Арғаспан денелері

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search
Аңшы тұмандығындағы арғаспан денелері

Арғаспан денелері (Deep sky object, DSО) толық сөз: "арғы аспан денелері", — белгілі бір аспан денелерін көрсететін астрономиялық арнаулы атау. Ол аспанда күн жүйесі (күн, ай, ғаламшар, коммета, серік жұлдыз) және басқа да жеке тұрақты жұлдыздардан басқа аспан денелерін көрсетеді.[1][2][3] Олардың ішіндегі біршама жарығырақтары, мысалы Андромеда Галактикасы (М31), немесе Аңшы шоқжұлдызындағы М42 тұмандығы қатарлыларды айтпағанда, олар жай көзге көріне бермейді. Сондай арғы аспандағы нысандардан кезекте неше жүздегені байқалды және зерттелу үстінде. ХVIIIғ. француз астрономы Шарль Мессье́ құрастырған «Тұмандықтар, галактикалар, үйіржұлдыздар каталогында» көптеген астрономиялық нысандарды тіркеді.[4][5][6] Ғарыш телескобының дамуына ілесіп, арғаспан денелері үздіксіз байқалуда және олардың қасиеті туралы жаңа деректер қолға түсуде.[7]

Арғаспан денесі: Жылан шоқжұлдызындағы ғажайып галактика ESO 510-G13, жерден 170 млн жарық жылы қашықтықта, диаметрі 10 жарық жылы[8].

Арғаспан денелерінің негізгілері[9][өңдеу]

Арғыаспан каталогтері[өңдеу]

Арғаспан денелеріне араналған бірнеше каталог бар: 110 арғаспан денесін тіркеген Мессье́ каталогі болса, ал тіпті де толық тіркеген жаңа каталогте 8000 шамасында арғаспан денесі бар. Кейбір өңірде Мессье марафон жарысы өткізіледі: қатысушылар жарым түнде 110 Мессье аспан денесін табуы керек. Ал, Упсала галактикалар жиынтық кесте, сосын 400 ге жуық арғаспан денесін тіркеген Гершель каталогі дегендердің де маңызы зор.[10]

Дереккөздер[өңдеу]