнес академиясы,2013. - 58 бет.
  5. Əлеуметтік лингвистик. Оқу құралы. –Астана: Ш.Шаяхметов атындағы тілдерді дамытудың республикалық үйлестіру-əдістемелік орталығы, 2016. – 250 бет.
  6. Əлеуметтік лингвистика сөздігі. Оқу құралы. –Астана: Ш.Шаяхметов атындағы тілдерді дамытудың республикалық үйлестіру-əдістемелік орталығы, 2016. – 168 бет.
  7. Қазақстандағы мемлекеттік тілдің қазіргі ахуалы: Монография. - Алматы: Мемлекеттік тілді дамыту институты, 2016. -428 б. (авторлық бірлестікте).
  8. Развитие фнкционирование госдарственного языка в суверенном Казахстане. – Алматы: Институт разития госдарственного языка, 2016. - С. 456 (Авторский коллектив).
  9. Мемлекеттік тілдің Қазақстан Республикасының солтүстік аймағындағы қызметі: социолингвистикалық проблемалары, оларды шешу жолдары. Филология ғылымдарының кандидаты ғылыми дəрежесін алу үшін дайындалған диссертация. -Алматы, 1998. -150 бет.

Мақалалары[өңдеу]

  1. əл-Фараби тілдік орта мен шешендік өнердің тəрбиелік мəні туралы //«əл-Фарабидің шығыс халықтарының мəдениеті мен тарихындағы орны». Халықаралық ғылыми-теориялық конференция материалдары. (А.Құмаровамен бірлесе жазылған)Жинақ. -Алматы, 1994. 42-44- бб.
  2. С.Сейфуллиннің əлеуметтік лингвистикалық мұрасы // Сарыарқа. 1994. No 6. 15-16 -бб.
  3. Ақмола облысының тілдік жағдайы // Қазіргі қазақ тілі теориясы мен оны оқыту əдістемесінің мəселелері. Жинақ. -Алматы: АлМУ, 1995. 34-42-бб.
  4. Мемлекеттік тіл – көптілділік жағдайында əлеуметтік қажеттілік //

Қазақ тілі тарихының мəселелері. Жинақ. -Алматы: АлМУ, 1997. ​65-72 -бб.

  1. Мемлекеттік тілді аймақтық тұрғыдан дамыту – Қазақстан үшін

тиімді жол // ҚР ҰҒА Хабаршысы. Тіл, əдебиет сериясы. No 1. -Алматы, 1998.102-108 -бб.

  1. Солтүстік аймақтың əлеуметтік лингвистикалық ақуалы // Қазақ тілі мен əдебиеті. No 9-10. -Алматы, 1998. 95-102 -бб.
  2. Мемлекеттік тілдің Қазақстан Республикасының солтүстік аймағындағы қызметі: социолингвистикалық проблемалары, оларды шешу жолдары // Филология ғылымдарының кандидаты ғылыми дəрежесін алу үшін дайындалған диссертация. Алматы, 1998. -150 бет.
  3. Тілдің тірегі нық болсын // Сыр бойы. 19 ақпан, 1998.
  4. Сəкеннің лингвистикалық мұрасы // Сыр бойы. 27 қаңтар, 1998.
  5. Қазақ тілін мемлекеттік мəртебесінде дамыту – Қазақстан

Республикасындағы тіл туралы заңының негізгі қағидасы // Мемлекеттік тіл: терминология, іс қағаздары мен бұқаралық ақпарат құралдарының тілі. Қ.Жұбановтың 100 жылдығына арналған республикалық ғылыми-тəжірибелік конференция материалдары. Жинақ. –Астана, 1999. 316-320 -бб.

  1. Тіл төркіні // Сыр бойы. 15 қараша, 2001.​
  2. Терминологияны жүйелеу – тіл дамытудың басты шарттарының бірі // Қазақ терминологиясының өзекті мəселелері. Республикалық ғылыми-практикалық конференцияның материалдары. Жинақ. –Астана, 2002. 57-60- бб.
  3. Ана тілін ардақтаған // Сыр бойы. 24 сəуір, 2004 (Б.Кəрібозовпен бірлесе жазылған).
  4. Мемлекеттік тілді оқытудың əлеуметтік-лингвистикалық негіздері // Мемлекеттік тілді оқытудың өзекті мəселелері атты республикалық семинар. Жинақ. -Астана, 7 қазан, 2005 жыл. 25-30 -бб.
  5. Қызылорда облысындағы тілдер: əлеуметтік лингвистикалық сипаттамалары // Сыр өңірі: өткені, бүгіні жəне болашағы. Республикалық ғылыми-теориялық конференция. -Қызылорда, 14-15 қазан, 2005. 78-82-бб.
  6. Тіл меңгерудің əлеуметтік лингвистикалық өлшемдері // Үздіксіз кəсіби білім беру: проблемалары мен болашағы атты республикалық ғылыми-тəжірибелік конференция материалдары. Жинақ. – Қызылорда, 2005. 98-99- бб.
  7. Терминология жəне терминжасам мəселелері // Əділет органдарында мемлекеттік тілдің іс қағаздар жүргізудегі қолданысын одан əрі жетілдірудің өзекті мəселелері атты аймақтық семинар материалдары. Жинақ. -Қызылорда, 2006. 20-26 -бб.
  8. Алпысқа келген ағам бар (проф. Ж.Сəдуақасұлының 60 жас мерейтойына арналған эссе.) // Ақмешіт апталығы. 10 наурыз, 2006.
  9. Магистранттарға əлеуметтік лингвистикалық ілімді оқытудың кейбір мəселелері // Үздіксіз кəсіби білім беру: проблемалары мен болашағы. Республикалық ғылыми-тəжірибелік конференция. -Қызылорда, 2006. 45-48 -бб және т.б.