Үстірт — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Jump to navigation Jump to search
Рысбаева Гульнара (талқылауы) істеген нөмір 2366471 нұсқасын [[УП:Ж...
(Рысбаева Гульнара (талқылауы) істеген нөмір 2366471 нұсқасын [[УП:Ж...)
# Лавалы немесе жанартаулы үстірттер — лавалы жамылғылармен көмкерілген [[қырат]]тар.
# мұхиттық үстірттер немесе су асты үстіртері — біршама тегіс жербедермен сипатталатын, мұхит өңірінің ауқымды аймағын алып жатқан кыраттар жүйесі.<ref>Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі: Қ 17 Геология. А.Қ.Құсайышов — Алматы: "Мектеп" баспасы" ЖАҚ , 2003. — 248 бет. ӀSВN 5-7667-8188-1 ӀSВN 9965-16-512-2</ref>
=== Үстірт ===
Үстірт- батыста Маңғыстау түбегі мен Қарабұғазкөл шығанағы, шығыста Арал теңізі мен Әмудария атырауы аралығын алып жатқан дөңесті аймақ. Оңтүстік-батыстан солтүстік-шығыс бағытта 550-600 км-ге созылған, ені 300-400 км. Ауданы 200 мың км2. Үстірттің орташа биіктігі 150-200 м, оңтүстік-батысындағы ең биік жері 341 м. Тұран ойпатында орналасқан, геологиялық құрылымы ұқсас. Үстірттің солтүстік бөлігі мен шығыс бойлықтың 56 градусқа дейінгі батыс бөлігі Қазақстан аумағына кіреді, қалғаны Өзбекстан аумағында.
Үстірт төңірегіндегі жазықтан тік жарлы кемер бойынша көтерілген және үсті жалпақ, жазық дөң күйінде. Үстірт жазығында аласа жондар және оларды бір-бірінен бөліп жатқан ойыс, ойпаттар кездеседі. Үстірттің орталық бөлігінде Қарабауыр жоны бар. Ең ойыс жерлерін сор басқан, мысалы, солтүстігіндегі Қаратүлей, Жауынқұдық, Асмантай-Матай, Қосбұлақ ойыстарында, оңтүстігіндегі Ассеке-аудан ойысында сор басқан ойпаттар көп. Орталық, шығыс, оңтүстігінде әктас, гипстің суда еруінен пайда болған ұзындығы 5-25, тереңдігі 1-2 метр үңгірлер, қазаншұңқырлар кездеседі. Үстіртте өзен, тұщы көл тіпті жоқ, біраз ауыз суға, жер суландыруға жарамды жер асты суының мол коры анықталды. Үстірт көктемде, жазда, күзде мал жайылымы, қойнауында мұнай мен газдың мол қоры анықталған.
 
== Тағы қараңыз ==

Бағыттау мәзірі