Асака
| Қала | |
| Асака | |
| өзб. Asaka / Асака | |
 | |
| Әкімшілігі | |
|---|---|
| Ел | |
| Облыс | |
| Аудан | |
| Тарихы мен географиясы | |
| Координаттары |
40°38′00″ с. е. 72°14′00″ ш. б. / 40.63333° с. е. 72.23333° ш. б. (G) (O) (Я)Координаттар: 40°38′00″ с. е. 72°14′00″ ш. б. / 40.63333° с. е. 72.23333° ш. б. (G) (O) (Я) |
| Құрылған уақыты |
1937 |
| Алғашқы дерек |
XIX ғ. |
| Бұрынғы атаулары |
1924 жылға дейін — Ассаке |
| Орталығының биiктігі |
495 ± 1 м м |
| Уақыт белдеуі | |
| Тұрғындары | |
| Тұрғыны |
107 400 адам (2017) |
| Сандық идентификаторлары | |
| Телефон коды |
+99874 |
| Пошта индексі |
170202 |
|
asaka.uz (өзб.) | |
Асака шекарасы
| |
Асака (өзб. Asaka / Асака) — Өзбекстанның Әндіжан облысындағы қала (1937 жылдан). Асака ауданының әкімшілік орталығы. Халқы 65 300 адам.[1]
Этимология
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Профессор Т. Шириновтың айтуынша, қала атауының шығу тегі біздің эрамызға дейінгі VI—V ғасырларда Ферғана алқабында өмір сүрген сақтар тайпаларымен байланысты, кейбір дереккөздерде бұл тайпалар "ассакендер"," асвактан " — жылқы, "ас-сака" — салт атты деп аталады
Сипаттама
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Әндіжан-Ташкент темір жолының Асака стансасынан 4 км жерде, Марғилан, Ферғана және Әндіжанға баратын тас жолдардың қиылысында орналасқан. Асакадан Әндіжанға дейінгі қашықтық 16 км. Қала адырлар арқылы ағып жатқан Шахрихансайдың жағасында, теңіз деңгейінен 495 м биіктікте орналасқан. Айнала мақта алқаптары, бау-бақшалы адырлар кездеседі. Шілдеде орташа температура 26,1 градус, қаңтарда -2,9 градус.
Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Асака – шағын қала. Ол өз елінде халық саны бойынша 31 орында (Өзбекстан), облыста 3 орында (Әндіжан облысы). Әлемдегі барлық қалалар арасындағы орны: шамамен 6996 орын.
Ең жақын қалалар және оларға дейінгі қашықтық: Палванташ (9 км), Әндіжан (10 км), Шаһрихан (16 км), Мархамат (17 км), Қуа (19 км), Бұлақбасы (22 км), Құйғанжар (24 км), Боз (26 км), Қожабат (28 км), Пайтұғ (28 км), Сарытас (29 км, Қырғызстан), Хаққұлабат (32 км), Оңтүстік Аламысық (33 км), Жалаңқұдық (35 км), Пахтабат (38 км), Ташлақ (40 км), Жазжауан (42 км), Қызылқия (43 км, Қырғызстан).[2]
Тарихы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Асака қаласының өте көне тарихы бар. Бұл қала мен аймақты зерттеген көптеген ғалымдар ежелгі Еуропа мен Кіші Азияда және Үндістанда белгілі сақтардың иран тілді халқы осында өмір сүрген деп санайды. Қаланың өзі алғашында шағын ауыл болған. Жергілікті тұрғындар Еуропалық Ресейден келген қоныс аударушыларға қарсы көтерілген Әндіжан көтерілісінен кейін бұл ауыл көтеріліс ошақтарының бірі ретінде жойылды. Оның орнында бірте-бірте қалаға айналған орыс ауылы пайда болды. Шахринсай каналының салынуы үлкен әсер етті. Темір жолдың салынуына байланысты елді мекен өсе бастады.
Революциядан кейін Асака атақты революционерлердің бірі, Өзбекстанды басқарған Исаак Абрамович Зеленскийдің құрметіне Зеленск деп аталды. Алайда 1937 жылы Зеленский «халық жауы» деп жарияланып, атылды, ал қалаға Ленинск атауы берілді. 1945 жылғы Жеңістен кейін қаланың дамуы жалғасты, мұнай өндіру кәсіпорындары салынды, газ кен орындары игерілді. Мотор жөндеу зауыты құрылып, газ құбыры тартылды.
Алайда, Асака 1990 жылдары корей-өзбек автомобильдерінің бірлескен өндірісі ашылған кезде ерекше танымал болды. 1996 жылы "УзДэо" маркалы үнемді және практикалық автомобильдерді құрастыру бойынша конвейер жұмысын бастады.[3]
Өндіріс орындары
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Қазіргі уақытта қалада мақта тазалау, май өңдеу, наубайхана, тоқыма фабрикасы жұмыс істейді. Мұнда шыны және оттегі зауыттары, құрылыс материалдарын шығаратын кәсіпорындар орналасқан. 1994-96 жылдары «Удеуавто» автомобиль зауыты ашылды.
Білім беру мекемелері
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Асака қаласында сауда, медицина, өнеркәсіп, халық шаруашылығы, экономика колледждері, академиялық лицей бар.
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]
| ||||||
