Дели — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Jump to navigation Jump to search
3200 байт өшірілді ,  8 жыл бұрын
Түйіндемесі өңделмейді
ш (r2.6.1) (Боттың үстегені: ku:Delhî)
[[File:Delhi Montage.jpg|thumb|right|]]
{{Infobox Indian Jurisdiction
 
|type = metropolitan city
|type_2 = capital
|native_name = Delhi
|latd = 28.61
|longd = 77.23
|skyline = Delhi Montage copy.jpg
|skyline_caption = From top left: [[Lotus Temple|Bahá'í Lotus Temple]] in [[South Delhi]], Unitech Business Park in [[Gurgaon]], [[Rashtrapati Bhavan]] in [[New Delhi]] and [[Safdarjung's Tomb]]
|locator_position = right
|state_name = Delhi
|leader_title = [[Chief Minister]]
|leader_name = [[Sheila Dikshit]]
|leader_title_2 = [[Lieutenant governor|Lt. Governor]]
|Leader_name_2 = Tejinder Khanna
|PM = Ankita Gupta
|leader_title_3 = [[Mayor]]
|leader_name_3 = [[Aarti Mehra]]
|official_languages = [[Hindi]], [[Punjabi language|Punjabi]], [[Urdu]]
|legislature_type = Unicameral
|legislature_strength = 70
|established_date =
|area_total = 1483
|area_rank = 2nd
|area_magnitude = 9
|altitude = 239
|altitude_cite = <ref name="altitude"><!--
-->{{cite web
|url = http://isc2001.nic.in/delhi.htm
|title = General info on Delhi
|publisher = Government of India
|accessdate=2006-05-03
}}</ref>
|population_total = 13,782,976 (2001 census) [http://delhigovt.nic.in/dept/economic/statistics.asp] 17.076 million (2008 estimate) [http://www.censusindia.gov.in/Census_Data_2001/Projected_Population/Projected_population.aspx#2008]
|population_total_cite = <ref name="census01del"><!--
-->{{cite web
| URL = http://www.censusindia.gov.in/
|archiveurl = http://web.archive.org/web/20070811095710/http://www.censusindia.net/profiles/del.html
|archivedate=2007-08-11
|title = Provisional Population Totals: Delhi
|accessdate = 2007-01-08
|work = Provisional Population Totals : India . Census of India 2001, Paper 1 of 2001
|publisher = Office of the Registrar General, India
}}</ref>
|population_as_of = 2007
|population_metro = 25 million
|population_metro_cite = <ref name="megacity"><!--
-->{{cite web
|url = http://www.citypopulation.de/World.html
|title = The Principal Agglomerations of the World
|work = Citypopulation.de
|publisher = Thomas Brinkhoff
|date = 22 November 2006
|accessdate=2007-01-08
}}</ref>
|population_metro_as_of = 2007
|population_rank = 1st
|population_density = 11463
<!--| districts = 9-->
|districts = {{collapsible list
|title=[[Districts of Delhi]]
|1 = [[New Delhi]]
|2 = [[Central Delhi]]
|3 = [[North Delhi]]
|4 = [[North East Delhi]]
|5 = [[East Delhi]]
|6 = [[South Delhi]]
|7 = [[South West Delhi]]
|8 = [[West Delhi]]
|9 = [[North West Delhi]]
}}
|area_telephone = 9111
|postal_code = 110 xxx
|vehicle_code_range = DL-xx
|unlocode = INDEL
|website = delhigovt.nic.in
|seal =
|footnotes =
}}
'''Дели''' ({{lang-hi|दिल्ली}};{{lang-en|Delhi}}; {{lang-ur|دہلی или دلّی}}) - [[Үндістан]] астанасы, [[Мумбай]]дан кейінгі екінші мегаполис. Делиде халық өте тығыз. Ауылдық жерлерден келген жұмыс қолдарын есептемегенде, ресми түрде 15 миллион адам өмір сүріп жатыр. Аумағы 1484 шаршы шақырым болатын Үндістанның астанасы Дели қаласы Инд пен Ганг өзендері суарып жатқан алып алқапқа орналасқан. Бұл жерде қаншама қала тұрғызылып, қаншасы жермен-жексен жоқ болды дейсің. Ел аузындағы аңыз бойынша, қазіргі Дели бұрынғы жеті қаланың орнын алып жатыр. Солардың бірі біздің дәуірімізге дейінгі ХІІ ғасырда салынған Махабхарата үнді эпопеясында баяндалады. 1192 жылы ауған легионы басып алып, осы өңірде сұлтанат құрған. Сұлтанатты 1398 жылы Ақсақ Темір келіп шапты. Оның Бабыр сұлтан бастаған ұрпақтары бірнеше ғасыр бойы үстемдік жүргізді. Сөйтіп, [[Ганг]] өзенінің саласы Жамуна өзенінің жағалауына салынған Агра бекінісіне ту тігіп, 1526 жылы [[Ұлы Моғолстан]] мемлекеті құрылды. Әндіжаннан шыққан Бабырдың ұрпақтары – Ғумайын, Әкбар, Жаһангер, Жақан осы өңірге биліктерін жүргізді. Әлемдегі жеті кереметтің бірі – Тәж Махалды салдырған Жақан шах 1638 жылы ескі Делидің іргетасын қалатып, үлкен шаһарға айналдырды. Бүгінгі күнге дейін сол күйінде сақталған ескі Делидің қорғандары әлемдік тарихи мұраға жатады. XVІІ-XІX ғасырлардағы ескі Дели Үндістандағы мұсылман орталығы болған. 1911 жылы сол кезде әмірін жүргізіп тұрған ағылшын үкіметі Үндістан астанасын Калькуттадан Делиге көшіреді. Сол кезде ағылшын мәнеріндегі Жаңа Дели бой көтер­ген. Қызыл құмнан жасалған күйдірілген кірпіштен салынған сол кездегі үйлер қазірге дейін қаланың көркін кіргізіп тұр.
== Транспорт ==
267

өңдеме

Бағыттау мәзірі