Аспашам
Аспашам (фр. lustre, лат. lustro — «жарық беремін» деген сөз) — электр шамдары орнатылған, бөлме төбесіне немесе қабырғаға ілінетін, бірнеше шамнан тұратын жарықтандыру құрылғысы. Ол үйді, қоғамдық ғимараттарды және басқа да орындарды жарықтандырумен қатар, сәндік безендіру қызметін атқарады.[1]
Тарихы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Алғашқы аспашамдар шам жағуға арналған қарапайым ілмелі құрылғылардан пайда болды. Ежелгі және орта ғасырларда олар май шамдары мен балауыз шамдарын орналастыру үшін қолданылған. Кейін электр энергиясының таралуына байланысты аспашамдар электр шамдарына бейімделді.[2]
XVIII–XIX ғасырларда аспашамдар сарайлар мен бай үйлердің сәндік элементіне айналды. Олар шыны, хрусталь, металл және басқа да материалдардан жасала бастады.[2]
Құрылысы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Аспашамның негізгі бөліктері:
- қаңқасы — шамның негізгі тірек бөлігі;
- шам ұялары — жарық көздері орналасатын орын;
- плафондар немесе абажурлар — жарықты таратуға арналған бөліктер;
- бекіту механизмі — аспашамды төбеге ілуге арналған құрылғы.
Түрлері
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Аспашамдар құрылысы мен қолданылуына қарай бірнеше түрге бөлінеді:
- классикалық аспашам — сәндік элементтері көп дәстүрлі үлгі;
- хрусталь аспашам — шыны немесе хрусталь бөлшектері бар сәнді түрі;
- заманауи аспашам — минималистік дизайндағы үлгілер;
- өнеркәсіптік аспашам — зауыт, қойма сияқты үлкен орындарға арналған.[3]
Қолданылуы
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Қазіргі кезде аспашамдар тек жарық беру үшін ғана емес, бөлменің интерьерін толықтыратын сәндік бұйым ретінде де пайдаланылады. Олар бөлменің стиліне қарай таңдалады.
Дереккөздер
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]- ↑ Уағыздар сөздігі. «Аспашам» мақаласы — аспашамның бірнеше шырағданнан тұратын сәндік жарық құралы екені көрсетілген.
- 1 2 Encyclopaedia Britannica — «Chandelier» мақаласы (аспашамның шығу тарихы, шам ұстағыш құрылғылардың дамуы туралы)
- ↑ Encyclopaedia Britannica. Chandelier — аспашамдардың тарихы мен дамуы туралы мәліметтер.