Нарықтық экономика — нұсқалар арасындағы айырмашылық

Jump to navigation Jump to search
Түйіндемесі өңделмейді
*экономиканы мемлекеттік реттеудің белгілі жүйесі.
Қазіргі заманда қолданылатын нарықтық үлгілердің бірнешесін атап өтуге болады.
=== Американдық үлгі ===
'''Американдық үлгі.''' Бұл үлгі «капитализмнің либералдық үлгісі» деп аталады. Ерекшеліктері:
*мемлекеттің экономикадағы реттеуші релі өте төмен. Мемлекеттің экономикаға кірісуі көбінесе экономикалық дағдарыстар.мен (XX ғасыр 30—70-ші жылдары), немесе, экономиканың күрт өсуімен (XX ғасыр 60-шы жылдары - кедейлікпен күресу, әлеуметтік
артық;
*үлгінің өлеуметтік бағытталуы. Әлеуметтік мөселелерді шешу көбінесе корпорация мен бірлестіктерге жүктелген.
=== Неміс үлгісі ===
 
'''Неміс үлгісі.''' Әлеуметтік-экономикалық мазмүны жағынан бүл үлгі Жапониялық үлгіге үқсас. Әлеуметтік нарық экономикасынын
бас идеологі Людвиг Эрхард. Ол өз кітабында немістің жаңа экономикасының қызмет етуінің негізгі принциптерін баяндайды.
• Жапондық үлгідегідей, жалақы дәрежесінің айырмашылығы елеулі емес — фирма бастығы мен жабайы қызметкер жалақысы-
ның ара алшақтығы 23 есе.
=== Шведтік үлгі ===
'''Шведтік үлгі.''' Бүл үлгінін, айырмашылықтары: әлеуметтік бағытгалу, мүліктік теңсіздіктің темендегі, жеткілікті түрде қамта-
масыз етілмегендерге қамқорлық жасау. Кейде швед үлгісін социализмнің екінші үлгісі деп атайды. Швецияда өмір дәрежесі
мен азаматтық қүқық жақсы қамтамасыз етілген. Жүмыссыздық төмен дәрежеде. Мемлекеттік сектордың дәрежесі өте жоғары.
Қызметтердің басым көбін мемлекеттік сектор тегін көрсетеді. Баға белгілеуге мемлекет белсенді кіріседі.
=== Француздық үлгі ===
 
'''Француздық үлгі.''' Бүл үлгінің елеулі ерекшелектері американдык пен неіміс үлгісінің орта шамасы. Француздық үлгіде мемлекетгің ретгеуші ролі күшті. 1947 ж. бастап бес жылдық жоспарлар — индикативтік жоспарлау жүзеге асырылып отыр. Бүл үлгіге мемлекеттік кәсіпкерліктің жоғарғы дәрежесі тән. Капиталдың қорлануына мемлекет белсенді қатысады.
=== Оңтүстік Кореялық үлгі ===
 
'''Оңтүстік Кореялық үлгі.''' Осы үлгі Оңтүстік Кореяны қысқа мерзімде алдыңғы қатарлы индустриялдық жоғары дамыған елге айналдырды. Бүл үлгінің ерекшелігі — мемлекет экономиканың дамуына оте зор әсер етеді. Бүл әсердің экономикалық күралы — экономикалык дамуды жоспарлау. XX ғасыр 70-ші жылдардан бастап директивтік жоспарлау индикативтік жоспарлаумен алмастырылды. Оңтүстік Кореяла көп уақыт несие-қаржы сферасында мемлекеттік монополия болды. Жеке меншіктік банк-несие институттары XX ғасыр 80-жылдары пайда бола бастады; сыртқы-экономикалық сфераны мемлекет реттейді. Экспорт мөселелері ерекше бақылауға алынған. Осының алдындағы бесжылдықта (1987-1991 жж.) экономикаға реанимация жасалған соң үкімет элеуметтік бағдарламаларды орындауға кірісті.
=== Қытайлық үлгі ===
 
'''Қытайлық үлгі.''' Қытайда экономиканы реформалау ауыл шаруашылығынан басталды. «Халық коммунасының» орнына отбасы
мердігерлігі келді (1984ж. аяқталды). Отбасының мердігерлігі шаруашылықты отбасының күшімен жерде жүргізуге негізделген.
2445

өңдеме

Бағыттау мәзірі