Антропология — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Jump to navigation Jump to search
Түйіндемесі өңделмейді
'''Антропология''' — адамның шығу тегін, дамуын, дене құрылысын, нәсілдік ерекшеліктерін зерттейтін жалпы [[биология]] ғылымының қоғамдық [[ғылым]]дармен тығыз байланысы бар саласы. Антропология (грекше arthropos – адам, logos – ілім) терминін алғаш рет [[Аристотель]] енгізді.
==Антропология тарихы==
Антропология ұғымы көне [[грек]] дәуірінен бастап белгілі болғанымен [[орта ғасыр]]дың аяғына дейін [[адам]]ның [[физикалық құрылысы]]н зерттейтін, ішінара [[адам]] [[психология]]сы мен [[этнография]] ерекшеліктерін сипаттайтын да [[ғылым]] саласы болып келді. [[19 ғасыр]]дың ортасынан, [[антропология]]ның жалпы ғылымдағы орны, мазмұны, анықтамасы жөнінде екі түрлі көзқарас қалыптасқан. Оның бірі – [[18 ғасыр]]дағы [[францияФранция ]]ойшылдарының пікірлеріне сәйкес адамның тән құрылысын, [[тіршілік-әрекетін]], тілін, мінез-құлқын, материалдық және рухани қазыналарын, т.б. зерттеу. Қазіргі кезде мұндай көзқарасты [[АҚШ]], көптеген [[Батыс Еуропа]] елдерінің антропологтары қолдайды. Ал 2-көзқарас – адамның дене құрылысы ерекшеліктерінің уақыт, кеңістік бойынша өзгерісіне ерекше мән беру. Қазіргі кезде антропология 3 түрлі өзекті мәселеге – адамның дене құрылысы ерекшеліктеріне, шығу тегі мен оның дамуына, [[этника]]лық құрамының қалыптасуына ерекше көңіл бөледі. Осыған байланысты[[ эволюция]]лық [[антропология]], [[физика]]лық [[антропология]], [[этника]]лық [[антропология]] болып бөлінеді. Антропология ғылымында кеңінен қолданылатын әдістің бірі – антропометрия, яғни тірі адам денесінің түрлі мүшелерінің өзгерісін өлшеу. Сонымен қатар антропологиялық мәліметтерді қолдану (биометрия), биохимиялық, генетикалық, иммунологиялық, т.б. әдістер де пайдаланылады. Антропология ғылымына[[ Поль Брока]],[[ Рудольф Мартин]], [[Луис Лики]], [[Анатолий Богданов]], [[Дмитрий Анучин]], [[Виктор Бунак]],[[ Яков Рогинский]], [[Валерий Алексеев]], т.б. ғалымдар ерекше үлес қосты.
Орыс ғалымы [[Николай Харузин]]нің «[[Бөкей ордасының қырғыздары]]» ([[1889]]) деген антропологиялық очеркінде 400-ден астам қазақтың (ерлер ғана) [[морфология]]лық бейнесіне (фенокейпіне) алғаш рет ғылыми сипаттамалар берді. Қазақ халқының жалпы антропология типі [[еуропеоид]] және [[монғолоид]] тектес расалардың қосындысынан пайда болған деп тұжырымдалған. 20 ғасырдағы [[Қазақстан]] жерінен табылған[[ палеоантропология]]лық материалдар қазақтардың ежелден автохтон халық екендігін толық дәлелдеді. Ғылымда қазақтың антропология типі метистік топқа жатқызылып, оған тұрандық түр (тұраноид) деген нәсілдік атау берілді.
==Қазақ антропологиясы==
[[Санат:Антропология]]
[[Санат:Қазақстан тарихы]]
 
