Артик
| Қала | |
| Артик | |
| арм. Արթիկ | |
 | |
| Әкімшілігі | |
|---|---|
| Ел | |
| Марз | |
| Тарихы мен географиясы | |
| Координаттары |
40°37′ с. е. 43°57′ ш. б. / 40.617° с. е. 43.950° ш. б. (G) (O) (Я)Координаттар: 40°37′ с. е. 43°57′ ш. б. / 40.617° с. е. 43.950° ш. б. (G) (O) (Я) |
| Құрылған уақыты |
1939 |
| Қала статусы |
1945 |
| Жер аумағы |
25 км² |
| Орталығының биiктігі |
1859 м |
| Уақыт белдеуі | |
| Тұрғындары | |
| Тұрғыны |
15 985 адам (2026) |
| Сандық идентификаторлары | |
| Телефон коды |
+374 (244) |
| Пошта индексі |
3001-3007 |
Артик шекарасы
| |
Артик (арм. Արթիկ) — Армениядағы Ширак облысындағы қала.[1] Артик қаласының халқы 2026 жылы 15 985 адамды құрады. Артик - Армениядағы 59 қаланың бірі және халқының саны бойынша Арменияда 32-ші орында.[2]
Географиялық сипаттамасы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Ереваннан солтүстік-батысқа қарай 105 шақырым жерде, Арагац тауының етегінде орналасқан. Бұл жердің климаты континенталды және таулы, жазы ыстық, қысы қысқа. Шілде айының орташа температурасы 25оС.[3]
Тарихы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Артиктегі Лмбатаванк монастырынан табылған XI ғасырдағы жазбаға сәйкес, қала орта ғасырларда Хартк (Յարդք) деп аталған. Кейінірек ол Ардик (Արդիկ), Ардик' (Արդիք) және Артик (Արթիկ) деп аталды. Жергілікті тұрғындардың айтуынша, бұл атау екі бөліктен тұрады: Ар Арагац тауынан шыққан, ал тик армян тілінде «сүйену» дегенді білдіреді. Осылайша, Артик атауы Арагацқа сүйену дегенді білдіреді. 1938 жылы Артик қалалық үлгідегі елді мекен мәртебесін алса, 1945 жылы қалаға айналды. Артиктің алғашқы ірі қала құрылысы жоспары 1948 жылы қабылданды (кейінірек 1965 жылы сәулетші А. Мириджанян қайта қарады). Қаланың өнеркәсіптік орталық ретінде біртіндеп дамуымен Артик 1963 жылы Армения Кеңестік Социалистік Республикасының құрамындағы республикалық бағынысты қалаға айналды.[4]
1991 жылы Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін, Артик тәуелсіз Арменияның 1995 жылғы әкімшілік реформаларының бөлігі ретінде жаңадан құрылған Ширак облысынң құрамына кірді.
Экономикасы және инфрақұрылымы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Қала маңында қызғылт туф кен орны орналасқан. Құрылыс материалы жер астында орналасқан және ашық карьерде өндіріледі. Туфтан басқа, бұл аймақта базальт та өндіріледі. Қаланың көрікті жерлеріне VII ғасырға жататын Сурб Геворг және Сурб Степанос шіркеулері жатады. Туф қабатынан ежелгі крипталар, сондай-ақ көптеген артефактілер: құмыралар, жебе ұштары, қанжарлар, сердолик және агат моншақтары табылды. Барлық табылған заттар біздің заманымызға дейінгі XIV-XIII, XII-XI және X-IX ғасырларға жатады.[5]
Ауыл шаруашылығы да экономиканың маңызды саласы болып табылады. Арктик ірімшік зауыты, «Элиз» сүт өнімдері тобы, «Арктик» вакуумдық плиталар фабрикасы және «Artikul Steklomash» металл зауыты жұмыс жасайды.
2017 жылғы жағдай бойынша Артикте 8 мемлекеттік білім беру мектебі, 4 мектепке дейінгі балабақша, ерекше қажеттіліктері бар балаларға арналған 1 мектеп, екі спорт мектебі және 2 жекеменшік орта кәсіптік колледж орналасқан. Сонымен қатар, қалада мемлекет аралық өнеркәсіп және технология колледжі бар.
Галерея
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
Лмбатаванк шіркеуі
Орталық көше
қала маңы
Тұрғын үйлер
Мемориал
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ Города и области Армении. Тексерілді, 23 ақпан 2026.
- ↑ Население Артик. Тексерілді, 23 ақпан 2026.
- ↑ Артик. Тексерілді, 23 ақпан 2026.
- ↑ Азия. Армения. Ширакская область. Тексерілді, 23 ақпан 2026.
- ↑ Артик. Тексерілді, 23 ақпан 2026.
| ||||||
