Аниме

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Википе-тан

Анимежапон. アニメ  [anʲime], ағылш. animation сөзінен — анимация) — жапондық анимация. Басқа елдердің анимациясына қарағанда, шығарылатын анименің орасан зор бөлігі жасөсіпрімдер мен ересек адамдарға арналған, сондай-ақ өзіндік сурет салу стилімен және жанрларының әртүрлігімен ерекшеленеді. Соның арқасында бүкіл әлемге танымал.


Аниме тарихы 20 ғасырдан басталады, жапон кинорежиссерлері Батыста ойлап тапқан анимация әдістерімен тәжірибе жасай бастады. Ең көне жапондық анимация «Катсудо Шашин» бар болғаны 3 секундқа созылады. Алғашқы анименің бірі-самурай жаңа қылышын сынап көргісі келетін, бірақ қала тұрғынынан жеңілген 1917 жылы көрсетілген екі минуттық «Намакура Гатана» комедиялық фильмі болды. Жапондық анимацияның пионерлері Шимокава Отен, Джуничи Кочи және Сейтаро Китаяма болды. Сол кездегі ең танымал және қол жетімді әдістердің бірі-аниматорлар Санае Ямамото, Ясудзи Мурата [en] және Ноборо Офудзи [en] сияқты аниматорлар қолданған кесілген анимация әдісі. Кейінірек қолданбалы анимация техникасы да тарады. Кензо Масаока мен Мицуо Сео сияқты басқа аниматорлар да анимациялық фильмдерді оқу -насихаттық мақсатта қолдана отырып, үлкен жетістіктерге жетті. Алғашқы дыбыстық аниме - 1933 жылы Масаока түсірген «Чикара Онна но Йо но Нака» қысқаметражды фильмі. 1940 жылға қарай Шин Мангаха Шудан мен Шин Ниппон Мангака сияқты мультфильмдер мен суретшілер ұйымдары құрыла бастады. Ол кезде аниме мемлекеттік насихат құралы ретінде белсенді қолданылды. Алғашқы толықметражды анимациялық фильмдердің бірі-Momotarou: Umi no Shinpei, режиссері Мицуо Сео 1945 ж .; фильмнің демеушісі Жапон империялық флот болды.

Осаму Тезука қазіргі аниме дәстүрінің негізін қалаушы болды, ол кейіннен заманауи аниме сериясына айналатынның негізін қалады. Мысалы, Тезука Диснейден несие алып, эмоцияны жеткізу үшін кейіпкерлердің үлкен көздерін қолдануды дамытты; оның жетекшілігімен алғашқы анимеге жатқызуға болатын алғашқы туындылар пайда болды. Тезуканың алғашқы жұмысы «Шин Такарадзима» мангасы болды. Кейіннен ол Tetsuwan Atomu (Astro Boy) деп аталатын манга құрды, ол оған сәттілік әкелді. 1970 жылдарға қарай манга танымалдығы айтарлықтай өсті, көптеген шығармалар анимацияланды. Тезуканы жұмысына байланысты жиі «аңыз» және «манга мен аниме құдайы» деп атаған.

Шамамен ғасырлық аниме тарихында ол анимациядағы алғашқы эксперименттерден, Тезука фильмдерінен бастап, бүкіл әлем бойынша қазіргі кездегі үлкен танымалдылыққа дейін ұзақ жолды басып өтті. Жылдар өте келе балаларға арналған аниме сюжеттері күрделене түсті, талқыланған мәселелер күрделене түсті.

Жасөспірімдер аудиториясына арналған аниме сериясы пайда болды - он төрт жастан асқан ұлдар мен қыздар. Бұл сериялар ересектер арасында, сирек жағдайларда, қартайғанға дейін өз жанкүйерлерін тапты. Аниме өзінің дамуында бірнеше жыл бұрын пайда болған мангадан сәл артта қалды және сол кезде жапон халқының барлық топтары арасында танымал болды.

