АҚШ-тың Венесуэла катеріне соққысы (2025)
| АҚШ-тың Венесуэла катеріне соққысы (2025) | |
| Соққының бейнежазбасы | |
| Дата | 2 қыркүйек 2025 жыл (шамамен) |
|---|---|
| Орны | Кариб теңізінің оңтүстік бөлігі |
| Шығын | |
| Өлім | 11[1][2] |
өңдеу  |
|
2025 жылғы 2 қыркүйекте АҚШ билігінің мәлімдеуінше, АҚШ қарулы күштері есірткі тасымалдады деп күдік келтірілген жоғары жылдамдықты катерге соққы жасаған. Кеме Венесуэла аумағынан шыққан және шабуыл кезінде халықаралық суларда болған, болжам бойынша АҚШ бағытына бет алған.[3][1] 2025 жылғы қазан айының соңына дейін «есірткі терроризміне қатысы бар» деп сипатталған кемелерге қарсы осындай бірнеше соққы жасалды. Бұл әрекеттер бірқатар оңтүстікамерикалық мемлекеттердің билігі мен құқық қорғау ұйымдарының наразылығын туғызды.[4]
АҚШ ресми тұлғаларының мәлімдемелері
[өңдеу | қайнарын өңдеу]АҚШ президенті Дональд Трамп 2025 жылғы 2 қыркүйекте соққы «есірткі тасымалдаушы кеме» деп сипатталған катерге жасалғанын мәлімдеді. Оның айтуынша, катер бортында АҚШ билігі шетелдік террористік ұйым деп таныған венесуэлалық Tren de Aragua қылмыстық тобының 11 мүшесі болған. Трамптың сөзінше, олардың барлығы қаза тапқан. Сондай-ақ ол Truth Social әлеуметтік желісінде катердің жойылған сәті түсірілген бейнежазбаны жариялады.[3][1][2][5][6][7]
АҚШ мемлекеттік хатшысы Марко Рубио операцияның Кариб теңізінің оңтүстік бөлігінде өткенін нақтылады.[1][8] 2025 жылғы 6 қыркүйекте ол: «Оны ұстап алудың орнына, президенттің бұйрығымен біз оны жарып жібердік. Бұл тағы да қайталануы мүмкін. Бәлкім, дәл қазір де болып жатқан шығар», - деп мәлімдеді.[9]
Мәліметтерге сәйкес, катерге жасалған алғашқы соққыдан кейін бортта болған бірнеше адам тірі қалған. Алайда кейіннен катердің сынықтарына жармасып, суда қалған сол адамдарға екінші соққы жасалып, олардың барлығы жойылғаны туралы айтылды.[10]
2025 жылғы 15 қыркүйекте АҚШ президенті Дональд Трамп тағы бір венесуэлалық кемеге соққы жасалғанын және оның бортында үш «наркотеррорист» болғанын мәлімдеді.[11][12] 2025 жылғы қазан айының соңына қарай «наркотеррористерді» тасымалдады деп айыпталған венесуэлалық кемелерге қарсы осыған ұқсас бірнеше соққы жасалғаны хабарланды.[4]
Венесуэла ресми тұлғаларының мәлімдемелері
[өңдеу | қайнарын өңдеу]Венесуэланың ақпарат және коммуникация министрі Фредди Няньес Telegram желісінде АҚШ президенті Дональд Трамп жариялаған катердің жойылуы бейнеленген видео жасанды интеллект көмегімен жасалған деп мәлімдеді. Оның айтуынша: «Марко Рубио президентіне өтірік айтуын жалғастырып отыр: енді ол ИИ арқылы жасалған видеоны (бұл қазірдің өзінде расталған) “дәлел” ретінде ұсынып отыр». Няньес өз мәлімдемесіне Gemini жүйесінің жауабын қоса тіркеді. Онда видеоны «жасанды интеллект арқылы жасалған болуы мүмкін» деп бағалап, оның «нақты жарылысқа емес, қарапайым анимацияға көбірек ұқсайтыны» атап өтілген.[13][7][14] Сонымен қатар, Reuters агенттігі жүргізген сараптама бейнематериалда қолдан жасалған белгілерді анықтамағанын хабарлады.[14]
АҚШ саясаткерлері мен халықаралық құқық сарапшыларының мәлімдемелері