[[af:Antropologie]]
[[am:የሰው ልጅ ጥናት]]
[[ar:أنطروبولوجيا]]
[[an:Antropolochía]]
[[frp:Antropologia]]
[[ast:Antropoloxía]]
[[gn:Avakuaaty]]
[[az:Antropologiya]]
[[bm:Antropoloji]]
[[bn:নৃবিজ্ঞান]]
[[zh-min-nan:Jîn-lūi-ha̍k]]
[[be:Антрапалогія]]
[[be-x-old:Антрапалёгія]]
[[bo:མིའི་རིགས་དཔྱད་པའི་རིག་པ།]]
[[bs:Antropologija]]
[[br:Antropologiezh]]
[[bg:Антропология]]
[[ca:Antropologia]]
[[cv:Антропологи]]
[[ceb:Antropolohiya]]
[[cs:Antropologie]]
[[co:Antropologia]]
[[cy:Anthropoleg]]
[[da:Antropologi]]
[[de:Anthropologie]]
[[et:Antropoloogia]]
[[el:Ανθρωπολογία]]
[[en:Anthropology]]
[[es:Antropología]]
[[eo:Antropologio]]
[[eu:Antropologia]]
[[fa:مردم‌شناسی]]
[[fr:Anthropologie]]
[[fy:Antropology]]
[[fur:Antropologjie]]
[[ga:Antraipeolaíocht]]
[[gv:Antrapoaylleeaght]]
[[gd:Corp-eòlas]]
[[gl:Antropoloxía]]
[[ko:인류학]]
[[hi:मानवशास्त्र]]
[[hr:Antropologija]]
[[io:Antropologio]]
[[id:Antropologi]]
[[ia:Anthropologia]]
[[ie:Antropologie]]
[[os:Антропологи]]
[[is:Mannfræði]]
[[it:Antropologia]]
[[he:אנתרופולוגיה]]
[[jv:Antropologi]]
[[ka:ანთროპოლოგია]]
[[csb:Antropòlogijô]]
[[ky:Антропология]]
[[ht:Antropoloji]]
[[ku:Antropolojî]]
[[lad:Antropolojiya]]
[[lo:ມະນຸດສາດ]]
[[la:Anthropologia]]
[[lv:Antropoloģija]]
[[lb:Anthropologie]]
[[lt:Antropologija]]
[[lij:Antropologia]]
[[li:Antropologie]]
[[jbo:remske]]
[[hu:Antropológia]]
[[mk:Антропологија]]
[[ml:നരവംശശാസ്ത്രം]]
[[mt:Antropoloġija]]
[[arz:انثروبولوجيا]]
[[ms:Antropologi]]
[[mwl:Antropologie]]
[[my:မနုဿဗေဒ]]
[[nl:Antropologie]]
[[nds-nl:Antropologie]]
[[ja:人類学]]
[[no:Antropologi]]
[[nn:Antropologi]]
[[nrm:Anthropologie]]
[[nov:Antropologia]]
[[oc:Antropologia]]
[[ps:وګړپوهنه]]
[[tpi:Antropolosi]]
[[pl:Antropologia]]
[[pt:Antropologia]]
[[ro:Antropologie]]
[[rue:Антрополоґія]]
[[ru:Антропология]]
[[sah:Антропология]]
[[sa:मानवविज्ञानं]]
[[sc:Antropologia]]
[[sco:Anthropology]]
[[sq:Antropologjia]]
[[scn:Antropoluggìa]]
[[simple:Anthropology]]
[[sk:Antropológia]]
[[sl:Antropologija]]
[[sr:Антропологија]]
[[sh:Antropologija]]
[[su:Antropologi]]
[[fi:Antropologia]]
[[sv:Antropologi]]
[[tl:Agham-tao]]
[[ta:மானிடவியல்]]
[[th:มานุษยวิทยา]]
[[tg:Мардумшиносӣ]]
[[tr:Antropoloji]]
[[uk:Антропологія]]
[[ur:علم انسان شناسی]]
[[vec:Studio de l'omo]]
[[vi:Nhân chủng học]]
[[fiu-vro:Antropoloogia]]
[[war:Antropolohiya]]
[[yi:אנטראפאלאגיע]]
[[diq:Antropolociye]]
[[zea:Antropolohie]]
[[bat-smg:Antropoluogėjė]]
[[zh:人类学]]
267

өңдеме

Бағыттау мәзірі