Бүгінгі таңда аниме - бұл балаларға арналған телехикаяларды (кодомо жанры) біріктіретін бірегей мәдени қабат. Аниме өзінің бастапқы мағынасында және жасөспірімдер шығармалары, әдетте өте байсалды және ересектерге арналған - шонен (ер балаларға арналған аниме), шоджо (аниме) қыздарға арналған) және тіпті толыққанды «ересек» аниме (сеинен мен джосей). Хентай - порнографиялық бағыттағы аниме, яои мен юри - сәйкес жыныстағы адамдар - ерлер немесе әйелдер арасындағы қарым -қатынас (әдетте романтикалық) туралы айтатын аниме бөлек бағытта ерекшеленді.

Анименің шыңы режиссер Хаяо Миядзакидің жұмысы деп саналады. «Оның рухы алыс» фильмі Берлин кинофестивалінің «Ең жақсы мультфильм» емес, «Үздік фильм» номинациясын жеңіп алған алғашқы және жалғыз анимациялық фильм болды.

Ерекшеліктері[өңдеу]

Жапондық анимацияның көбісінің белгілі бір бөлігі ересек аудиторияға арналған. Бұл анименің философиялық және идеологиялық мазмұнына көп көңіл бөлінуінде көрінеді. Аниме шағын, арнайы аудиторияға арналып жасалады. Бөліну критериялары ретінде көрерменнің жасы, жынысы, психологиялық типі болуы мүмкін.

Суреттеу[өңдеу]

Анимемен бейтаныс адамдар көбінесе анименің ерекшілігі ретінде ең алдымен кейіпкерлердің рабайсыз үлкен көздерін атайды. Турада, бұл стиль батыстық мультипликация дәстүрлерінің әсерінен туындаған. Және аниме-кейіпкерлер олардан көздерінің үлкендігімен қоса, олардың суреттелуіне егжей-тегжей көңіл бөлінуімен ерекшеленеді. Көздерінің суреттелуі арқылы кейіпкерге сипаттама беруге болады. Жағымды, ықлас, көңілді кейіпкерлер — үлкен, жылтырлаған, өмірге толы көздерге ие. Жағымсыз, жабық кейіпкерлердің көздері сәл тартылған, жартылай жабылған немесе кекілмен жабылған болады. Олардың көздерін жыртқыш құстың немесе жыланың көздеріне ұқсатып салады. Шаштар да кейіпкерді сипаттауға мүкіндік береді. Мәселен, жирен шаштар қызу мінезді, сары шаштар шетелдікті білдіреді (жапондықтардың басым бөлігі қара түсті шаштарға ие).

Музыка мен дыбыс[өңдеу]

Киноматографтегідей анимеде көрермендерге эмоцияларды жеткізу үшін дыбыстық және музыкалық мазмұнға көп көңіл бөлінеді. Танымал әртістер мен топтармен әнделетін "ашушы және жабушы өлеңдер" анименің ажырамас бөлігі болып табылады. Анимедегі рольдерді дыбыстайтын актерлерді "сейю" деп атайды. Сейю мамандығы Жапоняда жақсы дамыған. Осыған байланысты аниме-сериалдардағы дыбыстау шетелдік жұмыстарға қарағанда аса ерекшеленеді.

Аниме жанрлары[өңдеу]

Мақсатты аудитория бойынша[өңдеу]

  • Кодомо — балаларға (12 жасқа дейінгі) арналған аниме және манга.
  • Сёнен — жасөспірімдерге (12 жастан 16-18 жасқа дейінгі) арналған аниме.
  • Сёдзе — жасөспірім қыздарға (12 жастан 16-18 жасқа дейінгі) арналған аниме.
  • Сейнен — ер адамдарға (18-ден 25-40 дейін) арналғын аниме және манга (от 18 до 25-40 лет).
  • Джосей — әйел адамдарға арналған аниме.

Антураж бен технологиялар бойынша[өңдеу]

  • Ме́ха — "Қарулы адамтәріздес алып роботтар" немесе мехаларды белсенді қолданылуымен ерекшеленеді.

