Шариғат: нұсқалар арасындағы айырмашылық

Jump to navigation Jump to search
Түйіндемесі өңделмейді
No edit summary
No edit summary
'''Шариға''', '''Шариғат''' («тура, дұрыс жол»; беделді билік арқылы орындалуы міндеттелген заң, нұсқау) — шариғат, мұсылмандардың иманын айқындап, адамгершілік мұраттары мен діни ожданын қалыптастыратын, сондай-ақ олардың мінез-құлкын реттеуші нақтылы өлшемдер бастауы болып табылатын, бәрінен бұрын [[Құран]] мен [[сүннет]]тер арқылы пысықталған нұсқаулар жиынтығы.
 
Шариғатты жүзеге асыратын елдер халықаралық ұйымдардың адам құқықтары, теңдік, әйелдердің құқықтары, балаларды қорғау, жеке қалау, жеке құқықтар мен бостандықтардың қорғалмауы сияқты мәселелерде қатаң сынға ұшырайды.<ref>https://tr.euronews.com/2018/12/14/avrupa-konseyi-ile-seriat-hukuku-krizi-kapida</ref> Ислам діні адамның құқықтары мен бостандықтары ұғымын қамтымайтындығы шариғат пен батыстың құқықтық түсінігі арасындағы «жанжалдың маңызды көзі» ретінде ерекшеленеді.<ref>https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/211700</ref> Шариғаттың кейбір классикалық амалдары, мысалы діннен шығу және оларды жазалау, әскери-құқықтық тәжірибелер, құлдық, әйелдер және т.б. Жүйелі түрде қолданған кезде оларды [[адамзатқа қарсы қылмыстар]] аясында қарастыруға болады.
[[Сурет:Taliban beating woman in public RAWA.jpg|thumb|Ауғанстандағы Революциялық Әйелдер Лигасы жасырын түрде 2001 жылдың 26 ​​тамызында түсірілген суреттер. Дін полициясы әйелді паранжасын (бетін) ашқаны үшін көпшілік алдында таяқпен жазалайды.]]
 
== Шариғат ұғымының пайда болуы ==
[[Ислам]]дық дәстүр шариғат ұғымын, ең алдымен, оның [[Құран]]да (негізінен, [[Мекке]]де түскен сүрелерде) дінге сенушілерді адамгершілік кемелдікке, пәнилік рахатқа жеткізіп, жұмаққа алып баратын, Аллаһ сызып берген төте жолды бейнелеу үшін қолданылуымен байланыстырады. Бұл ұғымның жалпылама мағынасы, сондай-ақ оның Шариғат түбірінен шығуына да байланысты, осы түбір [[Құран]]да бір нәрсені міндетті түрде орындауды заңдастыру, нұсқау мағынасында кездеседі. Ислам идеологиясында шариға термині мен оның синонимдері - аш-ширға және ат-ташриғ - Ислами немесе Исламдық (мұсылмандық, Исламдық) деген анықтауыштармен тіркесе отырып жалпы тілдік мағынада әрбір мұсылман басшылыққа алуға тиісті кұқықтарға, сондай-ақ оның мінез-кұлқы мен ниетінің тазалығын бағалау үшін [[Аллаһ]] белгілеген өлшемдерге қатысты қолданылады. Сондықтан шариға ұғымы, көбінесе, бұқаралық түсінікте тұтас алғандағы Исламдық өмір салты, құрамына әртүрлі - діни, адамгершілік, заңдылық, тұрмыстық өлшемдерді, сондай-ақ [[әдет-ғұрыптар]]ды біріктіретін жалпыға ортақ [[Ислам]]дық мінез-құлыктар ережелерінің жиынтығы түрінде қабылданады. Шариғаны мұндай кең мағынада «діни заң» деп те атайды, бұл жерде шариға термині заң тіліндегі мағынада емес, жалпы әлеуметтік мағынада қолданылып тұр. [[ТМД|ТМД-дағы]] Ислам дінін ұстайтын аймақтарда «шариға заңдары» деген тіркестің де мағынасы дәл осындай.
29

өңдеме

Бағыттау мәзірі