Шөлейт — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Jump to navigation Jump to search
Түйіндемесі өңделмейді
ш (Боттың үстегені: sr:Семиаридна клима)
'''Шөлейт''' – аридтік климат жағдайында қалыптасатын [[ландшафт]] түрі. Далаға және шөлге тән өсімдік түрлері аралас кездеседі. Солтүстік және Оңтүстік жарты шардың қоңыржай, субтропиктік және тропиктік белдеулерінде таралған. Шығыс жарты шардың қоңыржай белдеуінің Шөлейті – [[Каспий]] ойпатының батысынан [[Ордостың]] (Қытай) қиыр шығысына дейінгі 10 мың км-ге созылған; субтропиктік және тропиктік белдеулердегі Шөлейт – [[Сахара|Сахарада]], Оңтүстік және Оңтүстік-батыс Африкада, [[Арабия]] түбегінде, Кіші [[Азия]] мен [[Иран]] таулы қыратында, Үнді алабында, Австралияның ішкі бөлігінде кездеседі. Батыс жарты шардың қоңыржай белдеуінің Шөлейті – [[Сеңгір]] таулардан шығысқа қарай 1300 км-ден астам алқапты қамтиды; субтропиктік және тропиктік белдеулердегі Шөлейт – [[Колорадо]] үстіртінде, Үлкен алапта, [[Мексика]] таулы қыратында, Анд тау¬ларынан шығысқа қарай жатқан бөлігінде қалыптасқан. Шөлейтте климат өте қуаң, булану жауын-шашын мөлшерінен әлдеқайда артық болады. Жер беті суы мардымсыз. Ағын суы шағын өзен мен жылғалардан тұрады. Ащы сулы шағын көлдер көп. 2 м тереңдікте грунт суы кездеседі. Шөлейт бедері адырлы, құм бұйратты келеді. Қоңыржай белдеудегі Шөлейтте борпылдақ жыныстар шоғыры, субтропиктік, тропиктік шө¬лейттерде карбонатты берік жабындылы, қатты бедер пішіндері басым. Топырағы бозғылт қызыл қоңыр. Өсімдік жамылғысы ылғал тапшылығына төзімді шөп және бұта түрлерінен тұрады. Қоңыржай белдеу Шөлейтнде боз, бетеге, еркекшөп, жусан, қараған, Австралияның субтропиктік Шөлейтнде [[спинифекс]], [[эвкалипт]], т.б. өседі. Жануарлар дүниесінде пржевальский жылқысы, құ-лан, бөкен, кемірушілер мен бауырымен жорғалаушылардың көптеген түрлері, т.б. кездеседі. Мал ш-нда Шөлейттің жайылымдылық маңызы зор; қала Шөлейт белдемі.
'''Шөлейт''' — қоңыржай белдеудің дала, шөл зоналарының аралығындағы өтпелі ландшафтың кіші зонасы. Кейде шөлейт деп тропиктік шөлдер мен саванналардың аралығындағы өтпелі кіші зоналарды атайды.
 
==Пайдаланылған әдебиеттер==
*Русско-казахский толковый географический словарь. Под общей редакцией академика АН КазССР, проф. С. К. Кенесбаева и кандидата филол. наук А. А. Абдрахманова. Алма-Ата, Изд-во «Наука», 1966, стр. 204. (Академия наук Казахской ССР. Институт языкознания. Сектор физической географии). Составители: Ж. Аубакиров, С. Абдрахманов, К. Базарбаев.
 
== Пайдаланылған әдебиеттер ==
{{stub}}
*Қазақ энциклопедиясы,8 том
[[Санат:География]]
 
[[az:Yarımsəhra]]
[[bg:Полупустиня]]
[[ca:Semidesert]]
[[cs:Polopoušť]]
[[en:Semi-arid climate]]
[[es:Clima semiárido]]
[[et:Poolkõrb]]
[[fr:Climat semi-aride]]
[[it:Clima steppico]]
[[ja:ステップ気候]]
[[ka:ნახევრად უდაბნოს ზონები]]
[[ko:스텝 기후]]
[[lt:Pusdykumė]]
[[ms:Iklim separa gersang]]
[[nl:Steppeklimaat]]
[[nn:Steppeklima]]
[[no:Steppeklima]]
[[pl:Półpustynia]]
[[pt:Clima semiárido]]
[[ru:Полупустыня]]
[[sk:Polopúšť]]
[[sr:Семиаридна клима]]
[[tr:Yarı kurak iklim]]
[[uk:Напівпустеля]]
113

өңдеме

Бағыттау мәзірі