Сәулет ордері

А - Дорийлік ордер, Ә - Иониялық ордер, Б - Коринфтік ордер. Антаблементтің бөліктері: 1 - карниз, 2 - фриз, 3 - архитрав; бағананың бөліктері: 4 - капитель, 5 - бағананың ұзын тұрқы (фуст), 6-тұғыры

Сәулет ордері — сәулет кешендердің жүйеге келтірілген шешімі. Сәулет ордерлері қабырға орнына бағаналар көтеріп тұратын шатырлы құрылыстардың негізінде пайда болған. Сәулет ордері ежелгі дәуірде б.з.б. 5 ғасырда Грекияда пайда болды. Ежелгі Грекияда оның үш түрі: дорийлік, иониялық және коринфтік ордерлері қалыптасты. Сәулет ордерлерінің аттары жер аттарына орай қойылған. Үш ордерге ортақ бөліктер: бағана, антаблемент және баспалдақты тұғыр. Бағана антаблементті көтеріп тұрады. Ең төменде - архитрав (аралық), ортада - фриз (жиек), ең үстінде - карниз (шеті). Дорийлік ордері жұпыны, берік болып келеді. Бағанасының табаны мен тақасы жоқ, өн бойы каннелюрамен (жосық) ойылған. Капитель - мойын, эхин, абақ бөлшектерінен тұрады. Дорийлік ордері үлгісінде - Парфенон ғибадатханасы салынған. Иониялық ордер әсемдік пен салтанатқа негізделген. Бағанасының жалпақ табаны бар, өн бойы каннелюралы. Архитравы 3 көлбеу аралықтан тұрады. Фризі триглифсіз, метопасыз болып келеді. Капителі қошқар мүйізденіп, екі жаққа иіліп келген волютадан құралады. Ионикалық ордер дорилік ордерге қарағанда сәнді. Бұл ордермен Акропольдегі Эрехтейон ғибадатханасы салынған. Коринфтік ордер - көркемдік жағынан өте бай. Капителі аканф өсімдігінің мәуеленген жапырақтары тәрізді. Бұл үлгіде Лисикрат ескерткіші Афинадағы жел мұнарасы салынған. Рим сәулеті Витрувийдің сәулет туралы трактатында ордерлердің құрылу тәсілдері, жікке бөлу сипаттамасы берілген. Қайта өркендеу дәуірінің теоретиктері Дж. Виньола мен Апалладио, негізінен, 4 ордерді (жалпы 5 ордер) үлгі (дорийлік, иониялық, коринфтік, тосканалық ордерлер) етеді. Ордерлік жүйелер ғасырлар бойы сәулет өнерінің дамуына ықпал жасады.