Карл Линней: нұсқалар арасындағы айырмашылық

Jump to navigation Jump to search
Түйіндемесі өңделмейді
No edit summary
No edit summary
| signature = Linne autograph.png.svg
| signature_alt = Carl v. Linné
| footnotes =
| footnotes = <br />[[Сурет:Linne CoA.jpg|center|240px]]<center>The [[coat of arms]] of Carl von Linné.</center>
}}
'''Карл Линней''', ''Carl von Linné'' (1707-1778) - тірі табиғатты жүйелеуде аса зор еңбек сіңірген швед ғалымы. Ол түрдің табиғи жан-жақтылығын және ақиқат барлығын айта келіп, түр-құрылысы жағынан ұқсас, көбеюі кезінде өздеріне ұқсас ұрпақ беретін көптеген туыстас ағзалар жиынтығы деді. Линней түрді латын тілінде қос атпен атауды (биноминальдық номенклатура) тәжірибе енгізіп, оны жүйелеуге негіз етіп пайдаланды. Жақын түрлер туысқа, туыстар отрядқа, отрядтар класқа біріктірілді. Линней барлық өсімдіктерді гүліндегі аталықтары мен аналығының саны, пішіні, көлемі және құрылысына қарай 24 класқа, ал жануарларды тыныс алу және қанайналым мүшелерінің құрылысына қарай 6 класқа топтастырды. Жануарлар кластарына: сүтқоректілер, құстар, сұмпайылар, балықтар, бунақденелілер және құрттарды жатқызды.
 
[[Сурет:LA2-Rashult-2.jpg|thumb|right|Расхулттағы туған жері.]]
'''Карл Линней''' (1707-1778) - тірі табиғатты жүйелеуде аса зор еңбек сіңірген швед ғалымы. Ол түрдің табиғи жан-жақтылығын және ақиқат барлығын айта келіп, түр-құрылысы жағынан ұқсас, көбеюі кезінде өздеріне ұқсас ұрпақ беретін көптеген туыстас ағзалар жиынтығы деді. Линней түрді латын тілінде қос атпен атауды (биноминальдық номенклатура) тәжірибе енгізіп, оны жүйелеуге негіз етіп пайдаланды. Жақын түрлер туысқа, туыстар отрядқа, отрядтар класқа біріктірілді. Линней барлық өсімдіктерді гүліндегі аталықтары мен аналығының саны, пішіні, көлемі және құрылысына қарай 24 класқа, ал жануарларды тыныс алу және қанайналым мүшелерінің құрылысына қарай 6 класқа топтастырды. Жануарлар кластарына: сүтқоректілер, құстар, сұмпайылар, балықтар, бунақденелілер және құрттарды жатқызды.
 
[[Сурет:Carl von Linné i Lund.jpg|thumb|right|Университеттегі студент Карл ескеркіші, [[Лунд]].]]
[[Сурет:Karte Linne.png|thumb|left|Линней жұмыс істеген қалалар; Швеция сыртындағыларға Линней 1735-1738 жылдары тек барған.]]
[[Сурет:LinnaeusWeddingPortrait.jpg|thumb|right|Линнейдің үйлену портреті.]]
[[Сурет:CarlvonLinne house.jpg|thumb|left|Уппсаладағы Линней үйі.]]
[[Сурет:CarlvonLinne Garden.jpg|thumb|right|Уппсаладағы Линней бағы.]]
 
Ең соңғы құрттар класына Линней қарапайымдарды, тікентерілілерді, тіпті дөңгелекауыздыларды да енгізді. Линнейдің құрастырған жүйесі жасанды деп аталады, өйткені бұл жүйе түрлер арасындағы туыстықты емес, ұқсастықты ғана көрсететін жүйе болды. Линней табиғат туралы метафизикалық, көзқараста бола отырып (түр өзгермейді деп есептегенімен) адамның жануарлар дүниесіндегі орнын дәл тауып, оны адам тәрізді маймылдармен қатар бір отрядқа орналастырылды. Тірі табиғатты жүйелеуде жіберген бірқатар кемшіліктеріне қарамастан Линней еңбектері орасан зор бағаланады. Ол өзіне дейінгі ғалымдардың барлығынан да өзгеше, жануарлармен өсімдіктердің ерекше жүйесін ұсынып, түрлердің шығу тегін анықтауға, жүйелеудің одан әрі дұрыс дамуына жол ашты.
 
1749 жылы Ж.Бюффон «Табиғи тарих» атты көп томдық еңбегінде «бейорганикалық заттардан тірі ағзалар (алдымен өсімдіктер, одан кейін жануарлар мен адам) пайда болды дей отырып, түрдің өзгергіштігі жайлы ілімді қолдады. Органикалық дүниенің эволюциясы жөніндегі дұрыс ой-пікірлер Д.Дудроның, Ч.Дарвиннің атасы Эразм Дарвиннің, [[Иммануил Кант|И.Канттың]] еңбектерінде де жазылған».
 
== Галерея ==
<gallery>
[[Сурет:LA2-Rashult-2.jpg|thumb|right|Расхулттағы туған жері.]]
[[Сурет:Carl von Linné i Lund.jpg|thumb|right|Университеттегі студент Карл ескеркіші, [[Лунд]].]]
[[Сурет:Karte Linne.png|thumb|left|Линней жұмыс істеген қалалар; Швеция сыртындағыларға Линней 1735-1738 жылдары тек барған.]]
[[Сурет:LinnaeusWeddingPortrait.jpg|thumb|right|Линнейдің үйлену портреті.]]
[[Сурет:CarlvonLinne house.jpg|thumb|left|Уппсаладағы Линней үйі.]]
[[Сурет:CarlvonLinne Garden.jpg|thumb|right|Уппсаладағы Линней бағы.]]
</gallery>
 
== Дереккөздер ==
24 505

өңдеме

Бағыттау мәзірі