Автомобиль: нұсқалар арасындағы айырмашылық

Jump to navigation Jump to search
ш
r2.7.2) (Боттың үстегені: diq:Erebe; косметические изменения
ш (Робот: хорошая статья eo:Aŭtomobilo)
ш (r2.7.2) (Боттың үстегені: diq:Erebe; косметические изменения)
XXI ғасырда автомобиль негізгі технологиялық құрал есебінде саналады. Жүздеген миллион тонна жүк, миллиондаған адам, т.б. жүктер автомобильдермен тасымалданады. Барлық алдыңғы қатардағы мемлекеттер өте тиімді саналатын автомобильдер шығарумен айналасады. Олар дарынды адамдардың бірнеше ұрпақтарының ғылыми ізденісі нәтижесінде шығарылуда.
 
Автомобильдердің республика үшін ерекше маңыздылығы [[Қазақстан|Қазақстанның]]ның кең байтақ аумағы және халық тығыздығының сиректігі алдын ала анықтайды. Бұл жекелеген өңірлер үшін жүктерді және жолаушыларды жеткізудің бірден-бір құралы болып табылады.
 
Қазіргі таңда автомобиль пиасасында атқаратын қызметі, [[техникалық сипаттама|техникалық сипаттамасы]]сы, бағасы және басқа да өзгешеліктері бар көп мөлшерде автомобиль модельдері кездеседі. Оның негізгі себебтерінің бірі автомобиль [[өндіруші фирма|өндіруші фирмаларының]]ларының арасындағы бақталастық болып табылады. Автомобиль өндірушілері әлеуетті сатып алушыларды өзіне тарту мақсатымен жеке тұтынушылар топтарының талаптарын барынша қанағаттандыратын өнім ұсынуға, автомобильдің пайдалы әсер ету коэффициентін көбейте тұра қоршаған ортаға зиянын азайтуға, жүргізуші және жолаушылардың қауіпсіздігін қамтамасыз етуге, автомобильді қолдануды жеңілдету және де құрылысына ең озат техникалық шешімдер еңгізілген жаңа модельдер жасап шығару уақытын қысқартуға тырысады. Бұл ретте қазіргі [[экономикалық автомобиль|автомобильдер экономикалық]], [[экологиялық автомобиль|экологиялық]] және әлеуметтік себептермен анықталатын жалпы заңдарға қарай жетілдіріледі.
 
[[Сурет:Patent-Motorwagen Nr.1 Benz 2.jpg|thumb|right| Бенц патентінде автомобиль, 1886]]
Автомобиль сөзінің мағынасы өздігінен қозғалатын, жолаушыларды және жүкті, сондай-ақ өз қозғалтқышын тасымалдауға арналған дөңгелекті көлік түрі болып табылады. Автомобильдің тек бір өнертапқыш тарапынан тек бір күнде ойлап шығарылмағаны бізге белгілі. Автомобиль тарихы бүкіл дүние жүзінде болған эволюцияны қамтиды. Қазіргі автомобильді жүз мыңнан астам патенттер жасап шығарғаны жорамалданады. Дегенмен бірінші болып келгендерді атап өтуге болады. Солардың ішінде алғашқы рет қозғалтқышты көліктің теориялық есептеулерін суреттеген Леонардо да Винчи мен Исаак Ньютоннан бастасақ болады.
 
Өздігінен қозғалатын көлік түрлерін жасап шығару талаптары XVII ғ. басталғаны белгілі. 1769 ж. [[Франция|Францияда]]да әскери инженер [[Никола Кюньо]] тарапынан бумен жұмыс істейтін қозғалтқышы бар үш дөңгелекті арба жасалды. Осы 2 а.к. қуаты бар бу машинасымен 3 т. жүкті 2-4 км/сағ жылдамдығында тасымалдауға болатын еді. Бірақ керекті бу қысымын қамтамасыз ету үшін жүріс кезінде жиі аялдамалар жасау қажеттігі бұл көліктің негізгі кемшілігі болып кең таралмағанына себеп болды.
 
Дегенмен алғашқы жасап шығарылған автомобиль құрылысы жағынан қазіргі автомобильдерге ұқсас болғандығынан неміс инженерлері [[Готлиб Даймлер]] мен [[Карл Бенц]] тарапынан жеке-жеке жасалған автомобильдер болып табылады. Осыны 1876 жылы [[Алмания|Алманияда]]да Николаус-Август Отто-ның жасаған іштен жанатын төрт тактілі айналыммен жұмыс істейтін қозғалтқыш құрылысы мүмкін қылған.
 
XIX ғ. соңы – XX ғ. басында электр және бу қозғалтқышты автомобильдер бензинді автомобильдермен жетістікті түрде бақтас болғанын айтып өтуге болады. Бірақ іштен жанатын қозғалтқыштардың артықшылықтары электр және бу автомобильдерінің шығарылуын минимумға дейін шектеді.
* [[General Motors]] — 3,6 млн дана<ref> Қазақ тілі терминдерінің салалық ғылыми түсіндірме сөздігі:Экология және табиғат қорғау/ Жалпы редакциясын басқарған – түсіндірме сөздіктер топтамасын шығару жөніндегі ғылыми-баспа бағдаламасының ғылыми жетекшісі, педагогика ғылымдарының докторы, профессор, Қазақстан Республикасы Мемлекеттік сыйлығының лауреаты А.Қ.Құсайынов.
– Алматы: «Мектеп» баспасы» ЖАҚ, 2002. – 456 бет. ISBN 5-7667-8284-5 </ref><ref>Орысша-қазақша түсіндірме сөздік: Физика / Жалпы редакциясын басқарған э.ғ.д,, профессор Е. Арын – Павлодар: С. Торайғыров атындағы Павлодар мемлекеттік университеті, 2006. ISBN 9965-808-88-0</ref>
== Пайдаланған әдебиет ==
<references/>
 
[[Сурет:World vehicles per capita.svg|thumb|right|400px|Әр 1000 адамға шаққандағы әлемдегі автомобильдер саны картасы.]]
== Тағы қараңыз ==
[[Автокөлік шығаратын елдер тізімі]]
[[Санат:Көлік]]
 
{{Stub}}
{{wikify}}
 
[[Санат:Көлік]]
 
{{Link GA|eo}}
 
[[da:Bil]]
[[de:Automobil]]
[[diq:Erebe]]
[[el:Αυτοκίνητο]]
[[en:Automobile]]
29 239

өңдеме

Бағыттау мәзірі