[өңдеу | қайнарын өңдеу]X әлеуметтік желісінде бір саяси комментатор «басқа мемлекеттің азаматтарын тиісті құқықтық рәсімсіз өлтіру — соғыс қылмысы болып табылады» деп жазды. АҚШ вице-президенті Джей Ди Вэнс бұған жауап ретінде наркокартель мүшелерін жоюды «әскерді қолданудың ең асыл әрі тиімді жолы» деп атап, «оны қалай атайтының маған бәрібір» деді. Бұл ұстанымды АҚШ Сенатының ішкі қауіпсіздік және үкімет істері жөніндегі комитетін басқаратын республикашыл сенатор Рэнд Пол сынға алды. Оның айтуынша, «сотсыз өлтіруді мадақтау — жиіркенішті әрі ессіздік, бұл сотсыз және тергеусіз өлім жазасын орындаумен бірдей».[15][16]
Халықаралық құқық саласындағы сарапшылардың пікірінше, катерді адамдарымен бірге жою, тіпті олар шын мәнінде есірткі тасымалдаған болса да, халықаралық құқық нормаларын да, АҚШ-тың өз заңнамасын да бұзады.[17][18]
Дереккөздер
[өңдеу | қайнарын өңдеу]- ↑ a b c d Трамп заявил о смерти членов «подконтрольной Мадуро» банды при ударе США (3 қыркүйек 2025).
- ↑ a b Trump Says U.S. Attacked Boat Carrying Venezuelan Gang Members, Killing 11, The New York Times (2 қыркүйек 2025).
- ↑ a b Пентагон дал наркотикам бой (3 қыркүйек 2025).
- ↑ a b Pentagon chief announces another US military strike on alleged drug boat in Caribbean, The Guardian (24 қазан 2025).
- ↑ Delgado, Antonio Maria Trump says U.S. destroyed drug boat from Venezuela: 'A lot of drugs on that boat' (2 қыркүйек 2025).
- ↑ US military strikes alleged 'drug vessel' from Venezuela in Caribbean Sea, 11 killed, USA Today (2 қыркүйек 2025).
- ↑ a b В Венесуэле заявили, что видео Трампа с «лодкой наркоторговцев» создал ИИ (3 қыркүйек 2025).
- ↑ Rubio says US military conducted lethal strike against drug vessel from Venezuela. Reuters (2 қыркүйек 2025).
- ↑ Trump weighs strikes targeting cartels inside Venezuela, part of wider pressure campaign on Maduro, sources say, CNN (5 қыркүйек 2025).
- ↑ US military carried out second strike killing survivors on a suspected drug boat that had already been attacked, sources say, CNN (28 қараша 2025).
- ↑ Lowell, Hugo. Trump announces deadly US strike on another alleged Venezuelan drug boat (ағыл.), The Guardian (16 қыркүйек 2025).
- ↑ Buschschlüter, Vanessa US destroys alleged Venezuelan drug boat, killing three (15 қыркүйек 2025).
- ↑ Власти Венесуэлы раскрыли подробности о видео с уничтожением лодки контрабандистов (3 қыркүйек 2025).
- ↑ a b US military kills 11 people in strike on alleged drug boat from Venezuela, Trump says, Reuters (2 қыркүйек 2025).
- ↑ The Guardian: атака США на катер усилила и без того высокую напряженность в отношениях между США и Венесуэлой (8 қыркүйек 2025).
- ↑ Trump's sinking of Venezuelan boat sparks fight between VP Vance, Sen. Rand Paul, USA Today (7 қыркүйек 2025).
- ↑ Trump's Venezuelan boat violated international law, experts warn (ағыл.), The Independent (3 September 2025).
- ↑ The use of force in international waters: a legal reflection from the Caribbean (ағыл.), Latinoamérica21 (23 September 2025).