Киноматографпен ұқсас жанрлар[өңдеу]

  • Киберпанк — компьтерлік технологияларға толы болашақ әлем жайындағы аниме.
  • Фэнтези — "Қылыш пен магияға" негізделген әлемді баяндайтын аниме.
  • Апокалиптика — Ақыр Заман туралы әңгімелейтін аниме жанры.
  • Постапокалиптика — Әлемнің соңы. Ақыр Заманан кейінгі өмірді баяндайтын аниме.
  • Романтика — романтикалық қарым-қатынастар туралы аниме.
  • Мистика — өзге әлемдер мен тылсым күштер туралы аниме.
  • Slice of life (Күнделікті өмір) — күнделікті өмір туралы аниме.
  • Драма - мәйіті оқиға туралы аниме.
  • Комедия - күлкілі жақтарын көрсету мақсатымен көрсетілетін аниме.

Басқа да жанрлар[өңдеу]

  • Исекай — басты кейіпкер немесе кейіпкерлер параллель әлемдер арасында, әдетте қазіргі Жапония әлемі мен қиял әлемі арасында қозғалатын аниме түрі.
  • Каваий — "өте сүйкімді" деген мағынаны білдіреді.
  • Сёдзе-ай — қыздардың арасындағы махаббат туралы аниме.
  • Сёнен-ай — жігіттердің арасындағы махаббат туралы аниме.
  • Психологиялық триллер — адам жанының күйзелісі туралы аниме. Басты кейіпкерлер қиын өмірлік жағдайларға түсіп, күрделі психологиялық өзгерістерге ұшырайды.
  • Сётакон- жасы кішкентай балалардың қатысы бар романтика туралы аниме.
  • Хентай- жапондық анимацияның жанры (аниме), комикстер (манга), сондай-ақ олардың негізгі элементтері эротикалық немесе порнографиялық көріністерде сәйкес стильдің суреттері.
  • Этти- аниме жанры, оның басты ерекшелігі - эротикалық көріністерді көрсету. Хентайдан айырмашылығы, эти жыныстық қатынасты тікелей көрсетпейді, фанаттық қызмет дегеніміз - әр түрлі эротикалық кеңестерді қолдану, мысалы, кейіпкерлерді (әдетте әйелдер, өйткені этидің мақсатты аудиториясы жас жігіттер) екіұшты позаларда көрсету, көрермен төменгі жағын көретін осындай көру бұрыштарын пайдалану кейіпкердің іш киімі (пансухот), көбінесе көбейтілген формада бейнеленетін кеудеге және бөкселерге баса назар аудару, ер адам кейіпкері кездесетін әр түрлі ыңғайсыз жағдайлар (әйелдер ваннасында немесе киім ауыстыру бөлмесінде кездейсоқ пайда болуы, қызға құлап түсуі және т.б.).
  • Юри- әйелдер арасындағы гомосексуальдық қатынастарды бейнелейтін манго мен аниме жанры.
  • Яой- ер адамдар арасындығы гомосексуальдық қатынастарды бейнелейтін манго мен аниме жанры.

Аниме форматтары[өңдеу]

Телесериал[өңдеу]

Телесериал (TV) — көптеген сериалардан құрылған, теледидар арқылы белгілі бір жүйелікпен көрсетілуге арналған аниме. Әдетте бір серияның ұзындығы 23-25 минут. Жалпы сериалдың ұзындығы бір маусымға тең, 12-13 сериадан тұрады. Сондай-ақ бірнеше маусымнан, 24-26 сериадан, және одан да ұзақ сериалдар да бар.

OVA[өңдеу]

OVA (Original Video Animation) — Видеокассетілер немесе DVD сияқты, видеотасымалдаушыларға шығаруға арналған аниме. Әдетте, OVA екі немесе алты сериадан тұратын қысқа фильм немесе сериал.

Фильм[өңдеу]

Фильм — кинотеартрда көрсетілуге арналған аниме.

TV-Special[өңдеу]

Special (Қосымша, бонусты серия, спешиал) — кейде ұзын, кейде негізгі сюжетпен байланысты емес сериал, теледидара бөлек серия болып көрсетіледі. Әдетте қосымша сериалар мерекелік күндерге арналып, немесе телесериалдың аяқталғанын кейін көрсетіледі.

ONA[өңдеу]

ONA (Original Network Animation) — Интернет арқылы тарату үшін арнайы түсірілген аниме.

Сілтемелер[өңдеу]