Атажан Абдалов
| Атажан Абдалов | |
| өзб. Otajon Abdalov | |
| Туған күні | |
|---|---|
| Туған жері | |
| Қайтыс болған күні | |
| Қайтыс болған жері | |
| Қызметі |
баспагер, баспаханашы |
Атажан Абдалов (1856, Хиуа — 1927) — алғашқы өзбек кітап басушысы, Хорезм аумағында кітап басу ісінің негізін салушы.
Өмірбаяны
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Оның балалық шағы мен жастық шағы туралы мәліметтер аз. Ол кескіннің қағаз бетіне түсу техникасына қызығушылық танытқан. Хорезмге келген Иран тумасы Ибраһим-сұлтан онымен кітап басудың құпияларымен бөліседі. Литографиялық басу әдісінің салыстырмалы түрде қарапайымдылығын білген соң, ол 1874 жылы қажетті жабдықтарды сатып алып, Орталық Азиядағы алғашқы литографияны ашады. Баспаның бұл түрі шынымен де өте қарапайым болатын: басу процесі жүретін тасқа арнайы қағаздан мәтін түсірілетін, содан кейін станоктың көмегімен ол кәдімгі қағазға басылып шығатын.
Литографияларда Әлішер Науаи, Мунис Хорезми, Мырза Әбдікәрім, Машраб, Агахи секілді өзбек және классикалық әдебиет өкілдерінің шығармалары жарық көрді.
Қызметі
[өңдеу | дереккөзін өңдеу]Алғашқы кәсіпорындардан кейін, негізінен коммерциялық мақсатты көздеген жаңа баспаханалар ашыла бастады. Олардың негізгі өнімі медреселерде пайдаланылатын оқулықтар болды. Әсіресе, Құран үзінділерінен тұратын «Хафтияк», мұсылмандық жоралғылар сипатталған «Шаркітап» (Чоркитоб) және басқа да кітаптар үлкен сұранысқа ие болды.