Ащысу (өзен)

Уикипедия — ашық энциклопедиясынан алынған мәлімет
Jump to navigation Jump to search

Ащысу 4 – 1) Мойынты өзені алабындағы өзен. Қарағанды облысы Шет ауданы жерімен ағады. Ұзындығы 28 км. Қапал, Өзенжал, Үшқызыл таулары беткейлерінен басталатын бұлақтар суының қосылуынан құралады. Киік а-ның оңт-ндегі Мойынты өзеніне құяды. Жағасы жоғ. ағысында тік жарлы, төм. ағысында жайпақ келеді. Қар және жер асты суларымен толығады. Сәуірде тасиды, жаздың ыстық айларында қарасуларға бөлініп қалады. Мал суаруға пайдаланылады;

2) Нұра өзінің оң саласы, Бұқар жырау ауданы жерімен ағатын өзен. Семізбұғы кентінің оңт.-шығысында 11 км жерде теңіз деңгейінен 700 м биіктіктегі бұлақтан басталады. Шешенқара а-нан 12 км жерде Нұра өз-не құяды. Ұзындығы 85 км, алабындағы өзен жүйесінің жалпы ұзындығы 405 км, алабының аумағы 2080 км². Алабының орта бөлігіндегі Қосшоқы а-ның жанында Саумалкөл көлі бар. Қарашада қатады, сәуірдің ортасында мұзы еріп, жыл сайын суы тасиды. Негізінен қар және жер асты суларымен толығады. Өзен бастауына қарай суы тұщы, төм. ағысында тұзды әрі ащы. Мөңке, оңғақ, шортан, алабұға, аққайран тіршілік етеді. Суы жерді суландыру үшін және ауыз суына пайдаланылады. Өзен бастауының алабы геоморфол. тұрғыдан солт. Семізбұғы және оңт. Айыр таулары беткейлерінің аралығындағы жазық болып табылады. Шығыстан батысқа қарай ағып жатқан А. гидрол. жағынан қос беткейдің жыл бойғы ағын суын жинайды, өзен суын шағын бөгет арқылы бекіту нәтижесінде Ащысу бөгені қалыптасты. Бөген көктемгі өзеннің мол ағынын осы Бұқар жырау ауданы жерінде жинап, ылғалға тапшы жаз айларында шаруашылықтар жерін тұрақты суландырып отырады.

Дереккөздер[өңдеу]